Kaya Gazı Suudi Petrolüne Karşı

ABD’de kaya gazı endüstrisinde yaşanan üretim patlaması ve büyük üreticilerin aşırı üretimi, Suudi Arabistan’ı ve kaya gazı üreticilerini iflasa doğru sürüklüyor.

Petrol dünyasında galibi olmayan farklı bir savaş yaşanıyor. ABD, Ortadoğu petrolüne bağımlılığını azaltmak için kaya gazı üretiminde yaptığı devrim ile dünyanın en büyük üreticisi haline geldi. Ancak petrol bolluğu ile gelen ucuzluk yeni filizlenen yüksek maliyetli bu sektörde çok ağır yaralar açmaya başladı.

Kuşkusuz aşırı üretimini sürdüren Suudi Arabistan ve Rusya gibi büyük üreticiler de fiyatlardaki çöküşten en çok etkilenenlerin başında . geliyor. Kimi uzmanların dediği gibi s Suudi Arabistan en büyük müşterisi ş ABD’nin kaya gazında büyümesinin 5 önüne geçmek için düşük petrol fiyatlarının sürmesini istemiş olabilir. Ancak en büyük üretici olarak fiyatların uzun süreyle düşük kalması Riyad’ın da kesinlikle çıkarma olmadı. Ekonomisi iyice bozulan Suudi Arabistan gelir sağlamak için dünyanın en büyük halka arzı ile Saudi Aramco’yıı özelleştiriyor.

Suudi Arabistan, ekonomisine büyük zarar veren bu düşüşü durdurmak için diğer büyük petrol üreticileriyle üretim seviyelerini dondurma anlaşması yapmak istedi ancak Iran bu anlaşmaya katılmak konusunda sınırlı fayda gördü. Bu nedenle petrol piyasasında aşırı üretim durumu devam ettikçe fiyatların kaya gazı da dahil üretim maliyetlerinin altında kalması bekleniyor.

ABD’nin dünyanın en büyük üreticisi olarak Suudi Arabistan’ın yerini almasının nedeni son yıllarda kaya gazı üretiminde yaşanan büyük artış… 2011 yılında Suudi Arabistan ve Rusya toplam arzda yüzde 12’şer pazar payıyla en büyük üreticiydi. Günümüzde günde 14 milyon varil ile payını yüzde 16’ya çıkaran ABD’nin en büyük üretici olması tamamıyla kaya gazı üretimine bağlı.

 ABD’nin ham petrol, kaya gazı, likit doğal üretimi teknolojik gelişmeler ve kaya gazı devrimi ile birlikte 2010 ile 2017 arasında yüzde 57’lik bir sıçrama yaptı. IEA’nın verilerine göre 2014 yılında ABD’nin ham petrol, kaya gazı ve LNG üretimi günde 13 milyon 973 milyon varil iken Suudi Arabistan’ınki 11 milyon 624 bin, Rusya’nın ise 10 milyon 853 bin varil oldu.

Kaya gazı üretimine irili ufaklı birçok şirket yatırım yapıyor. Petrol ve doğal gaz şirketleri on yıllardır en kötü dönemlerini yaşarken şirket yönetimleri krizden en az hasarı almak için farklı stratejiler uyguladı. Çoğu şirket yüksek maliyetli projeleri erteleyerek ve harcamaları

Chevron ve ConocoPhillips gibi büyük firmalar ise yüksek maliyetli derin denizde üretim projelerinden çekilerek kaya gazı alanlarına odaklanan büyük şirketler arasında yer aldılar. Chevron, Permian bölgesinde sahip olduğu geniş kaya gazı alanında üretime ağırlık verirken, ConocoPhillips and Hess gibi daha küçük firmalar da Kuzey Dakota’da Bakken kaya gazı rezerv bölgesinde üretime hız verdiler.

Kimi petrol endüstrisi uzmanları ABD kaya gazı patlamasının Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü’nün (OPEC) küresel petrol piyasalarında uzun yıllar süren hakimiyetini yok ettiğini savunuyor. Suudi Arabistan

2014 yılına kadar OPEC’teki üretim seviyesini kontrol ederek fiyatların aşırı düşmesine engel oluyordu.

ABD’nin kaya gazı üretimini hızlandırmasıyla ithal petrole bağımlılığı azaldığı gibi piyasadaki bolluğun da fiyatları inanılmaz derecede aşağı çekmesi,Amerikan petrol şirketlerine ve kaya gazı endüstrisine yaramadı. 2017 başından mayıs ayına kadar 130 Amerikan petrol ve gaz şirketi iflas başvurusunda bulundu.

Son olarak 4,1 milyar dolar borçla SandRidge Energy’nin ve 3 milyar dolar borçla Brieburn Energy gibi şirketlerin iflas başvurusu yapmasının nedeni de bu… Sadece nisan ayında 11 önemli petrol şirketi 14,9 milyar dolar borçla iflas etti. Bernstein Research’ün tahminine göre 2019 yılından önce küresel petrol ve doğal gaz endüstrisinde toplam 70 milyar dolar değerinde ve 400 milyar dolar riskli borç ile iflaslar yaşanacak.

Yine de piyasadaki tüm dalgalanmalara, süreklilik arz eden düşük fiyatlara, bir biri ardına kapanan kuyulara rağmen ABD kaya gazı endüstrisi, oyunda kalabileceğini kanıtladı. Bunun en büyük kanıtı, ABD’nin Suudi Arabistan’ı geride bırakarak dünyanın en büyük petrol ve kaya gazı üreticisi olması

Endüstri verilerine göre Teksas’taki birçok kaya gazı alanının ham petrol fiyatlarının varil başına 30 doların altında olması halinde bile başa baş ve hatta kimilerinin karda olduğu belirtiliyor. Tabii bazı alanlarda da 5055 dolarlık ham petrol fiyatı maliyetleri karşılayabiliyor.

Bloomberg Intelligence’in analizine göre kaya gazı endüstrisinde ortalama operasyon maliyetlerini karşılamak için ham petrolün 35 dolar seviyesinde olması, buna ek olarak ücretler, vergiler, faiz

Kaya gazı üreticileri de bu seviyeyi taban seviyesi olarak hesaplıyor.

Gelelim Suudi Arabistan’a…

Kredi derecelendirme kuruluşu Moody’s, düşük fiyatların petrol gelirine bağlı ekonomilere yaptığı hasar nedeniyle Umman ve Bahreyn ile birlikte Suudi Arabistan’ın da kredi notunu düşürdü. Moody’s, “düşük büyüme, yüksek borç seviyesi, iç ve dış krizlere karşı düşük koruma kalkanı nedeniyle Suudi Krallığı’nın gelecekteki şoklara karşı savunmasız” olduğuna dikkat çekti.

Yemen’e karşı maliyetli savaş ve aşırı yüksek kamu harcamaları nedeniyle Suudi Arabistan’ın döviz rezervleri 155 milyar dolar azalarak, 576 milyar dolara düştü. Suudi Arabistan’ın petrol üretim maliyeti varil başına 10 dolar olsa da diğer maliyetlerle beraber başa baş noktası varil başına 66,7 dolara denk geliyor.

Kuşkusuz Suudi Arabistan’ın ekonomisini petrole bağımlılıktan kurtarmasının yollarını araması da sürpriz değil… Prens Muhammed Bin Salman’ın, devlete ait dünyanın en büyük petrol şirketi Aramco’nun kısmen özelleştirileceğini ve bu kaynağı petrol dışındaki alanlara yatıracağını açıklaması yeni stratejinin bir parçası. Saudi Aramco özelleştirilerek halka açıldığında, dünyanın en büyük halka açık petrol ve doğalgaz şirketi ExxonMobil’in 367 milyar dolarlık piyasa değerinin üzerine çıkacak.

Dünyanın en büyük petrol üreticisi ve kanıtlanmış rezerv sahibi firması olan Aramco’nun halka arzı da dünyanın en büyüğü olacak. Rakamlar oldukça yüksek, Aramco’nun toplam 2,5 trilyon dolarlık değeri üzerinden 125 milyar dolarlık halka arz yapılacağı tahmin ediliyor. Bu devasa büyüklükteki halka arz, şimdiye dek dünyanın en büyük arzı olan Alibaba’nın (2014 yılında 25 milyar dolarlık satış gerçekleştirmişlerdi) kat kat üzerinde olacak. Prens Muhammed Bin Salman nisan ayında yaptığı açıklamada, önümüzdeki yıla kadar şirketin yüzde 5 civarını halka arz etmeyi planladıklarını söylemişti. Piyasalar ilgiyle bu arzı bekliyor.

Suudi Hükümeti Londra, New York ve Honk Kong’taki halka arzların yanı sıra Çin devi Sinopec Group, ExxonMobil ve British Petroleum gibi büyük şirketlere stratejik hisse satmayı da planlıyor. Sinopec Group’un Aramco’dan hisse alımı ile yakından ilgilendiği belirtiliyor.

Suudi Arabistan “Vizyon 2030” adını verdiği bir proje geliştirerek ekonomik yapı değişikliği ile ‘kara altın’ dışındaki alanlara yatırım yapmayı ve buralardan gelir sağlamayı hedefliyor.

Vizyon 2030, üç ana alana odaklanıyor; birincisi kamu hizmetlerinde harç ve tarifeleri artırarak ve KDV uygulaması başlatarak petrol dışı alanlardan gelir sağlamak. İkinci olarak sübvansiyonların azaltılması ve sağlanacak tasarruf ile yoğun bir kamu yatırım programı başlatmak. Üçüncüsü de Aramco’nun özelleştirmesinden ve dünya çapındaki yatırımların geri dönüşünden sağlanacak gelirle ulusal refahını çeşitlendirmek.

DENGELER TERSİNE DÖNEBİLİR Bolluk Dönemi Bitiyor mu?

Petrol dünyasında yaşanan aşırı bolluk döneminin günleri sayılı gibi görünüyor. Küresel petrol pazarını takip eden Uluslararası Enerji Ajansı ekim ayındaki raporunda. 2017’de küresel üretimtüketim dengesinde 1,8 milyon varil arz fazlası öngörmüştü. Ajansın mayıs talepte artış tahmin ediliyor.

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*