BANKA KREDİLERİ

A TARİFİ

Kredi, itibar, saygınlık demektir. Ödünç alınan para veya peşin para vermeden alınan verilen mal, kredi kavramına girer.

Kredi açmak; bir kimseye peşin para almadan mal veya ödünç para vermektir. O halde krediyi;

Mal ve paranın belli bir süre ile ve geri almak kaydıyla verilmesi veya verilmiş bir varlığın ödenmesine kefil olunması olayı şeklinde tanımlayabiliriz.

B KREDİ UNSURLARI

Kredi kavramında en önemli unsur “zaman” dır. Kredide bu unsurun bulunması “Güven” unsurunu da ortaya çıkarmaktadır. Aslında kredi kelimesinin kökü lâtin cede itimat etmek anlamında “Creditum” dan gelmektedir. Kredide üçüncü bir unsur da ödenmeme tehlikesi yani “risk” dir. Kredi işbölümü ve ihtisaslaşmanın çok ileri gittiği bugünkü toplumlarda büyük bir önem taşımaktadır.

C KREDİNİN FAYDA VE ROLÜ

Şu şekilde özetlenebilir

Kredi, bir tedavül aracı görevi yapar,

Kredi, sermaye birikimine imkân verir,

Kredi, üretim hızlanmasına ve artmasına yol açar,

Kredi, kullanılmaya hazır fakat atıl bekleyen sermayenin iş alanına aktarılmasını sağlar,

Kredi, işletmecileri gerekli sermaye yi kredi tasarruflarıyla biriktirmek, bunun için de uzun bir zamanın geçmesini beklemek külfetinden kurtarır. Ve nihayet;

Kredi, tasarrufu değerlendirip ona bir bedel sağladığından genel tasarrufun artmasını hızlandırır.

Uzun süre kredi işlemleri sadece varlıklı özel şahıslar arasında kalmıştır. Modern bankacılığın doğuşundan sonra ise bu işlem ler bankalar tarafından yapılmaya başlanmıştır.

D KREDİ ÇEŞİTLERİ

Genel olarak krediler

Kullandıkları alana göre; Sınai, ticari, zirai ve mesken,

Vadeleri itibariyle; Kısa, orta ve uzun,

Teminat bakımından; Açık ve teminatlı,

Kredi alanın durumuna göre; Özel ve kamu,

Tahsis yerlerine göre; Tüketim ve üretim kredileri,

şeklinde sınıflandırılabilir.

KREDİ AÇMAK

Bir kredi kuruluşunun bir müşterisi için çeşitli şekillerde kredi açması demektir.

Kredi açılması için; 7129 sayılı bankalar kanunu çerçevesi içinde müşteriden bir hesap beyannamesi, ticaret sicil kaydı, tasdikli imza sirküleri istenmesi, müşterinin mali ve manevi durumunu tesbit eden istihbaratın hazırlanması, açılacak kredinin çeşidine göre bir taahhütname veya sözleşme imza ettirilmesi gibi yasal ve teknik formaliteler gerekir.

KREDİ ANLAŞMASI

Muhabir bankalar arasında birbirleri hesabına yapılacak ödemeler ve tahsiller sonunda karşılıklı olarak bir borç bakiyesi devrinin kabulünü içeren anlaşmadır. Bu anlaşmalarda genellikle borç bakiyesinin en çok haddi, tabi olacağı faiz ve ödeme şartları da belirtilir.

Kredi anlaşması deyimi; Devletlerarası ticaret anlaşmalarında kliring hesaplarının iki taraftan biri lehine bir borç göstermesi ne elverişli olan sözleşmeler için de kullanılır, fakat bu işlemler daha çok, ödeme anlaşması şeklinde ifade edilmketedir.

KREDİ CÜZDANI

Çoğunlukla müfettiş veya kontrolürlere kendi kuruluşlarınca, başvurdukları şubelerin den para alma yetkisinin verildiğini gösteren karnedir.

Bu cüzdanlarda ilgilinin fotoğrafı, tatbik imzası, cüzdan kimin tarafından verilmişse yetkililerin imzaları, verilecek avansın veya paranın en çok haddi yani limitini gösteren bir kısımla ödemeleri kayda yarayan kolonlar bulunur.

Belli bir limit içinde yapılan ödemelere ait çekler ilgilinin bağlı bulunduğu muhasebede hesabına geçirilir ve aylık harcırah ve istihkakları ile karşılaştırılarak mahsubu yapılır.

KREDİ DARLIĞI

Kredi kuruluşlarında; kaynaklarının yetmemesi veya ekonomik koşulların elverişsiz olması nedeniyle çeşitli kredi alanlarına ayırabilecekleri kredilerin ihtiyaca yeter olmaması darlık doğurur. Bunun karşıtı ise “kredi enflasyonu” olarak ifade edilir. işlem yapılmasıdır. Buna kredinin veya riskin tecavüzü de denilir.

Bankalarda genel müdürlükçe müşterilere tahsis edilen veya şube yetkisi içinde çalışılması gerekli olan firmaların kredilerinde şu veya bu şekilde kredi depasmanma meydan vermek yetki dışı işlem yapmak demektir. Son derecede sakıncalıdır. Çünkü kredi limitinin tespiti, bir yerde müşterinin ödeme gücü ve kapasitesiyle de ilgili bulunmaktadır.

KREDİ EMRİ

Kredi emri; maliye, ticaret ve bankacılık alanlarında kullanılan bir terimdir.

1) Mali terim olarak

Kredi emri; merkezi bir idarenin, teşkilât kademelerine belli bir işin yapılması için verdiği ödeneği bildiren mektuptur.

2) Ticari terim olarak

Bir müşterinin, kendi kredsiinden bir kısmını yine kendi sorumluluğu altında bir başkasına kullandırılması için kredi açan işletmeye verdiği emir ve .talimattır.

3) Banka terimi olarak

Kredi emri ise; bankanın bir şubesinde açılmış olan kredinin kısmen veya tamamen bankanın diğer bir şubesinde ya da muhabirinde kullandırılması için verilen talimattan ibarettir.

Kredi emriyle başka yere aktarılan krediler miktar ve süre ile kayıtlanmış olabilir. Bunlara dayanarak yapılan ödemeler, kredi emrini veren şubenin talimatına göre krediyi açtıran şube hesabına yazılır.

KREDİ ENFLASYONU

Çeşitli kredi kuruluşlarının; aynı firma veya müşterilere ayrı ayrı kredi vermeleri dolayısıyla kapasitelerinin üstünde kredi elde edilmesi halidir. Bu durum ihtiyaçtan fazla ve suni bir piyasa hareketi yaratarak sonunda borçluların, borçlarını vadelerinde ödeyememeleri sakıncasını doğurur.

Bankalar, kredi enflasyonu veya eski deyimle “kredi iptizali” ni önleyici tedbirler almak gayreti içinde bulunurlar. Bu amaçla Merkez Bankasınca kredi ve risk santralizas yonuna gidilmektedir. Bütün bankalar risk bildiri cetvellerini belli zamanlarda Merkez Bankasına göndermek zorundadırlar. Merkez Bankası da bu riskleri birleştirerek ilgili bankalara gönderir.

KREDİ HADDİ

Kredi sınırı veya kredi tavanı da denilen bu terim; belirli vade tarihlerine göre bir firmaya veya ülkeye açılabilecek kredilerin en çok miktarını gösterir.

Bugünkü yasamıza göre de “bir banka gerçek ve tüzel bir şahsa doğrudan doğruya veya vasıtalı olarak nakit, mal, kefalet ve teminat şekil ve mahiyetinde veya herhangi bir şekil ve suretle; kendi ödenmiş sermaye ve yedek akçeleri toplamının % 10 nundan fazla kredi veremez, kefaletlerini kabul edemez veya tahvillerini satın alamaz” (Bank. K. mad. 38/1). .

Ancak, sanayi, maadin, enerji, nafia hizmetleri, nakliyat ve ihracat işlerinde kullanılmak üzere açılan ve fiilen bu işlerde kullanıldığı belgelenen kredilerde bu had % 25 e çıkarılabilir (Bank. K. mad. 38/2).

KREDİ KABİLİYETİ

Bir firmanın veya işletmenin mali durumuna, işlerinin gidişine, ödeme gücüne ve taahhütlerine olan bağlılık derecesine göre en çok verilebilecek kredidir.

Bir firmanın kredi kabiliyetinin tesbitinde bazı ölçüler vardır Örneğin menkul varlığının % 60 ı, gayrimenkul varlığının % 30 u kredi tesbitine esas tutulan bir firmanın menkul varlığı 200 bin olsa % 60 ı 120.000. Gayrimenkul varlığı da 200 bin olsa % 30 u

60.000. lira ki kredi kabiliyeti veya kredi değerliliği 180.000. lira olur.

KREDİ KARTONU

Bu kartonlar genellikle İki bölümden oluşmaktadır. Aşağıdaki örneğinden anlaşılacağı üzere kartonun üst kısmı firmaya tahsis edilen kredilerin çeşitleriyle toplamını ve umumi limitini gösterir, alt kısmı da aynı kredilere ait risk kayıtlarını yani giren çıkan işlemleriyle bu İşlemlerin borç bakiyeleri (riskleri) görüldüğü için bu kartonlara “risk kartonu” da denilir ki bu terim tatbikata daha uygundur. Karton örneği aşağıdadır

Bankalarda her müşteriye çeşitli işlemleri için açılmış olan kredileri birarada gösteren cetvel veya kartondur.

KREDİ KOMİTESİ

Bankaların merkez ve şubelerinde müşterileri hakkında yapılan istihbarat sonuçlarına göre açılacak kredilerin limitlerini ve koşullarını belirlemek üzere kurulan komisyondur.

Bu komisyon veya komite, banka şubesinin başta gelen yetkilisi ve sorumlusu olan müdürün başkanlığında kredi ve istihbarat işleriyle görevli müdür yardımcısı, ikinci müdür veya servis şefinden oluşur.

Aynı zamanda kredi komiteleri günlük kredi teklif ve isteklerini de değerlendirip karar vermek üzere her gün belli saatlerde toplantı yapar ve bu arada bankanın günlük diğer konularını da ele alıp gözden geçirirler.

KREDİ KONTROLÜ

Kredi organizasyonunun ve dağıtımının devlet tarafından murakebesine “kredi kontrolü” denir. Bunun amacı; dolaylı olarak mevduatı korumak ve özellikle kredilerin spekülatif amaçlara yönelmesini önlemek, milli ekonomiye yararlı olmasını sağlamaktır.

Kredi kontrolleri nasıl yapılır?

a) Devlet, çıkaracağı kanunlarla banka kredi muamelelerini düzenler ve murakıplarına kontrol ettirir.

b) Daha yakından murakabeyi sağlamak üzere bankacılık sistemini organize eder.

c) Devlet, bu amaçla resmi veya yarı resmi kredi müesseseleri kurar veya kurdurur.

Memleketimizde Merkez Bankası ve Bankalar Kanununda kredileri başıboş bırakmayan ve kontrol altında tutan hükümler vardır

Merkez Bankası; iktisadi faaliyetlerin gereklerine göre krediler üzerinde nitelik ve

nicelik bakımından düzenleme tedbirleri alır . Genel kredi hacmi ile kredi türlerinin sektörler ve konular olarak dağılışını ayarlar, kredi konulariyle ilgili olarak hükümete is tişari mütalaada bulunur.

Maliye yeminli murakıpları da bankaları kontrol ederler.

Bankalar kanunu ise; bankaların çalışmalarını düzenleyen, yetkilerini belirleyen hükümleriyle kredilerin kontrol altına alınmasını sağlamış olur.

KREDİ LİMİTİ

Bir mali veya ticari işletmenin ve özellikle bankaların müşterilerine açtığı çeşitli kredilerin azami haddi demektir.

Ancak, firmaya tahsis edilen çeşitli kredilerin toplamı, kredi limiti demek değildir.

Limit bu kredilerin bir had dahilinde kullanılabileceğini belirleyen, depasman veya tecavüz yapılmaması gereken son rakamdır. Örneğin, bir firmaya 20.000. TL. Açık kredi, 50.000. TL. Senetler, 50.000. TL. İştirak, 80.000. TL. Kefalet mektubu kredisi tahsis edilmiş de kredi limiti 150.000. olarak saptanmışsa bu firmaya 150.000. den fazla kredi kullandırılamaz.

Kredi limit tesbitinden maksat, kredi kullanacak firmaya bir esneklik, bir serbestlik vermek suretiyle bu limit dahilinde çalışmayı sağlamaktır. Kredilerin hepsi kullandırılacak olursa yukarıdaki örneğe göre

50.000. liralık depasmana sebebiyet verilmiş olur.

KREDİ MEKTUBU

Bir bankanın muhtelif şubeleri veya muhabirleri ile ilişkide bulunabilecek bir müşterisine, gerektiğinde o şube veya muhabirlerinden para çekebilmek imkânı vermek üzere düzenlediği mektuptur. Buna “itibar mek tubu” da denir.

B.ugünkü modern bankacılıkta çeşitli çağdaş ödeme araçları uygulanmakta olduğundan artık kredi mektupları kullanılamaz hale gelmiştir, ( Banka Kartı)

KREDİ POLİTİKASI

Bir ülkede; genel veya çeşitli ve belirli konulara ait kredi mekanizmasının, kaynaklar ve tabi olduğu koşullar bakımından ihtiyaca yetecek derecede olup olmamasına, verimli ve düzenli İşleyip işlememesine etki yapan hükümet iktisadi programının ana hatlarıdır. Ekonomik tedbirlerin tümünü ifade eder.

Bu terim, genel olarak, mali, zirai, sınaî ve ticari kredi dallarını kapsamına alır. Ticari kredi politikası, zirai kredi politikası gibi.

Bankacılıkta; bir bankanın kendi imkân ve kaynaklarına, günün ekonomik koşullarına, para ve kredi piyasasının gereklerine göre tespit ettiği hareket tarzıdır.

Bu politika içinde karşılaşılan kredi taleplerini miktar, müşteri, faiz, vade ve bunlara benzer krediyi etkileyecek koşullar bakımından değerlendirmede bir yol izlenir. İşte biz buna bankanın “kredi politikası” diyoruz.

Herhangi bir banka, piyasadaki yerini ve katkısını belirliyen kredi politikasını tespit ederken günün şartlarına göre bir yıllık çalışma dönemi içinde hangi kredi dallarına ne oranlarda tahsis yapılması gereğini de önceden gözönünde tutmalıdır.

KREDİ RİSKİ

Bir mali veya ticari işletmenin müşterilerine ödünç para veya veresiye mal vererek açtığı kredilerin; karşılıklarını zamanında tahsil edememek nedeniyle karşılaştığı zarar ihtimalidir ( Risk).

KREDİ SÖZLEŞMESİ

Bankaların kredi açılması sırasında açılan kredinin cinsine göre tabi olacağı şartları göstermek üzere kredi veren ve kredi

alanın (bir taraftan banka………..diğer

taraftan müşteri…………) imza ettikleri

iki taraflı anlaşmaya kredi sözleşmesi (mukavelesi) denir, ( Genel Kredi Sözleşme si) ‘

KREDİ TAAHHÜTNAMESİ

Bankaların kredi açılması sırasında açtıkları kredinin mahiyet ve cinsine göre tabi olacağı şartları kabul ettiklerini göstermek üzere müşterilerden aldıkları taahhütnamelerdir. İskonto taahhütnamesi (dispans), çek taahhütnamesi ve benzeri gibi. Bu taahhütnameler tek taraflıdır, muamele bakımından ve her birinin özelliğine göre ayrı ayrı olabildiği gibi banka ile yapılacak bütün kredi muamelelerinin ana hatlarını kapsayan genel bir taahhütname niteliğinde de olabilir, ( Genel Kredi Sözleşmesi)

KREDİ TEKLİFİ

Bankalar ile kredi ilişkisi bulunan firmaların, yıllık kredi ihtiyaçları saptanarak bilanço dönemini izleyen aylar İçinde topluca ve bir cetvel halinde teklifleri hazırlanır. Bu cetvellere “Kredi teklif cetvelleri” adı verilir. Bunlara firmaların istihbaratları ve kredi izah fişleri eklenerek tetkik için Krediler Müdürlüğüne gönderilir. Kredi izah fişi örneği aşağıdadır.

Ayrıca şube yetkisi üstünde kredi kullanacak ve yıl içinde yeniden otorize edilmesi veya kredilerinin artırılması düşünülen firmalar için de örneği aşağıda bir “kredi teklif mektubu” düzenlenir.

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*


+ 77 = 78