KÜÇÜK CARİ HESAPLAR

Cari hesap terimi; borçlu veya alacaklı cari hesapların tümünü kapsar. Küçük cari hesaplar ise daha küçük rakamlar üzerinde dönüp dolaşan vadesiz tasarruf mevduatı grubundan bir hesaptır. Aslında kanun tasarruf mevduatının tarifini yapmamıştır. Resmi, ticari ve bankalar mevduatı dışında kalan tüm mevduatı tasarruf mevduatı saymıştır.

Ticaret ve Mevduat Bankalarının en geniş çalışma alanı küçük cari hesap servisleridir. Bu hesaplar, halkın gerçek anlamda tasarruf etmiş olduğu miktarlardan meydana geldiği için bakiyeleri mütevazi olmakla beraber, sayılarının çokluğu dolayısıyla önemli tutarlara erişebilmekte ve plasman çalışmalarına büyük kaynak ve destek teşkil etmektedir.

Küçük cari hesaplarda prensip olarak çek kullanılmaz ama bazı gelişmiş modem bankalar çekle ödeme yapmağa (özel şartlarla) başlamışlardır. Örneğin Mavi Çek gibi.

A KÜÇÜK CARİ HESABI KİMLER AÇTIRABİLİR

1) Reşit ve mümeyyiz olanlar

Reşit ve mümeyyiz olan herkes (okuryazar olsun, olmasın) kendi adına hesap açtırabilir.

2) Çocuklar adına

Küçükler adına anne ve babaları hesap açtırabilir. Küçük 18 yaşını bitirene kadar anne ve baba hesabı çalıştırır 18 den sonra reşit olan çocuk kendi imzasıyla bu hesaba sahip olur.

3) Vesayet altında olanlar adına

Vesayet altında olan bir kimse adına kanuni vasi hesap açtırır. Ancak bu hesaptan yapılacak her bir ödemede sulh hakiminin iznini göstefrir bir belge aranır.

4) Vekâletle açılan K. C. H.

Herhangi birisi vekil sıfatıyla müvekkili adına da hesap açtırabilir. O takdirde vekâletnamenin hükümleri doğrultusunda hareket edilir yani vekâletname veren kimse vekili yalnız para yatırmak veya çekmek yetkisi vermişse bu yetkinin aşılmamasına dikkat edilir.

Vadeli, vadesiz olarak ayrılan mevduatın vadesiz grubuna giren “küçük cari hesaplar” ın bankalar için büyük önemi vardır.

5) Üçüncü kişilerce açılan K. C. H.;

Ana baba ve kanuni vasilerden başka üçüncü bir şahıs da küçük adına hesap açtırabilir. Bu hesaptan, ana ve babanın ya da kanuni vasinin para çekmesi istenmiyorsa, açılış kartonuna ‘‘18 yaşını dolduruncaya kadar hesaptan kimse para çekemez” şeklinde bir kayıt konulur ve hesabı açtıran üçüncü şahsa imza ettirilir. Genellikle dede, amca, dayı, hala gibi yakınlarının küçükler için açtırdıkları küçük cari hesaplar bu kaydı taşır. Eğer ana, baba veya vasiye ödeme yapılması kabul ediliyorsa kartona bir kayıt konulmaz ana baba ve kanuni vasinin adresi öğrenilir davet edilip hesap kartonu imzalatılır. Bundan sonra hesabı açan üçüncü şahsa ödeme yapılmaz.

6) Öğrenciler ve diğer küçükler adına

Belli bir işte çalışan küçüklere ve henüz reşit olmamış öğrencilere de kendi imzalarıyla hesap açılabilir, o takdirde ana baba veya kanuni vasiden; bunların hesap açmaya ve hesap üzerinde tasarrufta bulunmaya yetkili kılındığını gösterir bir talimat mektubu almak yeterlidir. Talimat mektubu kartona iliştirilir.

7) Amalar adına

Amalar (iki gözü görmeyen) için açılacak küçük cari hesaplarda imza örnekleri, imza yerine kullanacakarı mühür veya parmak izi ihtiyar heyetinin ve noterin onayından geçirilir. Ya da âmânın vekili tarafından da bu hesap açılabilir. Yalnız âmalara yapılacak ödemelerde üçüncü bir şahsın tanıklığı aranır. (Banka mensupları tanık lık yapamaz) Okuyup yazması olmayanlardan da bir vesikalık fotoğraf alınır ve kartonuna yapıştırılır.

B KÜÇÜK CARİ HESABIN AÇILMASI

1) İmza kartonu

Küçük cari hesap açtırmak isteyen bir kimseden önce bir imza kartonu alınır. Bu

karton hesap sahibinin kimliğini yani adı, soyadı, adresi, mesleği, medeni hali gibi bilgileri kapsar. Bu kartonlar imzalı olarak kar dekslerde soyadı alfebe sırasıyla saklanır. Böylece fihrist yerine de geçmiş olur.

İmza kartonu örneği aşağıdadır

BANKASI A.Ş.

K. C. Hesaplar

Hesap No. ……………..if

Adı ve Soyadı ………………………………

Doğum Tarihi ……………….. ….;;…. Jpftî

Uyruğu ……………………………….

Mesleği ……………………………..i

Adresi MSSHBBHİ

Hesabın açılış

tarihi ____…._İ…………….

İmza Örneği

2) Hesap kartonu

Küçük cari hesap açtıran kişi adına bir hesap kartonu açılır. Bu karton hesap sahibinin imzası alındıktan başka şube yetkililerince mühürlenip imzaları da alınır. Bundan maksat kartonun değiştirilmesini ve kötüye kullanılmasını önlemektir.

Karton üzerinde de hesap sahibinin adı, adresi, hesap numarası, grubu, küçük adına ise doğum tarihi ve gerekli bilgiler bulunur. Her işlem hesap cüzdanı ile birlikte kartona da işlenir. Ayrıca her işlemin sonunda, yatırılan veya çekilen miktarın yıl sonuna kadar olan faizi, faiz bareminden bakılarak kartona borç veya alacak olarak geçirilmelidir. Yıl sonunda veya hesabın kapanmasında faiz kolonları bakiyesi kartona ve cüzdana işlenir.

3) Hesap cüzdanı

Küçük cari hesap açtıran bir kimseye mutlaka bir cüzdan verilir. Bu cüzdanın birinci sayfasına hesap sahibinin adı, soyadı, hesap numarası, şube adı ve kodu, varsa kumbara numarası yazılarak banka yetkililerince imza edilir. Yapılan bütün işlemler yani para yatırılış ve çekilişleri rakam ve yazı ile deftere geçirilir. Yıl sonlarında gerçekleşen faizler de yazılır.

Küçükler adına açılan hesaplarda küçüğün veli veya vasisinin isimleri ayrıca kaydedilir.

Cüzdan örneği aşağıdadır.

4) Kasa tahsil (alındı) fişi

Yatırılacak miktar İçin bir kasa tahsil fişi düzenlenir. Bu fişe hesap sahibinin adı, soyadı, hesap numarası açıkça yazılır, yatırılan miktar ayrıca rakam ve yazı ile kaydedilir. Para veznece alındıktan sonra yetkili imza sahipleri tarafından cüzdandaki kaydın hizasında parafe edilir.

5) Kumbara

Özellikle çocukları para biriktirmeye alıştırmak için kullanılacak kumbara isteyen herkese verilebilir. Bu kumbaranın numarası hesap sahibinin cüzdanına ve hesap kartonunun üzerine de kaydedilir.

C KÜÇÜK CARİ HESABIN İŞLEMESİ

1) Hesaba para yatırılması

Hesap sahibinin kendi banka şubesine başvurup hesabma para yatırmasında; bir kasa tahsil fişi düzenlenirken . i . . , . nın yatırdığı” diye yazılır. Paranın veznece alınmasından sonra yatırılan miktar müşterinin elindeki cüzdana ve servisteki kartonuna işlenir.

Hesaba üçüncü bir şahıs tarafından para yatırılacaksa; bu işlemde kasa tahsil fişi yerine bir matbua doldurulur. “Adınıza ………….. nm yatırdığı” kaydını

taşıyan bu matbuanın;

Birinci yaprağı hesap sahibine gönderilecek alacak dekontunu,

İkinci yaprağı kasa tahsil fişini,

Üçüncü yaprağı makbuzu,

Dördüncü ve beşinci yaprakları muhaberat föylerini teşkil eder.

Yatırılan miktar hemen müşterinin kartonuna işlenir. Otomasyon olan bankalarda bu matbualar makinanın özelliğini taşıyacak şekilde düzenlenir.

Hesap sahibinin kendisi başka bir şubeye başvurarak hesabına para yatırmak isterse bu durumda yine bir alacak dekontu düzenlenir. Bu matbuanın;

Birinci yaprağı mutabakat merkezine,

İkinci yaprağı hesabın bulunduğu şubeye gönderilir,

Üçüncü yaprağı suret,

Dördüncü yaprağı kasa tahsil fişi,

Beşinci yaprağı makbuzdur. Müşteri isterse verilir.

Aynı zamanda bu işlem, müşterinin cüzdanına kaydedilir ve yetkili imzalarla birlikte aynı yere şube kaşesi de basılır. Makineli şubelere ait hesap cüzdanının son sayfasına kaydedilir.

Hesabın bulunduğu şube alacak dekontunu aldığı zaman bir borç dekontu düzenler. Bunun da;

Birinci föyü Mutabakat merkezine, gönderilir.

İkinci föyü Muhasebe (karşı şubeye borç).

Üçüncü föyü Küçük cari hesaba alacak kaydı içindir.

2) Hesaptan para çekilmesi

Hesap sahibinin kendi şubesinden para çekmek istediği zaman ödeme, ödeme çeki ile yapılabilir. (Örneği aşağıda) Bu çek (ödeme fişi) servis şefi ve müdüriyet üyesi tarafından parafe edildikten sonra cüzdan ve fiş vezneye gönderilir, ödeme orada yapılır, bu arada veznedarın yanlış bir ödemede bulunmasını önlemek için de kasa kontrol fişi kullanılır.

BANKASI A.Ş.

Hesap Sahibi ……………

Hesap No. …………..

TL.

Bu çeke mukabil emrime

Yalnız

Türk lirası ödeyiniz. İmza

Bedelini nakden aldım.

İmza

imza yerine mühür kullanan mudilere küçük cari hesaplarından yapılacak ödemelerde çeklere pul yapıştırılır ve öylece mühür basılır. Mührün noterden tasdik ettirilmesi ge rekir, örnek aşağıdadır.

NOTERLİĞİNE

………………..Bankası A. Ş. İle

bundan böyle yapacağım bütün muamelelerde örneği yukarıda bulunan tatbik mü hürümü kullanacağımı ve bu mühür ile mühürlenmiş olan istisnasız bütün mektup ve sair belgelerin hakkımda hüküm ifade edeceğini ve kayıtsız şartsız beni ilzam edeceğini beyan ile bu hususta Bankaya karşı her türlü hakkımı iskat eylerim.

Bahis konusu tatbik mühürümün başkası tarafından kullanılması halinde bile bu mühür ile mühürlenmiş vesaik keza beni tamamen ilzam edecektir.

Mühürümü kaybettiğim takdirde Bankayı noter vasıtasıyla haberdar edeceğimden tatbik mühürümün hükmü, kayıptan Bankanın ancak bu suretle haberdar olduğu tarihten itibaren kalkmış olacaktır.

Bu taahhütle ilgili olarak……………

Bankası A. Ş. ile aramda doğacak ihtilâfların halli için……………….mahkeme

ve icra dairelerini kanuni merci olarak kabul eylediğimi bildiririm.

Pul

İsim ve adres

Kanuni çeklerde imza yerine mühür kullanılmaz ve damga resmi sözkonusu değildir. Mühürlü çek ise pullu olarak normal bir ödeme fişi yerine geçmektedir.

Hesaplardan amalara yapılacak ödemelerde çek veya ödeme makbuzuna banka mensubu olmayan üçüncü bir şahsın tanıklık için imzası alınır.

Hesap sahibinin yazılı talimatıyla üçüncü bir şahsa para ödenmesinde; yapılacak ilk İş,

müşterinin talimat mektubundaki imzasını şubedeki tatbik imzasıyla karşılaştırmaktır. Bun dan sonra bir borç dekontu düzenlenir. Dekontun

Birinci yaprağı, hesap sahibine gönderilecek borç dekontudur.

İkinci yaprak, şubenin muhaberatında kalacak surettir.

Üçüncü yaprak, paranın ödendiği şahsa imzalattırılacak makbuzdur.

Ödenen miktar hemen müşterinin hesap kartonuna veya süspan kartonuna geçirilir.

Vekâletname ile yapılacak ödemelerde vekâletnamede para çekme yetkisinin belirtilmiş olması lâzımdır. Yoksa sadece…………….

………ı vekil tayin ettim, ibaresi yeterli değildir.

Hesap sahibinin başka bir şubeden para çekmesi; provizyon alınmasına bağlıdır. Bazı bankalar bir kolaylık olmak üzere belli bir limite kadar provizyonsuz ödemede bulunabilirler. Provizyon istenmesi halinde; hesabın bulunduğu şube, (mektup, telgraf, telefon veya teleksle) vereceği provizyonu şifreliye rek ödemeyi yapacak şubeye bildirir. Talimatı alan şube de şifrenin doğruluğunu saptadıktan sonra borç dekontu denilen matbuayı düzenler. Bu matbuanın;

Birinci yaprağı Borç dekontudur. Şifresiyle müşterinin imzasını taşıyan bu yaprak hesabın bulunduğu şubeye gönderilir.

İkinci yaprağı Mutabakat föyüdür.

Üçüncü yaprağı Muhasebe föyüdür. Bu üç föy (1, 2, 3) aynı gün hesabın bulunduğu şubeye gönderilir.

Dördüncü yaprağı Mutabakat föyü dür. Varsa otomasyon merkezine gönderilir.

Beşinci yaprağı Kasa ödeme fişi veya föyüdür. Üzerine ödeme yapılacak müşterinin imzası (iki defa) alınır. Gerekirse müşterinin kimliği ile ilgili bu töye yazılır. Bu föy veznede kalır.

Altıncı yaprağı Muhaberatta dekont sureti olarak saklanır.

Buna karşılık provizyon veren şube provizyonu verir vermez bir dahili muhasebe fişi düzenleyerek

Küçük cari hesaplar Müşteri hesabına borç

Tediye Emirleri Verilen provizyonlar hesabına alacak geçirir.

Bundan maksat ödemeyi yapan şubeden

1, 2, 3 föyler gelinceye kadar yanlışlıkla veya bilerek hesap bakiyesini aşan ikinci bir ödemeyi önlemiş olmaktır.

Ödemeyi yapmış olan şube; provizyon veren şube (yani hesabın bulunduğu şube) adına şubeler hesabına, kasanın alacağı ile borç geçirmiş olacaktır.

Provizyon veren şube de; ödemeyi yapan şubeden 1, 2, 3 föyler gelince t. föyü (Dekont) üzerinden imzaların ve şifrenin doğruluğunu inceler. 2. föyünü mutabakat merkezine veya otomasyona gönderir. 3. föyü ile de

Tediye Emirleri I Verilen provizyonlar hesabına borç

Şubeler hesabına alacak vermiş olur.

3) Cüzdansız ödeme

Prensip olarak cüzdan gösterilmeden ödemede bulunulmaz. Buna rağmen Banka müdürünün kişisel sorumluluğu altında şubece tanınan şahıslara ödeme yapılabilir. O takdirde fiş üzerine “cüzdansız” yazılmalıdır.

D KÜÇÜK CARİ HESABIN NAKLİ VEYA DEVRİ

Küçük cari hesap sahibi; bankanın diğer bir şubesine başvurarak hesabını oraya nakletmek isterse kendisine bir “nakil talep mektubu” (örneği aşağıda) imzalatılır. Hesap cüzdanında kayıtlı son işlemin altına ve onu izleyen her boş sayfaya “faizli bakiyesi istendi” kaşesi ile şube kaşesi basılır cüzdan müşteriye verilir.

Faizli bakiyesini almak üzere müşteri ikinci kez bankaya geldiğinde her zamanki hesap açılışı ile İlgili işlemler yapılmakla beraber cüzdan da müşteriden geri alınarak borç fişine eklenir.

. BANKASI A.Ş.

Nezdinizdek Küpü hesabıma ait

ihbarlı

faizli bakiyenin, aşağıda ismi yazılı Şube

nize devredilmesini rica ederim.

Saygılarımla.,

Hesabımın

Nakledileceği Şube

Adım ve Soyadım

Szideki hesap No.

Yeni ‘

Yeni Adresim

İhbarlı hesap devam mı

ettirilecektir yoksa faizli

bakiyesi mi alınacaktır

Hesap cüzdanının ait olduğu şubeye gönderilmesine gerek yoktur.

Hesap geldikten sonra düzenlenecek basılı kâğıdın (matbuanın)

A föyü Hesabın bulunduğu şubeye gönderilecek mektup’dur.

B föyü Muhaberat föyü.

C föyü A ile birlikte gönderilen müşteri tarafından imzalanmış talepname (istek mektubu) dir.

D föyü; Surettir, müşterinin ad ve adresini bulmak bakımından serviste saklanır. Hesap sahibinde kumbara varsa not edilir.

Hesabın bulunduğu şube, mektubu aldığı zaman gerekli kontrolleri yaptıktan sonra hesap kapanıyormuş gibi faizli bakiyesini hesaplar ve muhasebe fişli alacak dekontu düzenler

Düzenlenen bu matbuanın

A föyü Mutabakat merkezine.

B föyü Hesap naklini isteyen şubeye gönderilir.

C föyü Surettir, serviste saklanır.

D, E Föyü muhasebe föyleridir.

Bu işlemde müşterinin hesabına borç, şubeler hesabına alacak kayıtları yapılır.

Dekont, hesabı isteyen şubeye geldiği zaman

Müşteri bakiyesini tamamen çekebilir,

Bakiyenin mevcut veya yeni açılacak bir hesaba geçirilmesini isteyebilir ya da

Müşteri bir süre şubeye gelmemiş olabilir.

Birinci halde şubeler borcu ile faizli bakiye ödenir, ikinci halde yine şubeler borcu ile kendi hesabma alacak verilir ve üçüncü halde de şubeler borcu ile “Muhtelif Alacaklılar Şubelerden Devredilen küçük cari hesap faizli bakiyeleri” hesabına alacak verilir. İ

E KÜÇÜK CARİ HESABIN KAPANIŞI

1) Hesap sahibinin isteğiyle

Hesap sahibi hesabını kapatmak için bankaya başvurduğunda; cüzdan ve kartondaki borç alacak kolonları toplanır. Farkın bakiyeye eşit olması gerekir.

Hesabın faizi, hesaplandıktan sonra cüzdanın kapağı koparılarak her sayfasına “kapanmıştır” kaşesi basılır. Ödeme fişine iliştirilir. İmza ve hesap kartonu da “kapanmıştır” kaşesiyle iptal olunur.

Kapanan hesaplar için ayrıca kapanış tarihlerini de belirtecek şekilde bir müşteri alfebetik fihristi tutulmalıdır.

2) Cüzdanın kaybedilmesiyle

Müşteri hesap cüzdanını kaybederse hemen bankayı durumdan haberdar etmelidir.

Kayıp cüzdanın ilerde kötü niyetli kimseler tarafından kullanılmasını önlemek üzere, bu hesaba yeni bir cüzdan verilmiyerek hesap kapatılır. Kapanış, şubedeki hesap kartonuna göre yapılır, müşteriye yeni bir numara altında yeni bir hesap açılır. Bu arada “cüzdan bulunsa da hükmü olmayacağını ve ödenen miktar ile mutabık bulunduğunu bildirir” bir taahhütname de müşteriye imza ettirilmeli ve kasa ödeme fişine eklenmelidir. Örneği aşağıdadır.

_______ BANKASI A.Ş.

……….tarihinde Bankanızda ….

. I … …. hesap açtırdığımda vermiş olduğunuz…………..sayılı cüzdanı kay

bettim. O tarihten itibaren Bankanıza yatırdığım ve çektiğim meblâğlardan dolayı alacağım olan………………….lira üze

rinden Bankanızla mutabık olduğumu, kaybolduğunu bildirdiğim……………..sayılı

cüzdan bulunduğu takdirde hükmü olmayacağını beyan ederim.

Hesap sahibi

3) Hesap sahibinin ölümü

Herhangi bir şekilde haber alınır alınmaz hesap kartonuna not edilir. Mirasçıların müracaatında bir veraset ilamı istenir. Mirasçılara intikal eden miktarın veraset ve intikal vergisinin ödendiğine dair mâliyeden resmi bir yazı istenir.

4) Küçük cari hesaplarda zaman aşımı

Son istem ve işlem tarihinden itibaren

10 sene geçtiği halde sahipleri tarafından aranmayan küçük cari hesaplarda bu sürenin bitimini izleyen takvim yılı başından başlıya rak 6 ay içinde düzenlenecek bir cetvelle Maliye Bakanlığı emrine T. Cumhuriyet Merkez Bankasına devredilir. Bu cetvelde küçük cari hesap sahiplerinin ad ve adresleri, kapatılarak devri gereken faizli bakiye gösterilmiş olacaktır (Bank. K. mad. 31/2).

5) Küçük cari hesabın haczi halinde

F TASARRUF HAKKININ YİTİRİLMESİ

Mahkeme kararı ya da icra dairesi ve mâliyenin bildirisi üzerine bir mevduatın bakiyesi haczedilebilir.

Gelen haciz emrinde belirli bir miktar yazılı olması lâzımdır. Sözkonusu hesaptaki bakiye bu emri karşılayabiliyorsa o miktar, karşılamıyorsa tamamı üzerinden hesap kapatılarak “Muhtelif alacaklılar Bloke” he saba aktarılır. Haciz kaydındaki miktarın dışında kalan bakiyeyi hesap sahibi dilediği gibi kullanabilir.

Banka şubeleri haciz ihbarnamelerinin kendilerine tebliğinden sonra 7 gün içinde ilgili icra dairesine (hesapta para olsun veya olmasın) sonucu bildirmek zorundadır. Aksi halde sorumlu olur. Yani haczi istenen miktara kadar ödemeye zorlanır.

6) Küçük cari hesap sahibinin iflası halinde

Müşterinin hesap üzerindeki kullanma yetkisi iflas masasına geçeceğinden, yetkili iflas mercii tarafından durum bankaya bildirildikten sonra (hesaba faiz verilsin veya verilmesin) hesap sahibine kısmen veya tamamen bir ödemede bulunulamaz.

Mahpus ve tutuklulara yapılacak işlem

1) Bir yıl ve daha fazla mahpus olan

Küçük cari hesap sahipleri için bir vasi tayin olunur (M.K. mad. 357). Bu husus mahkemenin bir yazısı ile gerçekleştirilir. Vasinin bankaya ibraz edeceği ilâmda yetkisinin ne olduğunun açıklanması şarttır. Kimliği de tespit edilen vasiye, hesap sahibinin ceza evinde kaldığı yani mahkûmiyetinin devamı süresince ödemede bulunulur.

2) Tutukluluk halinde

Hesap sahibi tutuklu olduğu ceza evinden bir mektup yazarak bir şahsa yetki verebilir. Mektubun, Cezaevi Müdürlüğü tarafından tasdiki gereklidir. Mektubun gönderilmesinde elinde bulunduranın kimliği de saptanır.

3) Bir yıldan az mahkûmiyet halinde

Vesayet (vasilik) sözkonusu değildir. Bu kimselerin durumu da tutuklularınki gibidir.

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*