Mali oranlarla ilgili bilgi verir misiniz?

Sermaye piyasasında tahvil veya hisse senedi satın alarak yatırım yapacak bir yatırımcı, yapacağı yatırımın taşıdığı risk ve bu yatırımdan sağlayacağı gelir hakkında doğru bilgile
re sahip olmak ister.Bu doğru bilgileri yatırımcıya verebilecek göstergeler mali oranlardır. Ancak, bu oranların gerçekleri en iyi şekilde yansıtabildiklerini söylemek için mutlaka bilanço kalemlerinin çok iyi analiz edilmiş olmaları gerekir.
1) CARİ ORAN (CO):
Bu oran, firmanın kısa vadeli borçlara bölünmesiyle bulunur.
CO= Toplam Dönen Varlıklar
Toplam kısa Vadeli Borçlar
Cari oran, firmanın kısa sürede borç ödeme gücü hakkında bilgi verir. Sağlam mali bünyeyi gösteren oran, değişik iş kollarına ve ekonomik koşullara göre farklı olabilmekte ise de, genel kural olarak oranın büyük olması, firmanın cari borç ödeme gücünün yüksekliği anlamına gelir. Ancak ideal oran 2 olarak kabul edilmektedir. Oranın l’den düşük olması ise, şirketin bir yıl içinde vadesi* gelecek olan borçlarını ödemesinin imkansız olduğunu gösterir.
2) BORÇLANMA ORANI (BO)
Borçlanma oranı, toplam borçlar toplam özvarlığa bölünerek bulunur.
BO = Toplam Borçlar Toplam Ozvarlık
Şirketin aktif yatırımlarının finansmanında kullandığı borcun özvarlığa göre ne boyutta olduğunu gösteren bu oranın büyük olması, ortaklığın özvarlıktan çok borçla çalıştığı anlamına gelir. Yüksek borçluluk firmanın borç ödeme gücünü olumsuz etkileyerek, finansal riskin} artırıcı olabilir.
3) AKTİF KARUUK ORANI (AKÖ)
Aktif karlılık oranı, faizler ve vergiden önceki karın, toplam aktiflere bölünmesiyle bulunur.
AKO = Faiz ve Vergiden Önceki Kar Toplam aktif
Yüksek oran, şirketin aktif yatırımlarında daha yüksek kar ettiği anlamına gelir.
4) İŞLETME KARI/AKTİF TOPLAM ORANI:
Bu oranın hesaplanmasında, şirketin sadece faaliyet sonucu elde ettiği kar rakamı kullanılmaktadır. Şirketin faaliyetlerinin ne derece karlı sonuç verdiğini gösteren bir orandır.
5) ÖZVARUK KARLILIĞI (ÖKO) |fl
Bu oran, vergiden önceki karın toplam özvarlıklara bölün mesi ile bulunur.
ÖKO= Vergiden Önceki Kar (Bilanço Karı)
Toplam Özvarlık
Şirketin özvarlık karlılığını gösteren bu oran, hisse başına dağıtılacak kar payının (temettünün) büyüklüğü hakkında bir fikir verebilir. Büyük oran tercih edilir. Ancak, borçlanma oranının büyüklüğü özvarlık karlılığını artırıcı etki yaparsa da (finansal kaldıraç etkisi) firmanın riski de büyük olacağından, yatırımcı için arzu edilmemesi gereken bir durum var demektir.
6) BORÇLANMA MALİYETİ ORANI (BMO):
Bu oran, finansal giderler toplamının toplam borçlara bölünmesiyle bulunur.
BMO = Finansal Giderler Toplamı Toplam borçlar
Bu oranın büyüklüğü, şirketin borç kaynağının pahalı bir kaynak olduğu anlamına gelir. Bu da şirketin dağıtacağı temet
tüyü olumsuz etkileyeceği için oranın düşük olması arzu edilir.
7) KARLILIK KALDIRACI ORANI (KKO)
Oran, şöyle hesaplanır:
KKO = VÖK/Özvarlık = Özvarlık Karlılıöı FVO/AT Aktif Karlılık
Şirketin özvarlık karlılığının yüksekliği, bu oranı yükseltecektir. Oranın birim üzerinde olması istenilen bir durumdur.
8) FAİZ KAZANMA ORANI (FKO):
Oran şöyle hesaplanır:
FKO= Faiz ve vergiden önceki kar Toplam finansal giderler
Ortaklığın bir döneme ait FVK’nın o dönemde gerçekleşen toplam finansal giderlerini kaç defa karşılığını gösteren bu oran, ne kadar büyükse yatırımcı açısından risk o kadar azdır. Zira FVK azalsa bile toplam finans giderlerini karşılamaya yeter düzeyde kalabilir ve sonuçta şirket zor duruma düşmez. Ortaklara dağıtılabilecek kar ortadan kalkmaz.
9) PAY BAŞINA TEMETTÜ (PBT):
Bir dönemde ortaklara dağıtılmasına karar verilen toplam kar payının o döneme ait hisse senedi sayısına bölünmesi ile bulunur. Diğer bir hesaplama şekli ise kar payı (temettü) oranının, hisse senedinin nominal değeri ile çarpılmasıdır.
10) PAY BAŞINA VERİM (PBV):
Bu oran bir hisse senedinin bir dönem elde tutulmasının yatırımcıya sağladığı verimi gösterir. Yatırımcı dönem sonunda iki tür gelir elde etmiş olabilir. Birinci tür gelir sermaye kazancı
dır ki hisse senedinin dönem sonu piyasa fiyatı ile dönem başı piyasa fiyatı arasındaki olumlu farktır. İkinci tür gelir ise dönemde o hisse senedinin tahsil ettiği nakti temettüdür. Sermaye kazancı ile temettü miktarının toplamının dönem başı piyasa fiyatına bölünmesi, pay başına verimi verir.
Dönem içinde şirketin bedelsiz hisse senedi vermesi halinde bu hisse senedi o dönemin ilave temüttüsü gibi düşünülerek, bedelsiz hisse senedinin dönem sonu fiyatından, bu hisse senedi için ödenen bedel düşülerek, aradaki fark, rüçhan hakk* ile t **Je edilen hisse senedi sayısı ile çarpılır ve aradaki olumlu fark döneme ait ilave temettü gibi düşünülür.:
Bir hisse senedinin bir dönemde sağladığı temettü verimi şöyle hesaplanır:
TV = Dönem içinde ödenen temettü Dönem başı piyasa fiyatı
Bu verim hesabında kullanılan temettü rakamı, o dönem sonunda, döneme ait gelirden ödenmesi kararttırılan temettü olmayıp o dönem içinde pay senedi hamiline bizzat ödenen temettü miktarıdır. Bu temettü, geçen yılki kardan bu yıl oraktak lara dağıtılmış olan temettüdür.
12) FİYAT KAZANÇ ORANI (FKO) :
Fiyat kazanç oranı şöyle hesaplanır:
FKO = Hisse senedi piyasa fiyatı Hisse başına kazanç
Hisse başına kazanç, vergi sonrası net kardan imtiyazlı ve kurucu hisselere, yönetim kurulu ve çalışanlara ödenen temettü çıkarıldıktan sonra kalan karın ağırlıklı ortalama hisse sayısına bölünmesi ile bulunur.
Formülde yer alan pay sanedi piyasa fiyatı dönem başı piyasa fiyatı, dönem sonu piyasa fiyatı , ortalama piyasa fiyatı olabilir. Keza döneme ait iki FKO da hesap edilebilir. Bu oran döneme ait en düşük fiyata göre, diğer oran ise döneme ait en yüksek fiyata göre hesaplanan orandır. Bizim kullandığımız piyasa fiyatı dönem sonu piyasa fiyatıdır. Bu oran hisse senedinin, PBK’ya göre gerçekçi bir fiyata sahip olup olmadığınıgös termesi bakımından önemli bir orandır. Gerçek üstü bir fiyata sahip olan hisse senedi için hesaplanan oran çok büyük, gerçeğin altında bir fiyata sahip olan pay senedi için ise FKO çok düşük olacaktır. Gerçek üstü fiyata sahip olan bir hisse senedinin, fiyatının gerçek düzeye düşerek yatırımcıya sermaye zararı vermesi muhtemel olduğu için, gerçeğin altında fiyata sahip olan hisse senedi yatırımcıya iyi bir sermaye kazancı sağlayabilir.
F/K oranının düşük olması tercih edilir. Bu oran ne kadar yüksekse o hisse o kadar pahalı, ne kadar düşükse o kadar ucuz kabul edilir.
13) DEFTER DEĞERİ PİYASA DEĞERİ
Bir şirketin defter değeri, şirketin toplam özvarlıklarının hisse senedi sayısına bölünmesi ile bulunan değerdir. Piyasa değeri ise, şirketin hisse senedi sayısının son kapanış fiyatının bölünmesi ile bulunur. İşte defter değeri/piyasa değeri sonucu ne kadar l’e ne kadar yakınsa o şirketin hisseleri o kadar ucuz, yani alınabilir durumda demektir. Bu oranın 1’in altına düşmesi, şirketin piyasa değerinin defter değerinin altına düşmesi anlamına gelir.

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*