TEMİNAT SENETLERİNE DAYANAN BORÇLU CARİ İLE İSKONTO, İŞTİRA ARASINDAKİ FARKLAR

Bankanın plasman konusuna giren senet karşılığı borçlu cari ile yine senetler cüzdanı plasmanı diye anılan iskonto, iştira işlemleri arasında az çok farklar vardır. Her üçü de senet karşılığı ikraz (borçverme) ve kredi işlemidir. Aralarındaki farklar şunlardır;

İskonto işlemleri, genellikle bütün tüccarlara uygulanabildiği halde senetler karşılığı borçlu cari hesaplar; daha çok imalatçı, toptancı gibi geniş ölçüde veresiye mal satan firmalara açılır. Perakendecilere ve küçük tacirlere bu çeşit borçlu hesap açılmaz.

İskonto ve iştira işlemlerinde senetlerin mülkiyeti bankaya geçer, bu bakımdan her türlü tasarruf ve rücu hakkı bankaya ait olur. Senetler karşılığı cari hesaplarda, senetler bankaya rehin veya teminat kaydıyla devredilir. Bu takdirde, banka teminat senetlerine ancak dain ve müterhin yani rehin alan alacaklı olarak sahip olabilir. Bir başkasına devretse de bu devir tahsil için vekâlet devri niteliğindedir. Yani tahsil cirosu ile devredebilir. İs ktınto iştira senetlerinin devrinde temliki ciro “bedeli nakden alınmıştır gibi” teminat senedinin devrinde ise terhini ciro “bedeli rehindir gibi” yapılır.

İskonto, iştirada genellikle en çok 91 gün vadeli senetler kabul edildiği halde, senetler karşılığı borçlu cari hesaplar için teminat olarak daha uzun vadeli senetler kabul edilebilir (6 aylık, 9 aylık ve hatta yıllık).

İskonto ve iştira işlemleri genellikle bankaca tanınmış iki tüccarın imzasına dayandığı halde, ticari senetler karşılığı borçlu carilerde hesap sahibinin itibarı ve kredi değerliliği yeterli olmaktadır. Senet borçluları üzerinde o denli durulmamaktadır.

İskonto ve iştirada, senet safisi ödendiği halde, senetler karşılığı borçlu cari hesaplarda senet bedeli yüzdeyüz ödenmez ve ihtiyat payı olarak bazı senetlerin ödenmemesi ihtimaline karşı % 10 la % 30 arasında bir marj uygulanır.

Senetler karşılığı borçlu cari hesaplar, faiz bakımından iskonto ve iştira işlemlerine göre müşterinin çıkarına daha uygundur. Çünkü iskonto ve iştirada peşin alınan faiz ve masraflar, senet bedeli bankaya vadeden önce yatırılmış olsa bile geri verilmez (T.K. mad. 622). Halbuki senetler karşılığı borçlu hesaplarda hesap sahibinin, ancak hesaptan çektiği paralara faiz yürütülür. Bu faiz her üç aylık dönem sonunda müşterinin borçlu kaldığı süreye göre hesap edilir. Aynı zamanda bunlara hesap hülasası gönderildiği halde diğerleri için sözkonusu değildir.

İskonto ve iştirada müşteri, zamanından önce senet bedelini verirse, peşin alınan faiz ve komisyon kendisine geri verilmez. Bu bakımdan kullanâ mıyacağı parayı alacaklı cari hesabına yatırırsa % 2 gibi az bir faiz alabilir. Halbuki avans hesabında bakiye sıfıra düşmedikçe yatırılan paralar % 11,5 faize tabidir. Dolayısıyla müşteri, bu hesaptan kendisine lâzım olan parayı çekerse bu çektiği miktar faize tabi olur.

TEMİNAT SENETLERİNE DAYANAN BORÇLU CARİ İLE İSKONTO, İŞTİRA ARASINDAKİ FARKLAR

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*