Senet nasıl tahsil edilir?

ŞEHİR İÇİ VE ŞEHİR DIŞI TAHSİL SENETLERİ

Bankanın bulunduğu yerde tahsil olunacak senetlere “şehir içi” bankanın bulunduğu yerden başka bir yerde tahsil olunacak senetlere de “şehir dışı” tahsil senetleri adı verilir. Şu halde;

Bir senet tahsil için ister yerinde verilsin, isterse dış şube veya muhabirlerle şahıslardan gelmiş olsun, tahsile alan bankanın bulunduğu yerde tahsil edilecek ise bunlar “şehir içi tahsil senetleri” sayılır.

Bunların dışında kalan ve tahsil işini yapacak bankanın kendi piyasasından başka bir yerde şube veya muhabirleri aracılığıyla tahsil ettireceği senetler de “şehir dışı tahsil senetleri’’ dir. Vesikalı olsun veya vesikasız olsun, şehir dışı senetler, şehir içi senetlere göre daha farklı işlem görür. Şehir içi senetler bankanın kendi elemanlarıyla tahsil edildiği halde, şehir dışı senetler, aracıyla yani şube veya muhabirler tarafından tahsil edilecektir.

TAHSİL SENEDİ İŞLEMLERİ

Senedini tahsil ettirmek isteyen bir kimse, bu senedi ya kendi yazdığı bir mektupla veya bankaların bunlara mahsus basılı mektup ve bordrolarıyla tahsile verebilir. Şube veya muhabir bankalar da biribirlerine tahsile gönderecekleri senetleri “römiz mektubu” denilen basılı bir mektupla gönderirler.

Tahsil edilecek senet veya senetlerin bağlı bulunduğu bu mektuplar, bir emir veya talimatı ihtiva etmelidir.

1) Senedin tahsile alınması

Bankaya tahsil için verilen senetlerin bağlı olduğu talimat mektuplarında;

Senedin protestolu olup olmadığı,

Senedin (Poliçe ise) kabule arz edilip edilmeyeceği,

Kabul etmeme veya ödememe durumunun ne şekilde haber verileceği (Mektup telgraf vey atelefonlamı olacağı),

Senet tahsilinin ne suretle bildirileceği (Mektup, telgraf, telefon),

Vadeden sonra gecikme faizinin alınıp alınmayacağı,

Tahsil masraf ve komisyonunun borçludan rm ya da mudiden mi tahsil edileceği,

Senedin tahsilinde bedelinin mudi’e ne suretle ödeneceği,

hususları açık seçik yazılı olmalıdır.

Senedin protesto edilip edilmeyeceği yazılı değilse o senedi “protestolu” olarak kabul etmek gerekir. Çünkü bir senedin protestodan muaf olabilmesi için hamilin senet üzerinde açıkça “protestosuz” veya “masrafsız iade” şerhini yazması gerekir. Bununla beraber talimat mektubunda tereddüt edilecek konular çıkarsa en çabuk araç ile mudiden tekrar sorulabilir.

Tahsile senet alan banka, mudiin vekilliğini taşıdığından, onun vereceği talimatı yerine getirmek zorundadır. Senedin, tahsile alınması için bankaya verilen talimat mektupları muhabere kayıtlarından geçirilir ve imza karşılığında senetler servisine verilir.

2) Senetlerin incelenmesi

Senetler servisine gelen tahsil senetleri, tanzim, ciro ve pul bakımından incelenir. Ciroların düzenli ve vekilliği kapsamış olması gerekir. Aksi halde iyi niyet sahibi olmayan borçlu, senedi ödemede zorluk çıkarabilir. Hatta ciro, beyaz ciro veya açık ciro ise tam ciroya çevrilerek “……………..Bankası em

rine ödeyiniz, bedeli tahsildedir.” ibaresi yazılır. Ciro tam olmazsa, senet bedelinin tahsili için bankaya yetki verilmiş olmaz (T.K. mad. 600).

Senet damga pullarının noksan ya da kullanılmış olmaması lâzımdır. İncelemede noksan veya kullanılmış pul çıkarsa mudi hesabına tamamlanır.

Tahsile verilen senet âdi senet ise, protestolu almanın bir anlamı yoktur. Protesto, ticari senetlerde sözkonusudur. Ticari senetteki alacaktan doğan rücu hakkını kullanabilmek için kabul etmeme ve ödememe hafini zamanında protesto etmek gerekir. Âdi senetler ise protesto edilsin veya edilmesin genel hükümlere tabidir.

3) Senetlerin alındığının mudle bildirilmesi

Senetler servisi tahsil için gönderilen senetlerin alındığını mudilere bir mektupla bildirir. Bu mektuba “vusül iş ar mektubu” denir. Dört yapraklı olan bu kombine basılı kâğıdın

Birinci yaprağı, mudie gönderilecek olan mektuptur,

İkinci ve üçüncü yaprakları muhaberat kopyalarıdır. Ayrı ayrı dosyalarda saklanır,

Dördüncü yaprağı ise “Mudi mevcudu” nu gösterir. Bunlar mudilere göre ve alfabe sırasıyla klase edilir. Senetler ödenince ya da geri verilince dosyasından çıkarılarak arşive verilir. Mudi mevcudu föyü üzerinde bir kaç senet yazılı bulunuyorsa, tahsil ve geri verilme keyfiyeti yanlarına

tarih koymak suretiyle işaretlenir. Dosyada açık kalan mudi mevcutları, henüz, tahsil edilmemiş veya geri çevrilmemiş senetlerin bulunduğunu gösterir.

4) Şehir içi tahsil senedi bağlama fişi

Tahsil senetleri portföye alınırken vesikasız, vesikalı olduklarına göre birer bağlama fişi hazırlanır. Şehir içi vesikasız senetler için doldurulan basılı kâğıdın; (Örneği aşağıda)

Birinci yaprağı “refakat veya bağla ma fişi” adını alır. Bu fişe senet bağlanır ve vade sırasına göre .cüzdana konur.

İkinci yaprağı “Servis föyü” dür. Servis defteri yerine geçer yıl sonlarında ciltletilir.

Üçüncü yaprağı “Risk föyü” dür. Borçlulara göre alfabetik olarak klase edilir. Bu föylerden, bir firmanın üzerinde ne kadar borç bulunduğu anlaşılır.

Dördüncü yaprağı “vade föyü” dür. Vade sırasııta göre klase edilen bu föyler üzerinden senetlerin vadeleri izlenir.

Beşinci ve altıncı yaprağı “ihbarname ve ihbarname koçanı.” dır. Bunlar da ya senetle birlikte veya ayrı bir dosyada saklanır. Senedin vadesinden bir süre önce bu ihbarname müşteriye gösterilir, ihbarname koçanına imza alındıktan sonra ya senetle veya ayrı bir dosyada saklanır.

Tahsil için gelmiş senetlere; Konşimento, yükleme senedi, ambar veya posta makbuzu, fatura ve benzeri gibi belgeler bağlı ise bunlara “vesikalı tahsil senetleri” diyoruz.

Vesikalı tahsil senetleri için de portföye alınırken yukarıda olduğu gibi bir bağlama fişi düzenlenir. Bu bağlama fişinin diğerinden farkı ayrıca bir “taşıt ihbarnamesi” ni kapsamış olmasıdır. Bu ihbarname ile borçluya, malları getiren taşıt aracının geldiği ve belgelerin çekilmesi gereği haber verilir. Belgeli bağlama fişlerinde vade föyünün kullanılmasına gerek yoktur.

Ödenmeyen senet nasıl tahsil edilir? | Ekonomi Haberleri

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*