Yatırım fonları ne demektir?

Daha önceki Sermaye Piyasası Kanunu’nda Menkul Kıymetler Yatırım Fonu adıyla ele alınan yatırım fonları,1992 yılında değişiklik getiren yeni kanunda “yatırım fonu” başlığı ile düzenlenmiştir. Yeni kanuna göre, halktan katılma belgeleri karşılığında toplanan paralarla , belge sahipleri hesabına riskin dağıtılması ilkesi ve inançlı mülkiyet esaslarına göre sermaye piyasası araçları, gayrimenkul, altı ve diğer kıymetli madenler
portföyü işletmek amacıyla kurulan mal varlığına “yatırım fonu” denilmektedir.

Görüldüğü üzere yeni kanun, yatırım fonlarının kapsamını da genişletmiştir. Örneğin artık gayrimenkule dayalı ya da altı gibi kıymetli bir madene dayalı yatırım fonu kurulabilecektir.

Kanuna göre yatırım fonunun tüzel kişiliği yoktur, ancak mal varlığı kurucunun malvarlığından ayrıdır. Kurucu, fonu, yatırım fonu katılma belgesi sahiplerinin haklarını koruyacak şekilde temsil eder, yönetir veya yönetimini denetler. Kurucu, ayrıcı fon varlığının korunması ve saklanmasından da sorumludur. Ülkemizdeki uygulamada yatırım fonları portföyünü koruma ve saklama yükümlülüğüne tabidir, ama bu durum eleşirile re neden olmaktadır. Buna gerekçe olarak da, bir kurumun fonun hem kurucusu hem de saklayıcısı olamayacağı gösterilmektedir. İşte bu eleştirilerin de etkisiyle yeni Kanun’da, fon yönetimi ve saklama hizmetlerinin farklı kurumlara yürütülmesine SPK’nın karar verebileceği hükmü getirilmiştir.

Nitekim çıkarılan yatırım fonu tebliğinde de bu konu ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Buna göre, fon varlığının korunması ve saklanmasına ilişkin sorumluluğu devam etmek üzere kurucu, fon portföyündeki varlıkların yapılacak bir sözleşmeyle Takasbanki veya fonla kuruculuk ve danışmanlık ilişkisi bulunmayan bir banka nezdinde usulüne uygun olarak muhafaza eder.

Yatırım fonları malvarlığı rehin edilemez, teminat gösteri lenmez ve üçüncü şahıslar tarafından haczedilemez. Fon kurucusu veya yöneticisinin iflası veya tasfiyesi halinde SPK, gerekli önlemleri almaya yetkilidir.
Sermaye Piyasası Kanunu, avans sistemini benimsemiştir. Buna göre kurucu, yatırım fonunun kurulması için içtüzükte öngörülen fon tutarı kadar avans tahsis eder. Bu avans ile portföy oluşturulur ve katılma belgeleri kayda alınmaları prosedüre uygun bir şekilde halka arz yoluyla satılır. Avans, katılma belgelerinin satış hasılatından, içtüzük hükümlerine göre kurucuya iade edilir. Aracı kurumların fon kurmak için alacakları kısa vadeli krediler, SPK düzenlemereri çerçevesinde bu kuruluşların kredi limitleri içine dahil edilemez.

A tipi ve B tipi Yatırım Fonu ne demektir ?
Yatırım fonlarının ilk kurulduğu yıllarda fon portföyünde ağırlıklı olarak kamu borçlanma kağıtları ( hazine bonosu ve devlet tahvili) vardı. Daha sonraki yıllarda portföyün yapısı giderek çeşitlendirildi, altın ve döviz gibi enstrümanlar da fona alındı. Ancak, beklentilerin aksine fon portföyünde hisse senetleri bir türlü ağırlıklı bir paya sahip olamadı. Hisse senedi fiyatlarındaki aşırı dalgalanmalar, fon yöneticilerini hisse senedinden uzaklaştırdı. Daha sonraki yıllarda yapılan yasal düzenlemelerle, piyasanının da belirli bir derinliğe ulaşmasının da etkisiyle yatırım fonlarına hisse senedi alınması için bazı önemli vergisel teşvikler getirildi. Buna göre, fon portföyünün en az %25 oranının hisse senedinden oluşturulması halinde fon gelirlerinden elde edilen gelirler, vergiden muaf tutuluyor. Fonda bu oranın altında hisse senedi bulundurulması halinde ise vergi muafiyeti uygulanmıyor.

İşte portföyünde en az %25 oranında hisse senedi bulunduran yatırım fonlarına ” A tipi Yatırım Fonu “, bu oranının altında hisse senedi bulunduran yatırım fonlarına ise ” B tipi Yatırım Fonu” deniliyor.

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*