KISA ADLAR veya KISALTMALAR

Kısaltılmış cümle, tabir (terim) ve kelimelere verilen addır, iktisat, ticaret, teknik ve çeşitli bilim dallarında olduğu gibi, genellikle yazılarda ve her dilde birçok kısaltmalar kullanılmaktadır.

a) Cümle kısaltmaları

Cümleden çıkarıldığı zaman anlamını bozmayan bir kısım ikinci derecede veya yardımcı nitelikteki kelimelerin çıkarılmasıyla yapılan kısa ifadeler ve cümlelerdir. Cümle kısaltmaları çoğunlukla telgraf yazışmalarında kullanılır.

b) Kelime kısaltmaları

Bir kelimeden belirli bir harfin daha çok baş harfin veya bir hecenin alınması ile yapılan kısaltmadır. Her dildeki kısaltmaların çoğu bu şekilde yapılır, örneğin V.U.K. ‘‘Vergi Usul Kanunu” nun, T.C. ‘‘Türkiye Cumhuriyeti” nin, kilo “Kilogram” ın kısaltılmış harf ve heceleridir.

c) Kısaltma yoluyla yapılan kelimeler

Bazı şirket, cemiyet, işletme, kuruluş ve örgüt adlarının çeşitli kelimelerden oluşan cümleleri yerine bu cümleyi oluşturan kelimelerin harf ve hecelerinden yapılmış tek kelimeler de birer kısaltmadır. Örneğin Etaş “Endüstriyel Türk Anonim Şirketi” Eshot “Elektrik, su, havagazı, otobû3, tramvay” İzmir Belediyesine ait idarenin kısaltılmış adıdır.

Her dilde kendine özgü birçok kısaltmalar kullanılmakla beraber uluslararası ticaret ve iktisat alanında rastlanan kısaltmaların çoğu İngiliz dilinden alınmıştır. Dünya ticaretinin en geniş kısmını ellerinde tutan ve İngilizce konuşan ülkelerin ticaret, nakliyat ve sigorta alanlarında kullandıkları kısaltmalara rastlanmaktadır.

Gerek ülkemizde ve gerekse uluslarara sında kullanılan ve yaygın hale gelen belli başlı kısaltmalar alfebetlk olarak aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

Kısa Adı Karşılığı

A,A. Anadolu Ajansı. Ankara 1920.

Türkiye Cumhuriyetinin yarı resmi ajansıdır.

ÇAY KUR

D.Ç.M.

D.D.Y.

E.A.C.

(Alm.) Allgemeine Elektrizitats Gesselchaft.

Elektrikle ilgili çeşitli sanayi tesisleri ve araçları yapan bir Alman şirketidir. C.I.A.

Avrupa Ekonomik Ortaklaşması 12.9.1963.

Ortak Pazar demektir.

Avrupa Ekonomik Topluluğu.

Ortak Pazar demektir, ( Kısa adlar EEC).

(fr.) Agence France Presse.

Fransız Basın Ajansı.

(fr.) Association Internationale de D&veloppement.

Uluslararası Kalkınma Birliği

VVashington 1960. Gelişmekte olan ülkelere Dünya Bankası kredilerinden daha uygun şartlarla kredi sağlar.

Avrupa Para Anlaşması. 1959.

Avrupa Tediye Birliğidir, ( Kısa Adlar EMA).

Esnaf ve Sanatkârlar ve diğer E.C.E. bağımsız çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu. ı

Ankara 1971.

Bank For International Settle ments. ECLA

Uluslararası Ödemeler Bankası İsviçre 1930. ( B.R.I.).

(fr.) Banque des Reglaments lnternationdux.

Milletlerarası Ödemeler Banka ECOSOC sı Bale (İsviçre) 1930. Amacı,

Merkez Bankaları arasında koordinasyon sağlamaktır. Transfer muameleleri bu kuruluşun ara ECWA cılığıyla yapılmaktadır.

Central Treaty Organization.

Merkezi Antlaşma Teşkilâtı Ankara 19.12.1959. Önceleri Bağdat Paktı olarak; Türkiye, Iran, Pa EDI kistan ve İngiltere arasında kurulmuştu. Irak’ta bu pakta girdi

ve çıktı. Amerika’nın desteği ve katılmasıyla meydana gelen Cento Güvenlik ve Savunma Antlaşmasıdır.

Central Intelllgence Agency. Merkezi Haber Alma örgütü VVashington 1946. Milli Güvenlik Aracılığıyla A.B.D. Başkanına bağlı bu kurul, yabancı memleketlerdeki faaliyetlerle ilgili bütün istihbaratı bildirmek göreviyle yükümlüdür.

Çay Kurumu.

Devlet İktisadi Teşekküllerinden dir.

Dövize Çevrilebilir Mevduat’ın kısaltılmışıdır.

Devlet Demir Yolları İdaresi.

Economic Commission for Afri ca.

Afrika Ekonomik Komisyonu Addlsababa 1958. Birleşmiş Milletler Organlarındandır.

Economic Commission for Euro pe.

Avrupa Ekonomik Komisyonu Cenevre 1947. Birleşmiş Milletler Organıdır.

Economic Commission for Latin America.

Latin Amerika Ekonomik Komisyonu Şili 1948. Birleşmiş Milletler Organıdır.

Economic and Social Council. Ekonomik ve Sosyal Konsey Nevvyork Birleşmiş Milletler Ana organıdır.

Economic Commission for Wes tern Asia.

Batı Asya Ekonomik Komisyonu Beyrut 1974. Birleşmiş Milletler Organlarındandır.

Economic Development Institu te.

Ekonomik Kalkınma Enstitüsü

Washington 1955. Dünya Bankasının bir organı olarak kalkınma programı ve projeleriyle ilgili işlerde çalışan orta ve üst kademe resmi yöneticilerine eğitim alanları hazırlar.

European Economic Communlty (Common Market).

Avrupa Ekonomik Topluluğu (Ortak Pazar) Brüksel 1957. Gümrük Birliği olarak faaliyete geçti. Asıl amacı Avrupanın ekonomik bütünleşmesini ve giderek Avrupa birliğini oluşturmaktır. Ortak Pazara Üye Ülkeler Fransa, Almanya, İtalya, Belçika, Hollanda, Lüksenburg, Ingiltere, İrlanda, Danimarka’dır. Türkiye ve Yunanistan’da ortak üye statüsüyle hazırlık ve geçiş dönemlerinden sonra tam üyeliğe talip olmuşlardır.

European Free Trade Associa tion.

Avrupa Serbest Mübadele Birliği Cenevre 1960. Birliğe üye ülkeler Avusturya, Portekiz, İzlanda, İsveç, Norveç ve İsviçre dir. Filandiya ortak üye olarak bulunmaktadır. Amacı Endüstriyel mallar ticaretinin üye ülkeler arasında serbest hale getirilmesi ve tarımsal mallar ticaretinin genişletilmesidir. Birlik içindeki bütün gümrük ve kotalar 1966 yılında kaldırılmıştır.

Elektrik, Gaz, Otobüs İdaresi. Ankara Belediyesine bağlıdır.

European Investment Bank. Avrupa Yatırım Bankası Brüksel 1958. Amacı, Ortak Pazarın dengeli bir şekilde gelişmesine katkıda bulunmak, az gelişmiş bölgelerin kalkınma projelerini finanse etmektir.

Ereğli Kömür işletmeleridir. Zonguldak.

E.M.A.

E.P.U.

ESCAP

ESHOT

F.A.O.

F.M.I.

GATT

GİMA

IBEC

European Monetary Agreement. Avrupa ödemeler Birliği 30.7. 1950. Bunun yerine 1958 yılında Avrupa Para Andlaşması Teşkilâtı kuruldu, (kısa adlar A.P.A. ya bakınız.) Ortak Pazar üyeleri tarafından kurulan bu örgütün amacı üyeler arasında liberasyon oranını ve mübadele hacmini yüksek ve istikrarlı bir düzeyde tutmak, çok taraflı mübadelelere ve konvertibllltlye tam olarak dönüşü kolaylaştırmaktır.

European Payments Union. Avrupa Ödemeler Birliği (kısa adlar E.M.A., A.P.A. ya bakınız.)

Economic and Social Commlssi on for Asia and The Pacific. Asya ve Pasifik Ekonomik ve Sosyal Komisyonu Bankong 1974.

Elektrik, Su, Havagazı, Otobüs, Tramvay idaresi.

İzmir Belediyesine bağlıdır.

Food and Agriculture Organiza tion.

Beslenme ve Tarım Teşkilâtıdır.

(fr.) Fonds Monetaire International.

Milletlerarası Para Fonu (kısa adlar I.M.F.’ye bakınız)

General Agreement on Tarlffs and Trade.

Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Andlaşması Cenevre 1948. Gümrüklerin ve Ticaretteki diğer engellerin kaldırılması ve dünya ticaretinin geliştirilmesi amacıyla kurulmuş Birleşmiş Milletler Organıdır. Üye ülkeler sayısı 96 dır.

Gıda ve İhtiyaç Maddeleri T.A.Ş. Türkiye Ankara.

International Bank for Economic Cooperation.

Milletlerarası İktisadi işbirliği

IBRD

I.C.A.1

I.CA.2

I.CA.3

I.CA.4

ICAO

ICC

ICCE

Bankası Moskova 1964. Sosyal amacı Doğu Avrupa ülkelerinin İşbirliği bağlarını güçlendirmek ve geliştirmektir.

International Bank for Recons tructlon and Development. Dünya Bankası (Resmi adı Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankasıdır) Bretton VVoods 1944. Amacı Harp sonu dönemindeki İmar ve kalkınma faaliyetini besllyecek kredileri sağlamak, özel yabancı sermaye yatırımlarını teşvik etmek ve dünya kaynaklarının gelişmesine yararlı yatırımlara yardım etmektir. 128 üyesi vardır.

International Cooperatlon Ad mlnlstratlon.

Milelterarası İşbirliği İdaresidir.

Internatonal Commodlty Agree ments.

Milletlerarası Mal ve Mübadele andlaşmaları. Amacı Bazı ürünlerin dış piyasalarda fiyat desteklemesinden ve kota tahsislerinden yararlanmalarını sağlamaktır.

International Cooperative Aliian ce.

Miiletlerarasr Kooperatifler Birliği Londra 1895.

International Councll on Archl ves.

Milletlerarası Arşiv Konseyi Paris 1948.

International Civil Aviation Or ganization.

Uluslararası Sivil Havacılık örgütü Montreal (Kanada) 1947.

International Chamber of Commerce.

Milletlerarası Ticaret Odası Paris 1919.

International Councll of Commerce Employers.

Milletlerarası Ticari İşverenler Konseyi Paris 1948.

ICON International Councll of Muse

ums Paris 1947.

Uluslararası Müzeler Konseyi.

IDA International Development Asso

clatlon VVashington 1960. Uluslararası Kalkınma Birliği ( A.I.D.)

I.EA. International Energy Agency.

Uluslararası Enerji Ajansı Paris 1974. İktisadi İşbirliği ve Kalkınma Teşkilâtı (OECD) tarafından Petrol Tüketici Ölkeler arasında enerji alanında ortak bir politika saptamak amacıyla kurulmuş bir ihtisas kuruluşudur. Avusturya, Belçika, Kanada, Danimarka, Batı Almanya, İrlanda, İtalya, Japonya, Lüksemburg, Ispanya, İsveç, İsviçre, Türkiye, Ingiltere, A.B.D. ajansın üyeleridir.

I.EJ.T. İstanbul Elektrik, Tramvay, Tü

nel İdaresi.

I.F.A.P. International Federation of Ag

ricultural Producers. Milletlerarası Tarım Üreticileri Federasyonu VVashington 1946. 40 milyon üyesi olan bir kuruluştur.

I.F.C. International Finance Corpora

tion VVashington 1956. Uluslararası Finansman Kurumu. Dünya Bankasının bir fiiyalı olarak özeiiike kalkınmakta olan ülkelerdeki verimli özel işletmelerin gelişmesini desteklemek. 103 üyesi vardır.

I.F.J. International Federation of

Journalists.

Milletlerarası Gazeteciler Federasyonu 1952.

I.HA. International Hotel Association.

Milletlerarası Otelcilik Kurumu Paris 1946.

International Labour Organiza tlon.

Uluslararası Çalışma örgütü Cenevre 1919. Bütün Dünyada işçilerin çalışma ve yaşama koşullarını sosyal adalet İlkele rine göre düzenlemek ve barış sağlamak amacını güder.

Inter Govemmental Marltime Consultatlve Organization. Hükümetler arası denizcilik danışma örgütü Londra 1958. Birleşmiş Milletlerin bir ihtisas kuruluşudur.

International Monetary Fund. Milletler arası para fonu Bret ton VVoods 1944. Amacı Mil

letlerarası para alanında ülkeler arasında işbirliğini sağlamak, döviz kurlarına kararlılık kazandırmak ve rekabetçi develüas yonlara engel olmak, kısa vadeli ödemeler bilânçosu zorluklarının çözümünde yardımcı olmak, milletlerarası ticaretin dengeli bir şekilde gelişmesini sağlamaktır. Ölke sayısı 128 dir.

İttihadı Milli T.A.Ş. Sigorta Şirketi.

International Freedom Academy. Milletlerarası Hürriyet Akademisi Londra 1961.

Amacı Piyasa Ekonomisini kurmak ve Hür Toplum düzenini geliştirmek üzere harcanan çabaları koordine etmektir.

International Olympic Commit tee.

Milletlerarası Olimpiyat Komitesi Lozan 1894.

International Press Institute. Uluslararası Basın Enstitüsü Zürich 1951.

International Route Union. Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Birliği Cenevre 1947. Kara

I.T.U.

I.VV.F.

MEYAK

MİT

NATO

N.E.A.

OAPEC

yolu Taşımacılığı ile ilgili konuları İncelemek ve sonuca bağlamak, taşımacıların menfaatlerini korumak amacıyla kurulmuştur, Türkiye üyedir.

International Telecommunication Union.

Uluslararası Haberleşme Birliği Cenevre 1947. Birleşmiş Milletlerin bir ihtisas kuruluşudur.

(Alm.) International Wâhrungs Fonds.

Milletlerarası para fonu (Kısa adlar İ.M.F.’ye bakınız.)

Memurlar Yardımlaşma Kurumu.

Milli İstihbarat Teşkilâtı.

North Atlantic Treaty Organization.

Kuzey Atlantik Andlaşması Teşkilâtı Brüksel 1949. Üyelerinden herhangi birine yapılacak saldırıyı önlemek ve bu amaçla yardımcı olmaktır. Üye ülkeler Belçika, Kanada, Danimarka, Fransa, Batı Almanya, Yunanistan, İzlanda, İtalya, Lüksem burg, Norveç, Portekiz, Türkiye, İngiltere, A.B.D., Hollanda’dır.

Nuclear Energy Agency.

Nükleer Enerji Ajansı Paris 1958. O.E.C.D. Nükleer Enerjinin Barışçı amaçlarla kullanılması için çalışan örgütün 21 üye ülkesi vardır. A.B.D. ortak üyedir.

Organization of Arab Petroleum Exporting Countries.

Petrol ihracatçısı Arap ülkeleri örgütü Kuveyt 1968. Üyelerinin çıkarlarını korumak, petrol endüstrisindeki ekonomik işbirliğinin amaç ve araçlarını saptamak üzere kurulmuştur. Cezayir, Bahreyn, Mısır, Irak, Kuveyt, Libya, Katar, Suudi Arabistan, Suriye ve Birleşik Arap Emirlikleri örgütün üyeleridir.

Organization for Economic Coo peration and Development. İktisadi İşbirliği ve Kalkınma Teşkilâtı Paris 1961. Üye ülkelerde mali istikrar içinde mümkün olan en yüksek ekonomik büyümeyi ve istihdam seviyesini gerçekleştirmek, dünya ticaretinin çok taraflı ve ayırıma yer vermiyen bir temel üzerinde gelişmesini desteklemek, üye olan ve olmayan ülkelerin ekonomik kalkınma için harcadıkları çabalara katkıda bulunmak ve böylece dünya ekonomisinin gelişmesine yardım etmektir.. Türkiye dahil 24 üye ülkesi vardır.

Organization for European Economic Cooperation.

Avrupa İktisadi İşbirliği Teşkilâtı 1948. (Not 1961 yılında OEEC yerine OECD İktisadi İşbirliği ve Kalkınma Teşkilâtı kurulmuştur.)

Organization of Petroleum Ex porting Countries.

Petrol ihracatçısı ülkeler örgütü Viyana 1960. Örgüte dahil üye ülkelerin petrol politikalarını birleştirmek ve koordine etmek, genel çıkarlarını korumak amacıyla kurulmuştur. Cezayir, Ekvator, Endonezya, İran, Irak, Kuveyt, Libya, Nijerya, Katar, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Venezüella ve ortak üye olarak Gabon teşkilâta üye ülkelerdir.

Ordu Yardımlaşma Kurumu.

Posta, Telgraf, Telefon İdaresidir.

Regional Cooperation for Development.

Bölgesel Kalkınma ve İşbirliği Teşkilâtı Tahran 1964. Türkiye, İran ve Pakistan arasında üçlü bir anlaşma ile ekonomik geliş

me ve refahın sağlanması, daha sıkı bir ekonomik, teknik ve kültürel işbirliğinin kurulması amaçlanmıştır.

TEK Türkiye Elektrik Kurumudur.

TIR Transport Inetrnatlonal Routier.

Uluslararası karayolu taşımacılığı Cenevre 7.1.1960. Gümrük formalitelerini basitleştirmek amacıyla kurulmuştur. Türkiye’ de üyedir.

TRT Türkiye Radyo ve Televizyon

İdaresidir.

TÜBİTAK Türkiye Bilimsel ve Teknik Araş

tırma Kurumu.

U.N. United Nations.

Birleşmiş Milletler (B.M.) New york 1945. Uluslararası Barış ve Güvenliği sağlamak, ekonomik sosyal kültürel işbirliğini geliştirmek amacıyla kurulmuştur. Örgütün halen 143 üyesi bulunmaktadır.

UNCTAD United Nations Conferance for

Trade and Development.

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı Cenevre 1964. Amacı Dünya Ticaretini ve özellikle gelişme halindeki

ülkeler dış ticaretini geliştirmektir.

UNDP United Nations Development

Programme.

Birleşmiş Milletler Kalkınma

Programı Nevvyork 1965. Bir

leşmiş Milletler Organlarından dır.

UNDRO U.N. Disaster Relief Office.

Birleşmiş Milletler Afetler Yardım Dairesi Cenevre 1972.

UNESCO United Nations Educational, Sci

entific and Cultural Organiza

tion.

Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurulu Paris 1945. Amacı Ülkeler arasında eğitim,

KI8A VADELİ KREDİLER

UNICE

UNICEF

UNIDO

UNILEVER

UNRRA

kültür ve bilim dallarında İşbirliği yapmak suretiyle barış ve güvenliği sağlamaktır. Ayrıca ülkeler arası adalete, insan hak ve hürriyetlerine, din, dil, ırk ve cinsiyet farkı gözetmeksizin saygı göstermeyi ve bütün insanlar arasında bir kardeşlik havası yaratmayı amaç edinmiştir. Türkiyede Unescoya dahildir.

(fr.) Union des Industries de la Communautâ Europeenne.

Avrupa topluluğu sanayileri birliği 1958. Topluluğun 6 ülkesinin işverenler sendikası tarafından kurulmuştur.

United Nations International Children’s Emergency Fund. Birleşmiş Milletler Çocuk Fonu Nevvyork 1946. Birleşmiş Milletlerin Dünya Çocuklarının ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kurulmuş teşkilâtıdır. (1965 No bel Barış Ödülü Unicef’e verik miştir).

United Nations Industrial Development Organization.

Birleşmiş Milletler Sanayi Kalkınma Örgütü Viyana 1967. Kalkınmakta olan ülkelerin sanayileşmesine uluslararası kaynakların mobilizasyonu yoluyla yardım yapmaktır.

Ingiltere’de sabun tröstü “Lever Brothers” ile Hollanda’da margarin tröstü “Jurgens ve Van den Berg” in birleşmesinden doğan grup.

Yani “Margarine Ünie N.V., ve Union Ltd. ile Lever Brothers” birleşmesi. Türkiye’de İş Bankası ile 1952 de kurulan Margarin yağı sanayii “Unilever îş” adını aldı.

United Nations Relief and Reha bilitation Administration.

Birleşmiş Milletler Yardım ve Kalkınma Kurulu 1943 de kuruldu 1947 de fesh edildi.

U.P.I. United Press International.

Amerikan Basın Ajansı.

U.P.U. Unlversal Postal Union.

Dünya Posta Birliği Bern 1948. Birleşmiş Milletler ihtisas kuruluşudur.

U.S.A. United States of America.

Amerika Birleşik Devletlerinin (A.B.D.) resmi adıdır.

WFTU World Federation of Trade Union.

Dünya İşçi Sendikaları Federasyonu Prag 1945.

WHO WorId Health Organization.

Dünya Sağlık Örgütü Cenevre 1948. Uluslararası Sağlık Çalış malarını düzenler.

YAY KUR Yaygın Öğretim Kurumudur.

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*