Kanun Maddesi

MADDE

A HUKUKİ TERİM OLARAK

Madde; yasaların, tüzüklerin genel mektup ve tamimlerin sıralanan ayrı ayrı hükümlerini göstermek için kullanılan bir bölüm işaretidir.

Maddeler fıkra, cümle veya paragraflardan oluşur. Bir maddenin satırbaşı olarak başlıyan kısımlarına “fıkra” ve bu kısımlardan nokta ile ayrılan parçalarına “cümle”, bir fıkrada harf ve rakam ile ayrılmış kısımlara da “pragraf” veya “bend” denir.

Yeni yasalarda fıkralar rakamlarla ve paragraflar da harflerle gösterilmektedir.

B MUHASEBE TERİMİ OLARAK

Madde; bütün işlemlerin hesap şekline dönüştürülmesini gösteren formüldür. İşlemler, maddelerle yani bu işlemlerin niteliğini gösterecek şekilde yevmiye defterine işlenir. Şu halde; bir işlemi yevmiye defterine geçirmek veya işlemek için önce o işlemin niteliğine uygun bir “madde” oluşturmak gerekir. Maddesi yapılmayan bir işlemi yevmiye defterine geçirmek olanağı yoktur.

Maddenin belli bir şekli vardır Genellikle sol tarafta üstte borçlu olan hesap, sağ tarafta altta alacaklı olan hesap, onların altında işleme ait kısaca bir açıklama, solda madde numarası ve folya numarası, ayrıca işlemin değer bakımından tutarı yazılır. Bu tutar borçlu ve alacaklı hesapların karşısında “borç alacak” kolonlarına geçirilir. Bu şekil normaldir ve niteliği bakımından hiçbir zaman değiştirilemez.

Maddeler, madde içinde kullanılacak hesap sayısına göre isim alır üç şekli vardır

1) Basit madde

Maddede yalnız bir tek borçlu hesap ve karşılığı yalnız bir tek alacaklı hesap bulunursa bu basit bir maddedir. Örneğin, bankada tahsil için müşteriden 10.000. liralık senet alınmış olsa madde şudur

Nazım hesaplar Tahsil senetleri cüzdanı 10.000.

Nazım hesaplar Tahsil senetleri mudii 10.000.

……. nın tahsil İçirt verdiği …..

nolu senet bedeli.

izahatıyla yapılan bu madde basit maddedir.

2) Mürekkep (Bileşik) madde

Maddenin borçlu tarafında birden fazla hesap, alacaklı tarafından tek bir hesap varsa veya bunun tersi olarak borçlu tarafta bir hesap, alacaklı taraftada birden fazla hesap varsa böyle bir maddeye “mürekkep veya bileşik mdde” adı verilir. Örneğin, bir müşteri 10.000. liralık telefon havalesi vermiş olsa acyo, telefon gideri ve gider vergisi (10 + 10 + 5 = 25) lira tahsil edilmiş olsa madde;

Kasa hesabına 10.024.

Şubeler hesabına 10.000.

Kâr ve zarar I Acyo 10.

Genel Giderler Telefon 10.

Muhtelif alacaklılar gider vergisi 4. şeklini alır.

3) Muhtelit (Karma) madde

Borçlu hesap tarafında ve alacaklı. hesap tarafında birden fazla hesap bulunursa böyle bir maddeye de “Muhtelit veya Karma Madde” denir. Örneğin; biri 3.000. TL. Iık bono, diğeri de 5.000. TL. Iık poliçe olmak üzere iki ayrı senet kırdırılmak için bir bankaya verilmiş ve faiz, komisyon, gi

der vergisi olarak toplam (200 + 50 + 50) ödenmiş olsa

Dahildeki Bankalar ……….bankası 7.700.

Muvakkat ve Mutavassıt Hesaplar (Muhabir, faiz, komisyon ve masrafı olarak) 300.

Senetler Cüzdanı İskonto 3.000.

İştira Senetleri 5.000.

madde şeklini almış olacaktır.

Çeşitli şekiller halinde görülen bu maddeler doğal olarak işlemlerin niteliğinden meydana çıkmaktadır. Birçok işlemlerin kaydında karşılaşılacak birer hesap değil, birkaç hesap sözkonusu olabilir. Sırasında buna göre de madde oluşturmak gerekir.

Muhasebe çalışmalarında işlemler çoğunlukla bu maddelerden biri halinde tertiplenen şekillerle yevmiye defterine geçirilir. Yevmiye defterinde maddeler birbirini izlemek üzere numara alarak devam ederler.

İlk madde genellikle “Açılış maddesi” olarak kaydedilir. Yeni kurulan işletmelerde yevmiye defterindeki ilk madde ‘‘Kuruluş maddesi” adını alır. Böylece kayıtlar devam ettikten sonra bütün hesapların kapanmasını sağlıyan en son maddeye de “Kapanış maddesi” denilir.

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*