MALİYET

A GENEL AÇIKLAMA

Bir malın meydana gelinceye kadar geçirdiği aşamalardaki giderlerin eklenmesiyle kazanılan gerçek değeri ifade eder. Maliyet, mal olma bedelidir. Bir iktisadi değeri elde etmek üzere yapılmış harcama tutarıdır. Bu tarife göre;

İşletmede mamul üretim ve sürümü için mal ve sanat şeklinde harcanan ve tüketilen değerlere “Maliyet giderleri”,

Masraflarda mamul birimine düşen hissenin hesaplanmasına “Maliyet hesabı”,

Her mamul birimine düşen maliyet masraflarının toplu olarak ifadesine “Maliyet fiatı”, denir.

Maliyet; neye malolduğu veya olacağı henüz bilinmeyen bir mamul için yapılan tahmini bir hesap “Ön maliyet” olabileceği gibi fiili giderlere dayanan gerçek bir hesap “Son maliyt” de olabilir.

Maliyet, kâr veya zarar gösteren bir rantabilite hesabı da olabilir. Her mamulün satış fiatı ile maliyet fiatı arasındaki fark, mamul başına işletmenin kâr veya zararını gösterir.

Kamu faaliyetiyle ilgili gelir ve giderle Satılan veya satılacak olan bütün marin, bu gelirlerle giderleri düzenliyen kural mullerin kâr veya zararları toplanmak sure ların tümüne verilen addır. tiyle işletmenin umumi kâr veya zararı, ya

gerçek “Son maliyet” veya tahmini “Ön maliyet” olarak hesaplanabilir. Bu nedenle maliyet konusuna fiat teşekkülü ve fiat politikası da girer.

Maliyet; işletmenin içindeki kıymet hareketlerine kolayca girmeğe, hata, noksan ve zararları bulmaya, işletmenin iktisadi çalışıp çalışmadığını belirlemeğe yarar.

B MALİYETİN FONKSİYONLARI

Maliyet ve satış hatlarının hesaplanmasında,

Büyük siparişlerin kabulünde,

İmalât programına alınacak mamullerin ve üretim unsurlarının mukayese’ sinde,

İşletmenin iktisadi çalışıp çalışmadığını kontrolde,

Nazım fiatların hesaplanmasında ve daha birçok konularda maliyete ihtiyaç vardır.

Örneğin; Hükümetin ekonomik politikasıyla ilgili tedbirlerin alınmasında, özellikle vergi ve gümrük politikasının tanziminde, dış ticaret politikasına ait ithalât ihracat ile ilgili kararlarda maliyet unsurunun rolü ve önemi büyüktür.

C MALİYET ÇEŞİTLERİ ; .

Maliyetin birçok çeşitleri vardır

1) Maliyetin hesaplandığı zamana göre

Ön maliyet Maliyet ve satış fiatlariyle kârın önceden belirlenmesidir. Bunun amacı henüz üretilmemiş bir mamulün meydana gelmesi için yapılacak masrafların, bu maliyete beklenen kârın eklenmesiyle satış fiatının gerçeğe yakın bir şekilde takdiridir.

Ara maliyet Son şeklini almamış bir mamulün maliyetinin hesaplanması, ön maliyetin kontrolü ve gerektiğinde düzeltilme sidir İmali uzun süren tek imalât (Köprü, gemi inşaatı gibi) veya seri imalâtı (Otomobil, mobilya gibi) için kullanılır ve ön maliyetin kontrolüne yarar. Yıl sonlarında yarı mamullerin bilançoda gösterilmesi için

kıymet takdirinde ara maliyete ihtiyaç var dırT”

Son maliyet Maliyet fiatının hesaplanmasıdır. Son maliyet ham ve yardımcı maddeler ile malzemeye ait anbar pusulalarına, ücret ve aylık bordrolarına, masraf listelerine dayanılarak çıkarılır.

2) Maliyet hesabının genişliğine göre

Tek maliyet Her mamul maliyetinin ayrı ayrı hesaplanmasıdır. Tek imalât yapan işletmelerde çeşitli parçaların bir araya getirilmesi veya aynı parçanın çeşitli imalât aşamasından geçmesi ile meydana getirilen mamul maliyetinin ayrı ayrı hesaplanması sonucunda bulunur. Tek maliyete “Özel maliyet” de denir.

Seri maliyet Aynı sipariş numarası altında imâl edilen aynı cins mamullerin oluşturduğu imalât serisi için maliyet hesaplanmasıdır.

Toplu maliyet Belirli bir hesap dönemine ati bütün mamuller için maliyet tutarının hesaplanmasıdır. Buna “Genel Maliyet” de denir.

Kısmı maliyet Genel üretimin.belli bir kısmı için maliyet hesaplanmasıdır.

3) Maliyet hesaplarında güdülen amaca göre

İktisap maliyeti İktisap, tedarik veya satın alma fiatının hesaplanmasıdır.

Sınai maliyet Mamulün meydana gelmesi için harcanan ham madde, işçilik ve işletme ortak giderlerini kapsayan maliyet hatlarının hesaplanmasıdır.

Ticari maliyet Sınai maliyete idarenin, satış masraflarının ve satış kârının eklenmesiyle ticari maliyet fiatının ve satış fiatının hesaplanmasıdır. Buna “satış maliyeti” de denir.

Normal maliyet Normal koşullar altında elde edilmesi istenilen maliyet fiatının hesaplanmasıdır.

Asgari maliyet Mamulün satılabileceği en az fiatın tespitidir. Yani bir kısım masrafların düşülmesiyle işletmeyi zarara sokmadan satış fiatının asgari hadde indirilme si hesabıdır.

MALİYET DEĞERİ

Maliyet değeri, satın alınan veya üretilen bir mala yapılan diğer masrafların da eklenmesiyle elde edilir. Şu halde genel olarak maliyet değeri = satın alma değeri + üretim masrafları + sürüm masraflarının toplamından ibarettir.

Maliyet değerinin önemi vardır. Özellikle maliyet hesaplarında bunun doğru ve kesin olarak hesaplanması lâzımdır. Bu bakımdan işletmelerde maliyet masrafları başlı başına bir önem taşır ve çeşitli yöntemlere göre hesaplanır, ( Maliyet Muhasebesi)

MALİYET MUHASEBESİ

Daha çok sanayi işletmelerinde görülen ve üretimde kullanılacak ham maddenin satın alınmasından mamul hale gelinceye kadar üretim maliyetinin tesbiti ile ilgili bir muhasebe koludur.

İşletme muhasebesine aynı zamanda sınaî muhasebe, üretim muhasebesi adları da verilir.

Maliyet muhasebesi; mali (finansal) ya da genel muhasebenin üretim maliyetlerini tesbit ve kontrol edebilmek amacından doğmuştur.

Finansal muhasebe, bir yandan işletmenin varlıkları, borçları ve sermaye hareketleriyle öte yandan belirli süreler içinde işletmenin satış hasılatı ve bunu sağlamak için katlandığı maliyet unsurlarının toplamı ile ilgilidir.

Maliyet muhasebesi ise, bu maliyet unsurlarının dağıtımını, gruplanmasını, karşılaştırma ve incelemeleri kolaylaştıracak raporları da kapsar. Böylece maliyet muhasebesinde; Mamul birimin ve faaliyet biriminin maliyeti sözkonusudur.

İmalât faaliyeti ile ilgili maliyet unsurları üç grupta toplanabilir

Ham madde,

İşçilik,

İmalât genel maliyetleri.

Maliyet muhasebesi, özelliklerine göre tesbit edilen teknik usullerle bu maliyet unsurlarının mamul ve faaliyet birimleri bakımından toplanması, incelenmesi işlemlerini kapsamına alacaktır. Maliyet muhasebesinin özel tekniği ile tesbit edilen stok değerleri ve satılan malların maliyeti, genel muhasebe ile maliyet muhasebesinin bağlantı noktalarını teşkil eder.

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*