MUHASEBE

 

Herhangi bir işletme, faaliyetlerindeki akışı sistemli bir şekilde izleyip sınıflandıran, bunların tabi olacağı işlemleri gösteren, işletmede mevcut değerlerin miktarını, değişikliklerini saptayan ve dönem sonu durumunu belirten bir teknik olarak tanımlanabilir.

Muhasebe, aslında pratik tarafı üstün gelen bir sanat ya da, bir teknik ilimdir. Muhasebenin nazari yönü, uygulamadaki ihtiyaçlara cevap verebildiği ölçüde kıymet taşır. Bu bakımdan muhasebe öğrenimi ancak nazariye ile uygulamanın birleştirilmesi sonunda bir anlam kazanır. Çünkü muhasebe bir amaç değil sadece bir araçtır.

Genellikle, prensipler ve kavramlarla ilgili konular, muhasebenin nazari (teorik) yapısını, usul ve işlemlerle ilgili konular ise muhasebenin uygulama yönünü belirtmektedir.

Muhasebe tekniğinin nazari yönü “Muhasebe” pratik yönü ise “Defter tutma” deyimleriyle bir ayırıma tabi tutulabilir. Nazari kısmı ağır basan muhasebede biri “Basit usul” diğeri “Muzaaf Çift kayıt usulü” diye iki farklı sistem vardır. (Onlara bakınız)

A DEFTER TUTMA

a) En geniş anlamı ile işletmedeki kıy met hareketlerini sistemli bir şekilde kayıtlara geçirme işlemidir. Defter tutma sistemleri çeşitli olmakla beraber bunların başlıca ları

Klâsik sistem veya İtalyan sistemi,

Defteri kebirli yevmiye veya Amerikan sistemi,

Alman sistemi,

Fransız sistemi,

İngiliz sistemi’dir. (Onlara bakınız)

Bu farklı sistemlerin ortaya çıkışında; Muhasebe işlemlerinin yükünü işbölümü esası içinde azaltıp, çalışmaları çabuklaştırma, hizmetlerin maliyetini düşürme ve işletmenin yönetimi bakımından daha açık, tam, uygun bilgiler sağlama düşüncesi hakim bulunmaktadır.

Değişir yapraklı defterler (Kalamazo), devir işlemlerini azaltan kopyalı muhasebe usulü, delikli kartlar kullanılan muhasebe çalışmaları, hatta eletkronik cihazların (Kompüter) muhasebe servislerine sokulması nedenleri aynı zorunluğa dayanmaktadır.

b) Muhasebe uygulamasında çeşitli sistemlere rağmen hepsinde kullanılacak müşterek materyal (malzeme) şunlardır

Muhasebe kayıtlarının dayanağı demek olan ispat edici belgeler yani faturalar, makbuzlar, mektuplar, senetler, ibranameler, sipariş mektupları, bordrolar, mahsup fişleri ve hesap özetleri gibi. Bunlara eskiden evrakı müsbite denirdi.

Muhasebe kayıtlarının yapılmasını kolaylaştıran özellikle vade takiplerine ve istatistik bilgilerine yarayan mu hasebe dışı tutulan defterler.,

Hesap dönemi içinde kayıtların yapıldığı esas muhasebe defterleri’dir.

Defter tutma sistemleri içinde genellikle klâsik sistem tercih olunur. İşbölümüne uygun bir muhasebe organizasyonu yapıldığı takdirde bu sistem daha kolay ve daha elverişlidir.

B MUHASEBE KONULARI

Muhasebe tekniğini önce “Genel muhasebe” ve “İşletme muhasebesi” olmak üzere iki ana bölüme ayırmak gerekir. Bunlardan birincisine “Ticari muhasebe” İkincisine ise “Maliyet muhasebesi” veya “Analitik işletme muhasebesi” de denilir.

1) Genel muhasebe

a. İşletmeye ait değerler ile işletmede ceryan eden işlemleri, dolayısiyle bilânçoya ve kâr zarar sonuçları ile ilgili kayıtları yapmakla görevlidir. Bu işlemlerin önce herhangi bir analize tabi tutulmaksızın kayıtlara olduğu gibi ve doğru geçirilmesi zorunludur. Bundan maksat

Belli bir tarihte 3 ncü şahıslara ödemelerin uygun şekilde yapılıp, belli bir paranın verildiğini veya işlemin tamamlandığını ispat etmek,

Müteşebbise yaptığı veya yapması gerektiği işlemler hakkında bilgi vermek, unutulmaları ve karışıklıkları önlemek,

İşletmedeki görevlilerin hatalı veya hileli işlemlerini engellemek’tir.

b. Genel muhasebe, işletmenin bütün gelir, gider ve zarar unsurlarını karşılaştırmak suretiyle nihai sonuçların hesaplanmasına hizmet eder. Vergi matrahlarının saptan masiyle ilgili işlemler de genel muhasebe tarafından yürütülür.

İşletme bilançolarında yer alan kıymetlerin durumlariyle bunların hangi kaynaklardan sağlandığı hususları da yine genel muhasebede belirtilir.

Özet olarak, genel muhasebenin fonksiyonu; bilânçonun aktif ve pasif bölümlerinin karşılaştırılması suretiyle işletmenin iktisadi ve mali bünyesini saptayıp, hesap döneminin hem esas hem de geçici gider ve gelir unsurlariyle geçmiş dönemlere ait gider ve gelir unsurlarını bir araya getirerek kesin kâr, zarar durumunu belirtmekten ibarettir.

2) İşletme muhasebesi

a. İşletme muhasebesi de üretilen mal ve hizmetlerin maliyetini hesaplar. Böylece;

Devamlı envanter prensibi içinde stok değerlerini gözönünde tutar, sonuçların hesaplanmasını kolaylaştırır.

Piyasa şartları karşısında mal ve hizmetlerin satış fiyatlarını saptar.

Gider ve maliyet unsurlarını analize ederek üretim maliyetlerinin kontrolünü sağlar.

b. Modern sanayi işletmelerinde üretim işleri basit olmaktan çıkmıştır. Fabrikalarda çeşitli mallar üretilmektedir. İşletmenin bir bütün olarak kâr ettiğini bilmek, üretimin verimli idaresi için yeterli değildir. Fabrikada üretilen her cins ve kalitede malın maliyetini bilmek gereklidir.

Bunun için işletmenin bütün iktisadi faaliyeti bir sistem içinde kaydedilmelidir. Yeni kurulan sanayide en önemli konu, genellikle üretilen malların maliyetinin yüksekliğidir. Maliyeti düşürmek için de maliyetin bilinmesi yani maliyet giderlerinin hesap edilmesi gerekir.

Bir mal mamul hale gelinceye kadar para birimi ölçü alınarak, her cins gider ayrı ayrı saptanır. Maliyet muhasebesinin en önemli amacı bu bilgileri sağlamaktır.

Birim maliyetlerinin araştırılmasından başka, işletme çalışmalarını denetlemek, işletme plânları yapmak ve işletmenin geleceği için alacağı kararlara yardımcı olmak, maliyet muhasebesinin konularıdır.

3) Diğer muhasebe konuları

Genel muhasebe ile işletme muhasebesine ait konular bütün işletmeleri ilgilendirir. Bunun yanı sırâ, taşıdıkları özellikler bakımından muhasebe tekniğinin başka dalları da vardır.

Tesis ve inşaat muhasebesi, vergi muhasebesi, bütçe muhasebesi, devlet muhasebesi, cemiyetler muhasebesi gibi.

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*