MUNZAM KARŞILIKLAR

MUNZAM KARŞILIKLAR

Modern iktisat tekniğinin, Merkez Bankasının dışındaki Banka sisteminin faaliyetlerini kontrol etmek ve ekonominin ihtiyaçlarına göre yürütmek üzere geliştirdiği en etkin araç Mevduat Karşılıkları mekanizmasıdır.

Bu mekanizma ile Merkez Bankasından ekonomiye çıkan enflasyonist satın alma güçleri Banka sistemine mevduat halinde geri döndüğü zaman, bu mevduatın bir kısmının bir emniyet karşılığı olarak Merkez Bankasına yatırılması sağlanmıştır.

Böylece mevduatın tamamının yeni kredilere tahsisi suretiyle ekonomide ikinci bir kredi genişlemesinin önü alınmış, Merkez Bankasının ekonomiyi finansmanda doğurduğu genişlemenin fiyatlar ve dış ödemeler üzerindeki olumsuz etkileri sınırlanmış olmaktadır. İşte;

Merkez Bankası Kanunu’nun Munzam Karşılıklarla ilgili 4 ve 40 nci maddelerine dayanılarak çıkarttığı 10454 ve 10602 sayılı kararlarına göre mevduat munzam karşılıkları oranı Bankalar mevduatı hariç olmak üzere

Vadesiz ve 1 yıla kadar vadeli mevduatta % 30

1 yıl ve daha fazla vadeli mevduatta ise % 25 dir.

Öte yandan orta vadeli kredilere tekabül eden mevduatın munzam karşılığı oranları ise % 20, % 5 veya 0 olarak tesbit edilmiştir. Bunun amacı yurt kalkınmasına daha doğru bir deyimle yatırımların gerçekleşmesine hizmet etmektir. Çünkü tahvil satın almakla, orta vadeli kredi açmak fonksiyon bakımından aynı nitelikte sayılmaktadır.

Mevduattan tahvil satın alınmasında kullanılan kısım için munzam karşılık yatırılması bir mükerrerlik yarattığı için; Merkez Bankasının bu konuyu yeniden düzenleyen 1337 ve 10936 sayılı kararlarına göre 7.11.1976 tarihinden itibaren Bankalara vadeli veya vadesiz mevduat kaynağından tahvil alımlarında kullanılarak tahviller cüzdanında meydana getirecekleri artışlara karşılık olan miktarların % 10’u üzerinden munzam karşılığa tabi tutulması kesinleşmiştir.

Bu kararla Bankaların daha fazla tahvil alımında bulunmaları teşvik edilmiş olmaktadır. Aslında, bu % 10’un da tahvilâta uygulanmaması gerekir. Çünkü mevduat için zaten munzam karşılık yatırılmaktadır.

Munzam karşılıklara ödenecek faiz oranı da T. Cumhuriyet Merkez Bankasınca tesbit olunmaktadır.

Bankalar aylık mevduat cetvellerine göre, mevduatlarında meydana gelecek artışa karşılık olan mevduat karşılıkları, bu aylık cetvellerin verilme süreleri içinde Merkez Bankasındaki özel hesaba yatırmak zorundadırlar.

Aylık mevduat cetvellerine göre mevduatın azalması halinde ilgili bankalar durumu Merkez Bankasına bildirerek azalmaya tekabül eden karşılığın geri verilmesini istiyebi lirler. Banka bu istekleri derhal yerine getirir.

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*