Bankalarda Açılabilecek Hesap Türleri

MEVDUAT HESAPLARI

Genel anlamda Bankalara yatırılan mevduatın kaydedildiği hesaplara bu ad verilmektedir. Bu hesapların daima alacak bakiye göstermesi esas olduğundan bilânçonun pasif tablosunda yer alması doğaldır.

Bankalarda mevduatla ilgili işlemler iki bölüme ayrılır. Bunlardan biri vadesiz ve gerçek kişilere ait tasarruf hesaplarını kapsayan Küçük Cari hesaplar (o. ) diğeri ise bunun dışında kalan mevduat hesaplarının tamamını kapsamına alan Alacaklı Cari hesaplardır.

Muhasebe bakımından Cari Hesabı; belirli bir dönem içerisinde ticari ilişkide bulunan iki kimsenin birbirleriyle yaptıkları işlemin borç alacak, miktar ve tarih belirtilerek bir tablo halinde gösterilmesi diye tanımlıyabiliriz.

A VADESİZ ALACAKLI CARİ HESAPLAR

1) Hesabın açılışı

Gerçek ve tüzel kişiler alacaklı cari hesap açtırabilir.

Gerçek kişiler; hesabında çek kullanacak olan tasarruf mevduatı sahipleriyle tüccarlardır.

Tüzel kişiler ise Resmi daireler, Bankalar, Dernekler ve Şirketlerdir.

a) Hesap açılırken;

Hesabı açtıran tüzel kişi ise; Resmi Daireler için hesaba para yatıracak ve hesaptan para çekecek kimselerin yetkilerini belirten resmi bir belge, dernekler için yönetim kurulu tarafından düzenlenen yetki belgesi ve

gerekirse dernek tüzüğü, ticari şirketler için de şirketi temsil etmeğe yetkili kişilerin isim ve imza örneklerini gösterir tasdikli bir sirküler ve ticaret sicil kaydının bir örneği istenir.

b) İmza sirküleri veya yetki belgesi alındıktan sonra müşteriye, hesabın tabi olacağı faiz ve diğer şartları belirten bir taahhütname imzalattırılır. Bu taahhütnamelere 10. TL. Iık damga pulu yapıştırılır. Örneği aşağıdadır

VADESİZ ALACAKLI CARİ HESAP HESAP TAAHHÜTNAMESİ NUMARASI

……… BANKASI A. Ş. ……..

Bankanızda adıma/adımıza bir alacaklı carî (Türk Lirası) hesabı açmanızı ve bu hesaba, her birini okuyarak kabul ettiğim aşağıda yazılı şartları uygulamanızı rica ederim/ederiz.

1. Hesap % ………… faize tâbi tutulacak ve faizler yıl sonlarında ana paraya eklenecektir.

2. Hesaba uygulanan faiz oranları, kanun veya kararname ile değiştirildiği takdirde, Banka faizlerde gerekli ayarlamaları yapmağa yetkili olacaktır.

3. Banka ite anlaşmak şartiyle gerektiğinde adıma/adımıza birden fazla hesap açılabilecektir.

4. Bankaya, herhangi bir nedenle borçlu bulunduğum/bulunduğumuz takdirde Banka, her zaman için bu borcu, alacaklı carî hesaplarımın/ hesaplarımızın bakiyeleri ile takas ve mahsup edebilecektir.

5. Adıma/adımıza , açılan hesap, çekle işlediği takdirde keşide edeceğim/edeceğimiz çekler aşağıdaki hükümlere tâbi olacaktır.

Çekler yalnız hesap sahibine Banka tarafından verilecek olan basılmış çek yaprakları üzerine düzenlenecekti

Çekin ödenmesi sırasında, Banka, hamilin kimliğini araştırmaya yetkili olmakla beraber buna mecbur tutulmıyacaktır.

Bankanızca ödenen çeklerin bedeli, çekin sahte veya tahrif edilmiş yahut hamilinin belgelerinin tahrif edilmiş olması ile ilgili olmkasızın hesabımın/hesabımızın bor cuna geçer. Bu yüzden Banka ile aramda/ aramızda vukubulacak her türlü anlaşmazlıkta ispat külfetini yüklendiğimi/yüklendi, ğimizi beyan ederim/ederiz.

İmzalı veya imzasız çekler kaybolduğu tak dride durum, yanlış bir tediyeyi önlemek üzere, hesap sahibi tarafından Bankaya, derhal bildirilecektir.

Kullanılmaya elverişli olmayan çek yaprakları Bankaya derhal geri verilecektir.

Çekin tediyesi sırasında, Banka, çeki veya lehdarın kimliğini şüpheli görmesi halinde ödemeyi yapmamaya yetkilidir.

Hesabın kapatılması halinde, o tarihe kadar kullanılmamış olan çekler Bankaya geri verilecektir.

6. Gerek bu carî hesabıma/hesabımıza borç yazılmak ve gerekse Bankada mevcut olacak herhangi bir alacağımdan/alacağımızdan mahsup edilmek suretiyle havale emri verdiğim/verdi » ğimlz takdirde, Bankanın, mezkûr emirleri aşağıda yazılı şartlar dairesinde yerine getirebileceğini beyan ederim/ederiz.

Havalenin lehdan, lehdarın sarih adresi, havale edilecek meblâğ ve havalenin ne suretle ifa edileceği yani mektup, telgraf veya telefon vasıtalarından hangisi ile yapılacağı, her seferinde göndereceğim/göndereceğimiz emir mektubunda yazılı bulunacaktır.

Bu suretle verilecek olan havale emirleri için Banka tarafından yazılan mektubun postada kaybolması veya telgrafın yanlış yazılması gibi P.T.T. İdaresinin kusurları sebebiyle meydana gelmesi mümkün olan gecikmelerden vesair hususlardan dolayı Bankaya hiçbir mes’uliyet terettüp etmiye cektir.

Banka, haberleşme yetersizlikleri sebebiyle, telefon havalelerini telgraf veya mektupla, telgraf havalelerini telefon veya mektupla, mektup havalelerini de telefon veya telgrafla gönderme hakkım mahfuz tutacaktır.

Vereceğim/vereceğimiz havaleler için her seferinde lehdara davet mektubu gönderilecektir. Bununla beraber bu husus Banka için havale bedelini ödemeye bir mecburiyet teşkil etmiyecek ve davetin yapılması hali dahi bu havalelerin lehdar tarafından kabul ve taahhüdünü tazammun etmiyecek tir.

Havale bedellerinin lehdarlarına ödenmesiyle, Bankanın her türlü sorumluluğu so . na erecek ve keza bu havalelerin lehdarla rın borcu için haczi ve haciz yolu ile tahsili halinde dahi Banka ve muhabirlerine karşı bu husustaki her türlü itiraz hakla nm/haklarımız son bulacak ve Banka bu hususlardan ve tarafımdan/tarafımızdan tamamen ibra edilmiş olacaktır.

7. Hesap devreleri sonunda Banka tarafından 8 inci maddede yazılı kanunî ikametgâhıma/ikametgâhımıza taahhütlü olarak gönderilecek olan hesap hülâsasına, geldiği tarihten itibaren bir ay zarfında Noter aracılığı ile veya taahhütlü mektupla veyahut telgrafla itirazda bulunmadığım/bulunmadığımız takdirde bu hal, Bankanın hesap hülâsasında bildirilen bakiye ile tamamen mutabık olduğumu/olduğumuzu ifade edecektir.

8. Talebim/talebimiz üzerine, gerek emrime/emrimize gerek üçüncü kişiler adına ve şubeleriniz Üzerine muhatap şube İsmi belirtilerek veya belirtilmeden düzenlenecek keşide çeki veya çeklerinin herhangi bir kişi aracılığı olmadan tarafımdan/tarafımızdan teslim alınacağım, çeklerin bedeli olarak şubenizde herhangi bir hesaba yatıracağım/yatıracağımız veya hesabımdan/hesabımızdan bu hesaba yapılacak virmanlara ait tutarları Bankanızdan aldığım/ aldığımız ve alacağım/alacağımız çek bedellerine karşılık olarak rehin ettiğimi/ettiğimizi, bu tutarların bu amaçla Bankanızda bloke kalacağını, gerek benim rızam/bizim nzamız, gerek adına çek düzenlenen üçüncü kişinin rızası dışında herhangi bir şekilde elden çıkan çekleri aldığım/aldığımız şubeye ve yazılmış ise çekte muhatap olarak belirtilen şubeye gecikmeye yer vermeksizin en çabuk vasıtayla bildireceğimi/bildireceğimizi, gerek bu çeklerin iyi muhafaza edilmemesi veya rıza dışında elden çıkması, gerekse bu hususları yukanda adı geçen şubelere geç bildirmem/bildirmemiz veya hiç bildirmemem/bildirmememiz halinde her türlü sorumluluğun bana/bize ait olacağını ve bu yüzden Bankanız herhangi bir şekilde zarara uğradığı veya ödemede bulunduğu takdirde bu zararı veya ödemeyi önceden ve cayılmayacak şekilde yüklenir ve Bankanızı bu hususta tümüyle ibra edeceğimi/ede ceğimizi şimdiden kabul ve taahhüt ederim/ ederiz.

9. Banka ile aramda/aramızda zuhur edecek itilâfların halli için ………………………….

mahallî mahkemeler ve icra dairelerini kanunî merci olarak tâyin eder, aşağıda yazılı adresi kanunî ikametgâh ittihaz ettiğimi/ettiğimizi ve bu adrese, yapılacak tebligatın kendi şahsıma/ şahsımıza yapılmış sayılacağını beyan ve kabul ederim/ederiz.

Adı, Soyadı veya Unvanı ………………….

Adres …. ………. ………..

c) Yatırılacak para için bir kasa alacak fişi hazırlanır ve fiş tutarı hesap sahibine verilecek olan hesap cüzdanına kaydedilir. Hesap cüzdanı verilmesi isteğe bağlıdır. Zorunlu olmamakla beraber verildiği takdirde, hesap cüzdanının ilk sayfasına müşterinin adı ve soyadı, hesap numarası ve bundan başka Banka şube adı ile birlikte kod numarasının da yazılması gerekir. Cüzdan kullanılsın veya kullanılmasın isterse müşteriye yatırdığı para için bir makbuz verilebilir.

d) Yatırılan ve çekilen paralar için hesap sahibi adına bir karton açılır. Bu kartona da imza örneği alınır. Karton örneği aşağıdadır

Hesap Hülâsasının Gönderildiği tarih

2) Hesabın İşleyişi

Mevduat sahibi hesabındaki alacağını, banka üzerine çek çekmek, makbuz imzalamak, mektupla üçüncü şahıslar lehine havale vermek, başka hesaplara virman yaptırmak, borsa emirleri vermek gibi dilediği şekilde kullanabilir.

Cari hesapların banka üzerine çek verilmek suretiyle işletilmesi önerilmelidir. Ancak bu ödeme kolaylığından itibarlı ve bankaca tanınmış müşterilerin yararlandırılması ve geçici hesaplarla mevduatı belli bir haddi aşmayan hesaplara çek karnesi verilmemesi usuldendir.

Alacaklı cari hesapları, küçük cari hesaplardan ayıran önemli bir fark bu hesaplarda çek kullanılmasıdır.

a) Çek

Para dolaşımını kolaylaştıran, hızlandıran ve para yerine geçebilen bir kıymetli evraktır. Çekler Türk Ticaret Kanununda kambiyo senetleri kısmında yer almakta ve düzenlenmesi şekil şartlarına bağlı bulunmaktadır ( Çek). Alacaklı cari hesaplar üzerine keşideli bir çek Bankaya ibraz edildiği zaman;

Muntazam, yani Ticaret Kanununun bu husustaki hükümlerine göre düzenlenmiş olup olmadığı,

Üzerinde silinti ve kazıntı bulunup bulunmadığı,

Rakkam ve harflerle yazılmış olan paraların birbirine uyup uymadığı,

Hesap sahibinin, çekin üzerindeki imzasının kartondaki aslına uyup uymadığı,

Çek numaralarının sırayı takip edip etmediği,

Ciroların tam ve düzgün olup olmadığı, incelenmelldir.

Çekler böylece incelendikten sonra hesap bakiyesinin ödemeye yeterli olduğu görülürse, çekin arkasına hamilin adresi yazılarak imzası alınır ve çek bedeli hemen hesaba borç geçirildikten sonra ödenmek üzere vezneye verilir.

b) Çeklerin sırası

Çek karneleri genellikle 25 yapraklıdır ve sıra numarası taşırlar. Çeklerin düzenli olarak sıra numarasına göre kullanılması gereklidir. Bu sırayı izlemek için hesap kartonlarının ah tında aynı numaraları taşıyan özel bir izleme tablosu vardır. Kullanılan her çek yaprağının numarası izleme tablosundan bulunarak iptal edilir. Bu numaralardan atlama varsa nedeni araştırılır.

Dolu veya boş olarak kaybedilen çekler hesap kartonu üzerindeki izleme tablosunda işaretlenir. Müşteriden çekin iptal edildiğini ve ya kaybolduğunu belirten bir iptal mektubu ılınmasına gerek yoktur. Kapanışı yapılan çeklere provizyon verilmez.

c) Çekten cayma

Çeki düzenleyen hesap sahibi, çek elinden çıktıktan sonra herhangi bir nedenle Bankadan çek tutarının ödenmemesini isti yebilir. Bu isteme çekin ibraz süresi içinde ya da bu sürenin dışında olabilir.

Bilindiği üzere çekin ibraz süresi; çekin düzenlendiği yerde Bankaya verilmesi halinde 10 gün, başka bir yerde verilmesi halinde 30 gündür. Belirtilen bu sürelerden önce yapılan ihbarlar reddedilir.

ihbar, ibraz süresi içinde yapılmış İse, keşideci çekin kendisinin veya üçüncü bir şahsın elinden isteği olmaksızın çıkmış olduğunu ispat etmelidir. Bu durumda Banka çek tutarını bloke eder.

Çekten cayma, ancak ibraz süresi geçtikten sonra hüküm ifade eder. Çekten ca yılmamışsa; muhatap, ibraz süresinin geç meşinden sonra da çeki ödeyebilir (T.K. mad. 711).

Keşide tarihinden önce ibraz edilen çek ibrzz günü ödenir (T.K. mad. 707). Böyle bir çekin ibraz gününde karşılığı yoksa bu çeke karşılıksız çek gözüyle bakılır ve bundan do ğacak sorumluluk, keşide tarihini ileriye atan keşideciye ait olur.

3) Cari hesabın kapanışı

a) Alacaklı cari bir hesap kapatılmak İstenildiği takdirde

Hesap kesim dönemlerinde yapılan işlemler, Cari Hesaplar servisi ve Muhasebe tarafından, kapanış tarihine göre aynen uygulanır. Yani her iki servisçe o güne kadar faiz hesap edilir ve karşılaştırılır. Elde edilen faizli bakiye üzerinden bir makbuz veya çek

düzenlenerek hesap sahibine imzalattırılır. Bu makbuz veya çek metninde faizli hesap bakiyesinin tam olarak alındığı belirtilir.

Hesap sahibinin varsa cüzdanı ve ayrıca çekleri geri alınır. Hesap cüzdanına, taahhütnameye ve çeklere (Her yaprağına ayrı ayrı) “Kapanmıştır” kaşesi basılarak iptal edilir ve ödeme makbuzuna veya fişine iliştirilir.

Hesap kartonuna da “Kapanmıştır” kaşesi, tarih kaşesiyle birlikte basılır ve ka

panan kartonlar kısmına alınır.

b) Hesap sahibinin ölümü halinde

Bankaca ölüm haberi alınır alınmaz durum hesap kartonuna derhal işaretlenir. Ayrıca 7338 sayılı kanuna göre Bankalar öğrendikleri ölüm haberlerini süresi içerisinde yetkili makamlara bildirmek zorundadırlar. Bundan sonra mirasçılar getirecekleri veraset

ilâmında belirtilen esaslara göre hesaba sahip olurlar.

Veraset İlâmı kesinleşmiş olması kaydly le, mirasçılara ödeme yapılmadan önce, miras olarak kalan miktarın veraset ve intikal vergisinin ödenmiş olduğunu gösteren vergi dairesinin bir yazısı istenir. Bu olmadığı takdirde vergi karşılığı olarak belli bir oranda kesinti yapılarak Vergi Dairesi emrine tutulur. Ondan sonra ödeme yapılır. Bu çeşit miras ödemelerinde hukuk müşavirlerinden bir mütalâa alınması yerinde olur.

B VADELİ ALACAKLI CARİ HESAPLAR

Vadesiz alacaklı cari hesaplardan farklı olarak vadeli hesaplarda mevduatın belirli bir süre bankada kalacağı, banka ile müşteri arasında hesabın açılışı sırasında kararlaştırılır ve cüzdan ile kartona işlenir.

Bankalar açısından vadeli hesaplar vadesizlere kıyasla daha fazla tercih edilen bir mevduat çeşididir. Banka, elinde bulundurduğu paranın sahibi tarafından ne zaman geri isteneceğini bilirse onu daha rahat başkasına ödünç verebilir yani plâse edebilir. Buna karşılık, parasını dilediği zaman çekebilme yetkisinden vazgeçen müşterinin de vadesiz hesaplara verilen faizden daha fazla faiz alabilmesi normaldir. Bu nedenle faiz oranları uzayan vadeye göre artmaktadır.

Bununla beraber, Bankalar Kanununun 30. maddesi, mevduat sahiplerinin mevduatlarını diledikleri anda Bankalardan geri alabileceklerini ve bu hakkın hiçbir şekilde sı nırlandırılamıyacağını belirtmektedir. Bu hükme göre, vadeli mevduat da her istenildiği an geri alınabileceğinden Bankaların bu durum karşısında yapabileceği şey, mevduatın vadesinden önce çekilmesi halinde faizini, kaldığı süreye göre ayarlamak olur.

1) Hesabın açılışı

Bir ihbarlı veya vadeli bir hesap açılacağı zaman bir hesap cüzdanı (zorunlu değil) bir de hesap kartonu (bu karton hesap açma mektubu yerine geçer) doldurulur ve müşteriye imza ettirilir.

Yatırılan para için kasa tahsil fişi düzenlenerek vezneye verilir. Müşteri isterse yatırdığı para için cüzdan yerine makbuz alabilir.

Bu hesapların faizleri de vadesiz alacaklı cari hesaplarda olduğu gibi “Adat” sistemi ile yıl sonlarında hesaplanır. Ayrıca hesabın vadesi dolduğunda müşteri başvurma sa bile, yıl sonunda yapılan işlem aynen tekrarlanır ve bulunan faizli bakiye ile yeni bir hesap açılıyormuş gibi karton üzerinde aynı şartlarla uzatma işlemi yapılır. Uzatılan yeni vade hesap kartonu üzerine kaydedilir.

Hesap sahibinin hesabı kapatmadan bir miktar para çekmesi mümkün olmadığı halde, hesabına değişik zamanlarda para yatırması mümkündür. Bu hallerde aynı hesap numarası altında örneğin (18001/1, 18001/2, 18001/3) şeklinde birbirini izleyen kartonlar açılır. Bu kartonlar birbirine iliştirilmek suretiyle saklanır. Fakat herbirinin vadesi değişik olduğundan ayrı ayrı işlem görür.

Kartonlardan birinin kapatılması, geride başka karton kalmışsa, hesabın kapatıldığı anlamına gelmez. Ancak her karton için ayrı ayrı cüzdan verilmeyip yatırılan paralar aynı hesap cüzdanının sonraki sayfalarına kaydedilir.

2) Hesabın başka şubeye devri

Müşteri isterse, vadeli hesabını başka şehirlerdeki veya aynı şehirdeki Bankasının şubelerine hesabın açılışında kararlaştırılan şartlarla devredebilir. Yapılacak şey;

a) Müşteri hesabını nakletmek istediği şubeye başvurup devir isteğinde bulunduğu zaman nakil talep mektubu düzenlenir.

Hesabının devam edip etmiyeceği kendisinden sorularak bu nakil mektubunun üzerinde belirtilir. Mektubun talimat föyü müşteriye imza ettirilir. Şayet müşteri, hesabının bulunduğu şubeye başvurup devir isteğinde bulunursa nakil talep mektubunun sadece talimat föyü kendisine imza ettirilir.

b) Hesabın bulunduğu şube aynı şartlarla devam ettirilecek bir hesabın nakil isteğini aldığında, son faiz dönemi ile nakil tarihi arasında kalan süre için ayrıca faiz hesaplamaz ve kartondaki bakiyeyi bir alacak dekontu ile karşı şubeye devreder. Gönderdiği dekonta, açılış ve uzatma tarihinden itibaren hesabm seyrini gösterir bir hülâsa eklenir. Şayet devir isteğinde hesabın kapatılacağı bildirilmişse (Hülâsaya gerek yok) doğrudan doğruya faizli bakiye bir dekontla karşı şubeye aktarılır.

c) Hesabın devamı isteği ile gönderilen dekontu alan şube bakiyeyi “Muhtelif Alacaklılar Şubelerden devren ge Jen vadeli tasarruf mevduatı faizli bakiyeleri” hesabına alacak geçirip, hesap hülâsasını serviste saklar. Müşteri şubeye başvurunca bu bakiye, açılacak yeni vadeli bir hesaba muhasebe yoluyla aktarılır ve hesap hülâsası kartona eklenir. Yeni açılan hesabm vadesi, hesap hülâsasından aynen alman vadedir.

3) Hesabın kapanışı

Vade sonunda, müşteriye hesabın faizli bakiyesi bir ödeme çeki düzenlenerek imzası alındıktan sonra ödenir.

Vade dolmadan müşterinin isteği yine yerine getirilir. Fakat daha önce hesaba verilmiş olan yüksek orandaki faiz karton üzerinde geri alınarak, hesabm bankada bulunduğu süreye göre hak ettiği en yüksek faiz hesaplanır ve kapanış kayıtları yapılır.

Vadeli hesaplardan yapılacak ödemelerde servis çeki kullanılır ve hesabm kapatılması durumunda çekin üst kısmına “Hesabımın faizli bakiyesinin tamamı olarak” yazısı konur.

Vadeli hesap, vade sonunda kapatılmadığı veya müşteri yeni bir talimat vermediği takdirde hesap aynı süre ve faiz oranı ile uzatılmış sayılır.

C MÜŞTEREK HESAPLAR

Birden fazla gerçek kişi adına hesap açılmasıdır.

Müşterek hesap sahiplerinden her birine, hesaptan tek başına para çekmek yetkisi verilirse bu hesaba “teselsüllü müşterek hesap” adı verilir.

Hesaptan para çekilebilmesi hesap sahiplerinin hepsinin müşterek imzalariyle mümkün oluyorsa bu hesaba da “teselsülsüz müşterek hesap” denir.

Bu hesaplar daha çok tasarruf mevduatı sahipleri tarafından açtırılıp, vadeli veya vadesiz oluşlarına göre cari hesaplar veya küçük cari hesaplar arasında yer alabilirler. Bunun için kendi maddesine bakınız.

MEVZUAT

Yürürlükte bulunan kanun, nizamname, kararname ve talimatnamelerin taşıdığı hükümlere “mevzuat” denir. Yani bir memleketteki veya belli bir konudaki yasaların, tüzük, yönetmelik ve benzerlerinin tümü “mevzuat” adını alır.

MEZAT

Bir mal ve mülkün tellal aracılığı ile en çok fiyat verene verilebilmesi için satışa çıkarılmasına yani artırma ile yapılan satışa “mezat” denir.

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*


− 1 = 4