Tahvil ve Bono Piyasası’nda gerçekleşen işlemlerin takası nasıl yapılır?

Tahvil ve Bono Piyasası’nda işlem gören menkul kıymetlerin takası, Borsa’nın denetim ve gözetimi altında BİST Ta kas ve Saklama A.Ş. (Takas Bank) tarafından yapılır. Takas işlemleri aşağıdaki esaslar çerçevesinde gerçekleştirilir.
1. Piyasada işlem yapmak isteyen bütün üyeler, nakit için Takas Bankası nezdinde “Serbest Tevdiat Hesabı” ve menkul kıymetler için BİST Takas ve Saklama A.Ş. nezdinde “Menkul Kıymetler Depo Hesabı” açtırırlar.
2. Piyasada işlem yapan üyeler, işlemin valör gününde . kıymet yükümlülüğünü saat 15.00 itibarıyla yerine getirebilmek için en geç saat 14:30 ‘a kadar talimat vermek .nakit yükümlülüğünü ise en geç saat 15.00’e kadar yerine getirmek zorundadırlar. Üyelerin , yükümlülüklerini aşağıda belirtilen sekile yerine getirmeleri gerekmektedir.
Ödemelerin , işlemin valör günü en geç saat 15.00’e kadar TL. takas işlemlerini yürüten Takas Bankası’nın Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdindeki EFT hesabına (064 1125) veya yine söz konusu bankanının ilgili şubesinde açtığı Tahvil Takas hesabına (T. İş Bankası Borsa Şubesi Hesap No : 28198) nakden veya hesaben veya fiziken yapılabilir..
Menkul kımet teslimleri hesaben veya fiziken yapılabilir.
Menkul kıymet teslimleri hesaben veya fiziken yapılabilir.
Menkul kıymet teslimlerinin hesaben yapılmak istenmesi durumunda , işlemin valör günü en geç saat 14.30’a kadar
BİST Takas ve Saklama A.Ş. ‘nin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdindeki Serbest Depo Hesabına (500 501 260) aktarılması için virman talimatı verilmesi gerekmektedir.
Menkul Kıymet teslimlerinin fiziki olarak yapılmak istenmesi durumunda bu istek yazılı olarak BİST Takas ve Saklama A.Ş. ‘ne iletilir ve kıymetler işlemin valör günü en geç saat 14.00 ‘e kadar T.C. Merkez Bankası İstanbul Şubesine , BİST Takas ve Saklama A.Ş. ‘nin hesabına (Hesap no: 500 501 260) aktarılmak üzere fiziken teslim edilir.
3. Takas işlemlerinde ; bankaların ödemeleri EFT kanalıyla yapacakları ve alacakları nakdin ise EFT kanalıyla transfer edileceği kıymet harektlerinde ise teslimatı BİST Takas ve Saklama alacakları olan kıymetleri ise Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdindeki serbest depo hesaplarına istedikleri varsayılır. Aracı kurumların ise kıymet teslimatı BİST Takas ve Saklama A.Ş nezdindeki Tahvil Takas Hesabına yapacakları ve alacaklarını bu şirket nezdindeki saklama hesaplarına istedikleri, nakit için ödemelerini Takas Bankası’ndaki Tavhil Takas Hesabına yapacaklarını ve alacaklarını ise bu bank nezdindeki cari hesaplarına istedikleri varsayılır. Belirli bir işlem bazında , yukarıda belirtilen genel uygulamadan farklı bir talebi olan kuruluş , BİST Takas ve Saklama A.Ş.’yi ve/veya Takas Bankası Tahvil Takas birimini arayarak bu talebini işlemin valör gününde en geç saat 14.00’e kadar bildirmek zorundadır.
4. Üyelerin nakit ve kıymet yükümlülüklerini netleştirilmiş tutarlar üzerinden yerine getirmeleri gerekmektedir. Bu amaçla, üyelerin en son işlevlerini takiben veya en geç saat 14.00 itibariyle sözkonusu gün valörlü bütün işlemlerinden doğan borç ve alacaklarını netleştirerek , yükümlülüklerini net tutar üzerinden, kıymet için en geç saat 14.30’a ,nakit için en geç saat 15.00’a kadar yerine getirmeleri zorunludur.
5. Takas işlemlerinde riski en aza indirmek için, karşılığını almadan teslim etmeme veya ödememe prensibi esas alınmaktadır. Takas merkezinden üyelere ödeme ve menkul kıymet teslimi saat 15.00’ten sonra yapılır.
Takas işlemleri ancak belirlenen valörde gerçekleşir. Tarafların teslimatı ve ödemeyi işlem valöründen önce gerçekleşeceği anlamına gelmez. Erken takas , ancak Menkul Kıymet ve Para Piyasaları Müdürlüğü’nce uygun görüldüğü takdirde valör düzeltmesiyle birlikte yapılabilir.
6. Valör gününde , taraflardan herhangi birisi yükümlülüğünü en geç saat 15.00’a kadar yerine getirmemişşe, herhangi bir ihbara gerek kalmaksızın temerrüde düşmüş sayılır. Bu durumda Borsa Yönetmeliğinin 49. maddesi hükmü uygulanır.
7. İsteyen üyeler, işlemlerini takasını , taraflardan her ikisinin de kabul edip Menkul Kıymet ve Para Piyasaları Müdür lüğü’ne bildirmesi halinde , BİST Takas ve Saklama A.Ş. ve Takas Bankası’nın dışında kendi aralarında ve kendi sorumlulukları altında yapabilirler. Bu durumda herhangi bir temerrüd halinde Borsa , BİST Takas ve Saklama A.Ş. (Takas Bankası) hiçbir sorumluluk almaz.
8. Tahvil ve Bono Piyasası veya Hisse Senetleri Piyasası işlemlerinden net TL alacağı olan üyeler, bu alacaklarını diğer piyasa işlemlerinden doğan borçlarına mahsup ettirebilir. Bu mahsubun yapılabilmesi için , sözkonusu üyenin , işlemlerin valör gününde en geç saat 14.00’e kadar Takas Bankası’na bir virman (mahsup) talimatı vermesi gerekmektedir.
9. BİST Takas ve Saklama A.Ş. (Takas Bankası) takas işlemlerine ilişkin nakit ve kıymet hareketi nedeniyle diğer banka ve kuruluşlarca talep edilecek ücret, komisyon ve vergileri aynen ilgili üyelere yansıtır.
10. Üyelerin, şu anda Borsa’da hisse senedi takas işlemlerinde yetkili personeli Tahvil ve Bono Piyasası takas işlemlerinde de yetkilidir. İlave personeli görevlendirmek isteyen üyelerin Menkul Kıymet ve Para Piyasaları Müdürlüğü’ne başvurmaları gerekmeketedir.
Bu işlem sonucu satın aldıkları sattıkları menkul kıymetleri teslim almak teslim etmek isteyen alıcı / satıcı üyelere, işlemin gişe saatleri dışına taşarak teslim etmenin / teslim almanın ertesi gün yapılması zaruretinin doğması halinde işleme konu menkul kıymetleri teslim eden bir saklama dekontu verilebilir.

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*