RANTABİLİTE

Rantabilite, yatırılmış sermayeye bir firmanın veya bir plâsman konusunun gelir sağlayabilme olanağıdır. Diğer bir deyimle; belirli bir süre içinde kullanılan sermaye ile aynı süre içinde elde edilen safi kâr arasındaki oran’dır.

Rantabilite hesapları, işletmenin rantabilite bakımından durumunu ortaya koyan hesaplardır. Bunları yapabilmek için kullanılan esas rakam ve değerler bilançodan, kâr ve zarar hesaplarından elde edilir.

Rantabl demek de; kâr getiren, gelirli ve verimli demektir. O halde rantabl bir işletme, iki varlığın (sermaye ile netice veya safi kâr) arasındaki makul ve uygun bir oranı sağlayan bir işletmedir. Böylece işletme rantabl çalışıyor denilebilir.

Rantabilite hesaplarına gelince; Bu hesaplar genel olarak üç türlü değerin safi kâra oraniyle yapılır;

1) İşletme sermayesi rantabilitesi

Şu ‘formülle elde edilir

Safi kâr + yabancı sermaye faizi toplamının yüze bölünmesi işletme sermayesini verir. Böylece belli bir devre içinde kullanılan işletme sermayesiyle bu işletme dönemine rastlayan safi kâr ve buna eklenen yabancı sermaye veya yabancı kaynak faizi birbi riyle nispet edilecek olursa işletme sermayesi rantabilitesi çıkar. Örneğin, bir işletmenin bilançosundan ve kâr zarar hesabından belli bir döneme ait rakamlar 1

Özsermaye …. 25.000.000.

Yabancı sermaye ……………… 10 000.000.

İşletme sermayesi (25+10) ;. 35.000.000.

Safi kâr …… 5.000.000.

Yabancı sermaye faizi ………… 1.000.000. TL. olsa,

buna göre; işletme sermayesi rantabilitesi

(5.000.000. 1.000.000. ) 100

35.000.000.

17.14 olur.

2) Öz sermaye rantabilitesi

Safi kârın özsermayeye bölünmesiyle elde edilir. Yani

5.000.000. x 100 m % 20 dir.

25.000.000.

3) Yabancı sermaye rantabilitesi

Yabancı sermaye faizinin yabancı sermayeye bölünmesiyle elde edilir. Yani

1.000.000. x 100 = % 10 dur.

10.000.000.

Yalnız yabancı sermaye veya yabancı kaynak miktarı genel olarak bir dönem için

de değişiklik gösterebileceğinden ortalamasını almak gerekir.

Rantabilite hesapları sonucu çıkan rakamlar, işletmenin iştigal konusuna uygun bir yükseklik gösteriyor, ise iyi, aksi halde fena bir durumun olduğunu ortaya koyar. Rantabilite nisbetlerini, normal faiz haddi ile de karşılaştırarak bir fikir alınabilir.

Umumi rantabilite veya yatırım rantabilitesi ise; bilanço kârının aktif toplama nis betiyle tespit olunur. Buna “Prodüktivite Verimlilik” de denilebilir.

Bir işletmede rantabilite % 15 çıkarsa normaldir. Nisbetin yüksek olması kuşkusuz daha iyidir. Sonuç olarak rantabilite işletmenin başarı derecesini ölçen bir barometre’ dir.

RANTİYE

Mülkünün geliriyle yaşayan kimse demektir. Yani çalışmak mecburiyeti olmaksızın gayrimenkul ve menkul malların periyodik geliriyle yaşayanlara bu ad verilir.

Sadece akarlarının geliriyle yetinmek yerine bu gelirlerin küçük veya büyük sanayiye kanalize edilmesi, hisse senedi alınması memleket ekonomisi bakımından çok daha yararlı olur.

RASYO

Muhtelif muhasebe bölümlerinin birbirlerine bölünmesinden meydana gelen harici kısımlar veya bu bölümler arasında kurulan yüzde nisbetleridir ki bununla herhangi bir iktisadi işletmenin yapısı, faaliyeti ve verimliliği hakkında belirli hükümlere varabilmek mümkün olur.

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*