KABUL KREDİSİ

Şimdi bu durumları ayrı ayrı gözden geçirelim

a) Poliçe vadesinde ödenmemişse; hamil ilgililere rücu edebilir. Vadeden önce bu hakkını kullanamaz. Ancak vadeden önce müracaat hakkını kazandığı haller de vardır.

b) Poliçeyi kabulden kaçınılmışsa; vadeden önce kabulden çekinme veya kaçınma iki şekilde olur ya açıkça olur yani muhatap poliçe üzerine veya ihbarnameye “kabul etmiyorum” diye yazar veya kabul edilmediğini gösterir başka deliller görülür. Poliçenin kabul için ibrazında, muhatap poliçeye kabul yazısını yazmamıştır veya kabul yazısını çizmek hakkı olduğu bir zamanda bu kabulü çizmiştir yada kabul yazısı yanına poliçe içinde kilerini değiştirecek şartlar yazmıştır, veya poliçeyi kabul etmesi gereken zamanda meydanda görülmemiştir v.s. bu gibi haller poliçeyi kabulden

kaçınma niteliğindedir. Bu takdirde hamil ilgililere müracaatla senet bedelini isteyebilir.

c) Muhatap iflas etmiş veya ödemelerine ara vermiş ya da mallarına konulan haciz sonuçcuz kalmışsa; bu üç halde de muhatap aciz halinde olduğu için senet bedelini kabul etmiş olsa bile, ödeyemiyecek durumdadır. Hamil hemen rücu hakkını kullanabilir, muhatabın iflası ve mallarına konulan haczin neticesiz kalması olayı isbat edilebilir, hamil için bu mümkündür, fakat ödemelerine ara vermesini isbat etmek bir hayli zordur.

d) Kabule arz edilmeyen “kabulü kabil olmayan” bir poliçenin keşidecisi iflas etmişse; kabullü bir poliçede keşidecinin iflası, hamilin cirantalara ve diğer ilgililere rücu etmesine bir hak vermez. Çünkü muhatap poliçeyi kabul ettiği zaman ortada mesele kalmamıştır. Fakat kabulü kabil olmayan poliçelerde hal öyle değildir. Keşideci iflas edince, henüz kabul edilmemiş bulunan poliçenin karşılığından doğmuş bir alacak üzerinde hamilin bir tasarruf hakkı olamaz. Bu hak iflas masasına aittir, muhatap vadesinde senet bedelini iflas masasına vermekle yükümlüdür.

A GENEL OLARAK

Belli şartlarla çekilecek poliçelerin kabul edildiğini bildiren keşideci veya hamiller lehine açılan kredidir. Yani bir üçüncü şahsın ticari senede garanti verdiği ve muhatap yerine geçtiği durumları belirten terimdir.

Bir mali müessesenin senedi ödemeyi taahhüt etmesiyle kabul kredisi teessüs eder. Kabul kredisi, tüccar senetlerinin iskonto edilmesini kolaylaştırır aynı zamanda atıl fonlara kısa dönemli plasman olanağı açar.

1) Hamilin garanti edilmesi

Örneğin bir banka keşideci firmanın belli bir meblâğa ve belirli bir tarihe kadar çekeceği poliçeleri kabul edeceğini ve ödeyeceğini hamile karşı taahhüt eder. Bu taahhüte çoğunlukla bazı belgelerin poliçeye eklenmesi şartı da konulur. Bu işlem, bankanın pofi çe keşidecisi lehine açtığı bir çeşit kefaletli kredidir, poliçelere belge bağlanması şart koşulduğu takdirde borcu doğuran sebepleri banka bilmek durumundadır ve krediden yapılacak her ödeme belirli ve ayrı bir vadeye bağlanır.

2) Keşidecinin garanti edilmesi

Bu şekilde banka müşterisi olan ve lehine kredi açtığı alıcıya satıcı firma tarafından gönderilen malların bedelini kapsamak üzere satıcının belirli bir tarihe kadar belirli bir miktar içinde ve belirtilen belgeleri de taşımak kaydıyla poliçe keşidecisine izin verir ve bunun, tarafından veya muhatapça kabul edileceğini keşideciye taahhüt eder. Bu bir çeşit akreditiftir ki alıcının adına gönderilen malın bedelini, malı alırken değil poliçenin vadesinde ödeneceğini, bankanın satıcıya garanti etmesi niteliğindedir.

3) Bankalardaki kabul kredisi uygulama sı

Kabul Kredisi; ithalatçının ithal ettiği malın bedelinin belli bir tarihte ödeneceğini satıcıya garanti eden bir kredi demiştik. Bu kredi, lehtarın (satıcının) ibraz edeceği vesikalı poliçenin ithalatçının bankası veya bu bankanın satıcının ülkesindeki bir muhabiri tarafından kabul edilmek veya ithalatçı tarafından kabul edilen poliçeye ithalatçının bankasınca aval şerhi konulmak suretiyle kullanılır.

Kabul edilen veya aval şerhi konulan poliçeyi satıcı (ihracatcı) kendi bankasına iskonto ettirerek nal bedelini tahsil etme olanağı bulur.

Poliçenin, ithalatçının bankası tarafından satıcının ülkesincfeki bir muhabirine kabul ettirilmesi ihracatc; yönünden daha güvenilir ve tercih edilir bir yoldur.

Poliçe, bir adet olabileceği gibi fatura tutarı dahilinde birden fazla ve değişik vadeler üzerinden de düzenlenebilir.

Bu mekanizmada sözkonusu olan vesikalı bir poliçedir. Satıcı, yüklediği malla ilgili vesaiki (fatura, konşimento, hamule seneti, sigorta poliçesi v.b.) bir poliçe ekinde alıcı firmanın bankasına doğrudan veya kendi bankası aracılığıyla göndermekte ve alıcı firmanın bankası tarafından kabul edilerek veya aval verilerek iade edilen poliçeyi iskonto ettirmek suretiyle mal bedelini derhal tahsil etmiş olmaktadır.

B DIŞ İŞLEMLER YÖNÜNDEN UYGULAMA

Kabul kredisi iki bölümde mütalaa edilmelidir.

Akredifli işlemlerde,

Mal mukabili işlemlerde.

Her iki halde de ençok 6 ay vadeli bir poliçenin bulunması gerekmektedir. Bu sistem sadece demir, demir cevheri, gübre, kömür, petrol, fuel oil, L.P.G, Motorin, komple traktör ile traktör ve kamyon C.K.D, parçaları ithalatında uygulanabilecektir.

1 Akredifli işlemlerde;

a) 1 sayılı liberasyon listesinden yapılacak ithal taleplerinde;

Kabul kredisi (akreditifli) meşhuratını havi transfer nüshalı ithal müsaadesi alınmış olacak,

Akredifin açılması ile ilgili hususlar yerine getirilecek ve gerekli vesaik temin edilecektir.

b) II sayılı liberasyon listesinden yapılacak ithal taleplerinde de,

Kabul kredisi (akredifli) meşruhatını havi transfer nüshalı ithal müsaadesinin alınması,

Akredif açılmasıyla ilgili hususların yerine getirilmesi ve gerekli vesaikin sağlanması gerekmektedir.

c) AET’ye Konsolide edilen liberasyon listesinden yapılacak ithalatta ve,

d) Tahsisli ithal malları listesi ile anlaşmalı memleketler kontenjan listelerinden yapılacak ithalatta da yine Merkez Bankasının yetkileri içine giren işlemlere göre yapılacaktır.

2 Mal Mukabili İşlemlerde

Transfer nüshalı ithal müsaadesinin alınması ve kabul kredisine dönüştürülmesi için T.C. Merkez Bankası usul ve mevzuatına göre hareket edilir.

3 Vesaik Mukabil İşlemlerde

Her ne kadar kabul kredisiyle ithalatın gerçekleştirilmesi hususu Maliye Bakanlığınca öngörülmüş ise de niteliği bakımından bu tür işlemlerde kabul kredisi uygulanması mümkün görülmemektedir. Bilindiği gibi tahsil vesaiki, tahsil eden bankaya dört şekilde gelebilir ve ithalatçıya;

Ödeme karşılığında (against pai ment contre paiment), ülkemizdeki uygulamaya göre buna vesaik muka bili denir. Mahalli paranın tahsili karşılığında, Poliçe kabulü karşılığında veya Bilabedel (Bedelsiz) teslim edilebilir. Bu üçüne de mal mukabili denilmektedir. Bu dört şekilden üçüncü fıkradaki kabul kredisi uygulaması sözkonusu olduğuna göre kabul kredisi mal mukabili bir işlem olarak kabul edilmektedir, diğer bir deyimle ilk önce mal bedelinin satıcı firmaya havale edilmesini, ondan sonra vesaikin ithalatçı firmaya teslimini gerektiren vesaik mukabili işleminde kabul kredisi sözkonusu olamaz. Ancak vesaik mukabili ödeme şekline göre alınmış transfer nüshası ve ithal müsaadesi Merkez Bankasınca kabul kredisine dönüştürülecektir.

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*


54 − = 50