REESKONT

A TARİFİ VE MAHİYETİ

Reeskont, bankaların gerektiğinde para ve avans durumlarını güçlendirmek için başvurdukları borç alma yollarından biridir.

Genel olarak reeskont; Bir bankaya iskonto ettirilmiş bir senedin bu banka tarafından tekrar iskonto ettirilmesidir. Ya da Bankaların portföyünde (senetler cüzdanında) bulunan senetler karşılığında Merkez Bankasından kredi sağlamasıdır. Reeskontun sözcük anlamı ikinci bir iskonto demektir. Şu halde;

Reeskont işlemleriyle Bankalar, işlerini daha az para ile yürütmek olanağını bulurlar ve özellikle kriz dönemlerinde beklenmedik ödeme isteklerini karşılamak üzere kasalarında verimsiz fazla para bulundurmak külfetinden kurtulurlar.

Bankaların Merkez Bankasından kredi sağlaması üç şekilde olur. Ya

İskonto edilmiş senetler reeskont ettirilir veya

Seneler karşılığı cari kredi hesabı açtırılır ya da

Tahvilat rehni karşılığında avans alınır.

Reeskont işlemleri tatbikatta daha çok Merkez Bankasıyla yapılmaktadır. Çünkü bu bankanın reeskont faiz pranı diğer bankala rınkine göre daha hesaplı ve daha düşüktür.

B REESKONT SENETLERİNİN NİTELİĞİ

Reeskont edilebilecek nitelikte ve reeskont şartlarını taşıyan senetlere ‘‘Reeskont tabl senet” ya da “Bankabl senet” denir. Şu halde Bankaların para ve ankes durumlarını güçlendirmek amacıyla reeskonta verecekleri senetlerin;

Kanuni şekil ve nitelikleri taşıması gerekir. Ticari senetlerde bulunması gereken şekil unsurlarını kapsamayan senetler rees konttabl sayılamaz.

Bu senetlerin nizami şekil ve nitelikte olması gereklidir. Merkez Bankalarının yönetmeliklerine göre reeskonta kabul edilecek senetlerin;

En az üç imzayı taşıması,

120 günden fazla vadeli olmaması,

Son cironun Banka tarafından yapılmış olması,

Silintili, kazıntılı, pul noksanlığı ve iptal yanlışlığı olmaması, gerekmektedir.

Bu senetlerin, teknik bakımdan da noksan olmaması gerekmektedir. Senedin sadece kanunen aranan şekil unsurlarını kapsa ması yeterli değildir. Aynı, zamanda gerçek ticari bir işlemden doğmuş olması da lâzımdır. Ayrıca Merkez Bankasının tekniğine uymayan örneğin “protestosuz veya masrafsız” kayıtlarını taşıyan senetler de iskontoda olduğu gibi kabule şayan değildirler.

Vadelerinin bitimine 3 ay kalmış olan ve bir banka tarafından ibraz edilen hazine bonoları da ticari senetler gibi reeskonta kabul edilir.

C REESKONT İŞLEMİ NASIL YAPILIR

İskonto ve iştira senetlerinin reeskonta verilmesi ancak Banka Genel Müdürlüğünün izniyle olur. Bu izin alınmadan hiç bir banka gerek Merkez Bankası ve gerekse başka bankalara senet reeskont ettiremez.

Diğer yönden reeskont yaptıracak bankanın Merkez Bankası ya da diğer bankada bir reeskont kredisinin olması gerekir.

1) İskonto senetlerinin reeskontu

Bankaların iskonto ettiği emre yazılı senet veya bonolar genellikle en az iki imzayı taşıdığından reeskonta verilmesi mümkündür.

Reeskonta verilceek bonoların arkaları banka tarafından, reeskontu yapacak bankanın emrine “bedeli nakden alınmıştır” şeklinde temliki ciro yapılır ve bir mektupla ya da reeskonta mahsus bir bordro ile gönderilir. Ülkemizde reeskont işlemi yapan T. Cumhuriyet Merkez Bankası’dır. Diğer bankalar binde bir reeskont yaparlar.

Merkez Bankası, reeskont ettirilecek senetleri alınca bir incelemeden geçirir, rees konttabl olmayanlar çıkarsa geri verir. Diğerlerinin iskontosunu yaptıktan sonra hasılı safilerini ilgili bankanın cari hesabına alacak geçirir ve dekontunu gönderir. Reeskont ettirilen senetler vadelerinde ödenince Merkez Bankasından geri alınır.

2) İskonto edilmiş hazine bonolarının reeskontu

Bankanın portföyünde bulunan hazine bonolarının da reeskonta verilerek bedelleri tahsil olunabilir. Hazine bonoları Merkez Bankasına ciro edilerek gönderilir. Bu bonoların borçlusu tabiatiyle Hazinedir. Bu bakımdan vadelerinden önce diğer senetlerde olduğu gibi geri alınmasına gerek yoktur. Çünkü Merkez Bankaları Hâzinenin veznedarlığını yaptığından ödenip ödenmemesinde bir kaygı olamaz.

3) İştira edilmiş senetlerin reeskontu

. Borçluları Bankanın bulunduğu yerden başka bir yerde olan poliçe ve bonolar da

reeskonta verilebilir. Bu takdirde ya iştira senedinin tahsil için gönderildiği muhabir şube veya muhabir banka bu işe aracı yapılır, ya da iştira edildiği halde henüz muhabire gönderilmemiş senetler tıpkı iskontoda olduğu gibi bir bankaya veya Merkez Bankacına reeskont ettirilir.

Reeskonta verilecek poliçelerin muhatapları tarafından kabulünü, bunları reeskonta veren banka yaptırır.

Reeskonta verilen senetlerin tahsil edilinceye kadar müşteri riskinden düşülmemesi gerekir. Müşteriyle yapılacak yeni işlemlerde bu risk dikkate alınır. Ancak hazine bonolarında risk sözkonusu değildir.

Yukarıda sıraladığımız iskonto ve iştira senetlerinin mülkiyeti tabiatiyle reeskontu yapan bankaya geçer.

4) Teminat senetlerinin reeskontu

Bankalar, borçlu cari hesap müşterilerinden gerektiğinde ek teminat olarak senet alırlar. Bu konu cari hesap sözleşmelerinde hesap sahipleri tarafından kabul edilmiş ve gerekirse hesabın teminatı olarak………..va

deli senetleri reeskont ettirebileceği beyan edilmiş olmalıdır. Çünkü teminat kaydıyla ve terhini ciro ile verilecek teminat senetlerinin devri, tahsil cirosu hükmündedir. Bu senetler üzerinde yalnız rehniyet hakkı vardır. Mülkiyeti devretmek ise temliki ciro ile kabil olabilir.

İşte bankanın, kendisine teminat olarak verilen senetlerin reeskonta verilebilmesi için hesap sahipleri tarafından bankaya sözleşme ile bir hak tanınması gerekmektedir.

Senetlerin vadelerinde borçluları tarafından ödenmesi şarttır. Ancak hal ve imkânların müsadesine göre borçlular adına banka ödeyebilir ve yeniden senet alınarak reeskonta verilebilir.

D REESKONTA VERİLEN SENETLERİN MUHASEBESİ

Bir bankanın, gerek portföyünde bulunan iskonto senetlerinin ve gerekse ciranta ve aval suretiyle elinden geçen senetlerin reeskont işlemleri biribirinden farklıdır. Birincisinde banka reeskonttan kendisi yararlanmakta, İkincisinde ise başka kişi ve kuruluşların reeskonttan yararlanmaları için imza vererek aracı olmaktadır.

1) Senetlerin reeskonta verilmesi

Bankanın portföyünde bulunan iskonto senetleri bir mektuba ekli olarak reeskontu yapacak bankaya gönderilince bu senetler iskonto senetleri ise,

Reeskont Ettirilen Senetler hesabına borç Senetler Cüzdanı İskonto Senetleri hesabına alacak verilir.

Muhabirdeki iştira senetleri reeskonta verilince de;

Reeskont Ettirilen Senetler hesabına borç Senetler Cüzdanı Muhabirdeki Senetler hesabma alacak yazılır.

Bu kayıtlar, senedin nominal değeri üzerinden yapılır. Reeskontu yapan bankanın, reeskont işleminin yapıldığına ve senet safilerinin hesaba alacak verildiğine dair dekontu alınınca; »

T. C. Merkez Bankası hesabına (senet safisi üzerinden) borç

Kâr ve Zarar hesabı Reeskont senetlerine verilen faiz hesabma borç ve ikisinin tutarı olan senedin nominal değeri üzerinden

Cirolarımız T. C. Merkez Bankasındaki reeskont ciroları hesabma alacak kaydedilir., Bu reeskont işlemi Merkez Bankasından başka bir banka tarafından yapılırsa;

Dahildeki Bankalar …………….Bankası hesabma borç

Kâr ve Zarar hesabı Reeskont senetlerine verilen faiz hesabma borç ve

Cirolarımız Sair cirolar hesabma alacak geçirilir.

Yukarıda görüldüğü gibi “Reeskont Ettirilen Senetler’’ hesabiyle “Cirolarımız” hesabı bakiyelerinin karşılıklı denkleşmesi gerekir. Bu denkleşme ve eşitlik olmazsa, reeskonta verilen senetlere ait dekontların, senedi reeskonta veren bankaya henüz gelme

diği anlaşılır. Tıpkı iştira senetlerinde olduğu gibi bu iki hesap da Nazım Hesaplar niteliğinde kayıtların izlenmesine yarar.

2) Reeskonta verilen senetlerin tahsili veya iadesi

Senetler vadesinde reeskontu yapan banka tarafından tahsil edilir, edilmez ise iade olunur. Senedin vadesinde tahsil edildiğini bildiren dekont alınınca;

Cirolarımız Merkez Bankasındaki Reeskont

Ciroları hesabına veya

Cirolarımız Sair Cirolar hesabma borç,

Reeskont Ettirilen Senetler hesabma alacak vererek bu hesap kapatılmış olur.

Senet vadesinde veya vadeden bir kaç gün önce geri verilmişse reeskontu yapan banka, reeskontu yaptıran banka hesabına borç vermiş olacağından;

Cirolarımız ……. ilgili tali hesap borcu

T. C. Merkez Bankası veya

Dahildeki Bankalar ……………..Bankası

hesabma alacak yazılır.

Diğer yönden tahsil edilemiyerek geri verilen senet;

Senetler Cüzdanı ……………..Borcu ile

Reeskont ettirilen senetler hesabına alacak verilerek cüzdana alınır ve senedin buradan bilinen şekli ile tahsiline çalışılır.

3) Hazine bonolarının reeskont muhasebesi

Hazine bonolarının reeskontu diğer is konto senetlerine göre bir özellik taşır. Bu bonoların borçlusu Hazine olduğundan ödenip ödenmemesinde en ufak bir kaygı olamaz. Şu halde Hazine bonolarının reeskonta verilmesinde “reeskont ettirilen senetler” hesabma geçirilmesine gerek yoktur. Doğrudan doğruya Merkez Bankasından tahsil olunan tutarları;

T. C. Merkez Bankası hesabına borç

Senetler cüzdanı İskonto edilmiş hazine bonoları hesabına alacak yazılır. Merkez Bankasınca tutulacak faiz ve masrafları da; Kâr ve Zarar hesabı Reeskont senetlerine

verilen faizler hesabma yazılmayarak doğrudan doğruya;

Kâr ve Zarar Hesabı Hazine Bonoları faizi hesabına borç,

T. C. Merkez Bankası hesabına alacak ve

para olarak ödeniyorsa

Kasa hesabına alacak yazılır.

4) Teminat senetlerinin reeskont muhasebesi

Bankaların, teminat kaydıyla borçlu cari hesap müşterilerinden aldığı senetler önce, Nazım Hesaplar Teminat Senetleri Cüzdanı hesabma borç,

Nazım Hesaplar Teminat Senetleri Mudi hesabma alacak verilerek bankanın portföyüne alınır. Senetlerin Reeskont işlemi yapılmak üzere Merkez Bankasına verildiğinde ikinci bir fişle;

Nazım Hesaplar Teminat Senetleri Muhabir Cüzdanına borç

Nazım Hesaplar Teminat Senetleri Cüzdanına alacak yazılır.

Reeskontun yapıldığı ve hesaba geçirildiği Merkez Bankasından dekontla bildirildiğinde;

T. C. Merkez Bankası (Senet Safisi üzerinden) Borç,

Kâr ve Zarar Hesabı Reeskont Senetlerine verilen faizlere borç,

Muhtelif Alacaklılar Bloke (Borçlu Cari hesap teminat senetleri bedeli) kaydiy le alacak yazılır ve ayrıca;

Reeskont ettirilen Senetler Hesabına Borç, Cirolarımız Merkez Bankasındaki Cirolar hesabma alacak vermek üzere muhasebe fişi düzenlenir.

Vadelerinde senet bedelleri borçlular tarafından ödenince;

Nazım Hesaplar Teminat Senetleri Mudi Hesabına borç,

Nazım Hesaplar Teminat Senetleri Cüzdanına alacak ve Cirolarımız Merkez Bankasındaki Cirolar Hesabına Borç,

Reeskont ettirilen senetler hesabma alacak vermek suretiyle bu muhasebe kayıtları kapatılır.

Muhtelif Alacaklılar Bloke hesaba geçirilmiş bulunan para müşterinin borçlu cari hesabına aktarılır.

Senet Bedeli banka tarafından ödendiği takdirde ödeme “Muhtelif Alacaklılar Bloke” borcu ile yapılır ve diğer kayıtlar yukarıda olduğu gibi kapatılır.

5) Reeskontun diğer bir şube aracılığı ile yaptırılması

Reeskont işlemi, Merkez Bankasının bulunduğu yerde Bankanın diğer bir şubesi ile yaptırılırsa geçirilecek kayıtlar .yerinde yapılan reeskont işlemlerinin aynıdır. Yalnız senet safisi, reeskontun yaptırılmasına aracı olan banka şubesinin borcuna geçirilir.

Reeskontun yaptırılmasına aracı olan şube ise, aldığı senetleri;

Nazım Hesaplar Tahsil Senetleri Cüzdanı Hesabma borç,

Nazım Hesaplar Tahsil Senetleri Mudi

hesabına alacak ve Nazım Hesaplar Tahsil Senetleri Muhabir Cüzdanına borç,

Nazım Hesaplar Tahsil Senetleri cüzdanına alacak yazarak reeskonta verir ve reeskont işlemini tamamlatarak bedellerini tahsil edince, gönderen şubenin hesabına alacak verir ve Nazım hesaplardan çıkarır.

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*