Kliring anlaşması

KLİRİNG

İki ülke arasında yapılan alış verişin karşılıklı olarak mal ile ödenmesine denir. Takasla eş anlamdadır.

İki taraflı anlaşmalarla, ithalat ve ihracat bedellerinin para ve senet alınıp verilmesine gerek kalmaksızın mahsup ve takas yolu ile ödenmesine imkân veren bir ödeme sistemidir. Takas sisteminin, daha geniş alanda ve daha kapsamlı olarak uygulanan şekildir.

Kliring anlaşması; sıkı bir mübadele denetiminin yürürlükte olduğu iki ülke veya böyle bir ülke ile serbest mübadeleyi ya da esnek bir mübadele denetimini benimsemiş bir başka ülke arasındaki borçları, altın veya döviz transferine başvurmadan düzene koyma amacıyla yapılan iki yanlı sözleşmedir.

İşleyişine gelince; kliring usulü iki ülke arasında mal değiştirmesi esasına dayandığından, bu değiştirmede döviz kullanılmaz, iki tarafın ithalat ve ihracatçıları borç ve alacaklarım milli para ile öder ve tahsil ederler.

Kliring anlaşması ile bağlı bulunan memleketten mal getirten ithalatçı, borcunu millî para ile Merkez Bankasına öder. Bu paralar aynı memlekete mal gönderen ihracatçılara ödenir.

Kliring anlaşmaları ticaret değil, ödeme sözleşmeleridir.

Kliring, döviz sıkıntısında bulunan memleketler için dış ticareti ferahlatan bir tedbir olmakla beraber bir takım sakıncalar doğurabilir

a) Bu ödeme şekli milletlerarası ticareti, asıl doğrultusundan ayırıp suni yollara yöneltir. Kliring ile iş yapan memleketler mallarını belli piyasalara satıp ithalatı da yine sırf bu piyasalardan yapmak zorunda kalırlar. Oysaki serbest döviz rejiminde malları en uygun şart gösteren piyasaya satmak ve ithalatı cins, kalite ve fiyat bakımından tüketicilerin İhtiyaçlarına mal arzeden piyasalardan yapmak mümkündür.

b) Kliring, özeilike türlü hammadde Ih raç eden tarım memleketlerinin dış ticaretini tek sanayi memleketine bağlıyabilir. Bunu, sanayi memleketinin bir politika aracı olarak kullanması tehlikesi daima vardır. Bundan başka günün birinde herhangi bir ne

denle bağlandıkları sanayi memleketi piyasasını kaybeden tarım memleketleri, mallarını diğer piyasalara satabilmek için yeni baştan uğraşıp rakiplerle mücadele zorunda kalırlar. Bu da ihracatın tıkanmasını sonuçlandırır.

c) Kliringin en önemli bir sakıncası da ithalat ve ihracatın kıymet bakımından denk bir durum göstermesi için bütün çabalara rağmen bir tarafın alacaklarının sık sık bloka kalmasıdır. Gerçi kliringle ihracat yapan tacirlerin, alacaklarını tahsil edebilmeleri için karşı taraftan aynı değerde ithalat yapılması şarttır.

İthalat yavaş gidince ihracatçıların alacakları bloke kalır. Mallarının bedelini uzun süre tahsil edemiyen tacirler zor duruma düşerler ve kliring yolu ile ihracattan vazgeçerler. Bu da dış ticaretin yeniden daralmasını ve ihraç mallarında fiyat sıkıntısını, İthal mallarında da aksine fiyat yükselmesini doğurur ve durumun sebebiyet verdiği türlü sıkıntıları ortaya koyar.

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*


+ 76 = 84