KAPİTÜLASYON

Bazı ülkelerin Avrupa ve Amerika devletlerinin tek taraflı olarak tanıdıkları bir’ takım imtiyazlardır. Yabancıların ayrıcalıkları anlamına gelmektedir.

Bu ayrıcalıklar adli, İdarî ve malî olur. Kapitülasyon, bir devletin özgürlüğünü ifade eden yasama, kaza ve icra güçlerini kayıt altına aldığından, bu sistemi kabul eden devletler hukuki anlamda tam özgür devlet sayılamazlar.

Kapitülasyonların doğuşu hakkında değişik teoriler vardır

1. Kapitülasyonlar İslâm hukukunun sert ve şiddetli olmasından doğmuştur. Kapitülasyonlar bu sertliği yumuşatmış ve böylece yabancıların müslüman ülkelerde yaşamaları mümkün olmuştur.

2. İkinci teoriye göre; hristiyanlar ile müslümanlar arasındaki normal bağıntı savaştır. Fakat siyasi zaruretler ve şartlar karşısında kapitülasyonlar verilerek ve anlaşmalar yapılarak savaşa son verilebilir.

3. Kapitülasyonların sebebi iktisadidir. Böylece kapitülasyon veren ülkeler Avrupa ticaretini doğuya çekmek ve kendi ürünlerini batıya satmak amacı gütmüşlerdir.

4. Kapitülasyonlar doğu ve batı arasındaki uygarlık farkına bağlanabilir. Kanunlar örf ve adetler, kültür seviyesi v.s. farklı olduğundan yabancılara muafiyetler tanımak suretiyle ahenkli bir hayat sağlanabilir. Padişahlar, yönetim güçlüklerini önlemek ama

cıyla İlk kapitülasyonları kabul etmişlerdi. Ancak zamanla kapitülasyondan doğan İmtiyazlarını ileri götürerek sömürücülüğe kaymışlar ve kapitülasyon veren ülkeleri zayıflatmaya çalışmışlardır.

Türkiye 9 Eylül 1914 de Birinci Dünya Savaşına girmeden yabancı devletlere bir nota vererek kapitülasyonların kaldırılacağını bildirmiştir. Kapitülasyonların tamamen kaldırılması Lozan Andlaşması İle gerçekleşmiştir.

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*