İŞTİRA

Sözlük anlamı ‘‘satın alma” demektir. Bankacılıkta iskonto, dahildeki senetlerin satın alınarak kırılması yani bir miktar düşülerek senet bedelinin ödenmesidir.

İskonto senedi, iskonto edilen yerde tahsil edildiği halde, iştira konusuna giren ticari senetler, kırıldığı yerden başka bir yerde tahsil edilirler.

Bu nedenle iştira senetlerinden, fazla olarak para taşıma ve haberleşme gider karşılığı gibi kesintiler yapılır, ( İştira Senetleri)

İŞTİRA SENETLERİ

A İŞTİRANIN MAHİYETİ VE TARİFİ

Bankaca iştira edilecek senetlerin de is konto senetlerinde olduğu gibi gerçek ticari

bir işlemden doğmuş olması gereklidir. Buna rağmen hiç bir alışverişe dayanmadığı halde bazı hatır senetlerinin iştira edildiği görülmektedir. Bilindiği üzere hatır senetlerinin iştirası, gerçek senetlere göre bankaya daha çok zararlı ve tehlikeli olabilir. Bu nedenledir ki, senetler servisi iştiraya kabul edilecek senetlerin nizami ve kanuni nitelikte olup olmadığını ve ticari bulunup bulunmadığını incelemelidir.

İştira işleminin, aslında iskonto işleminden farkı yoktur. Her iki işlem de ticari bir senet karşılığında yapılan bir kredi ve bir ikraz “Borç verme” işlemidir. Şu halde;

İştira işlemi, o işlemin yapıldığı yerden başka bir yerde tahsil olunacak senetlerin ıskontosundan başka bir şey değildir.

İskonto işleminin konusunu bono veya emre yazılı senetlerden yalnız kredi alanın oturduğu yerde ödenecek olanlar oluşturduğu halde, iştira işleminin konusunu, kredi alanın oturduğu yerden başka yerde ödenecek olan vesikalı, vesikasız bono, poliçe ve muhatabı Banka olan çekler oluşturur.

B İŞTİRA İLE İSKONTO ARASINDAKİ FARKLAR

İştira ve iskonto arasındaki farklar şunlardır

İskonto, kredi alanın oturduğu yerde ödenecek bir senedin kırdırılması olduğuna göre, Banka iskonto edilen senedin vadesinde aynı yerde ve kendi vasıtalariyle tahsil edecektir. Buna karşılık

İştira senedini, borçlunun bulunduğu diğer bir şehirde ibraz etmek ve ödettirmek zorundadır. Bunun için banka, iştira senedini başka bir yerdeki şube veya muhabiri eliyle tahsil ettireceğinden ayrı bir hizmet işlemi yapmış olacaktır.

İskonto işleminde faiz ve gider ver gisinden başka bir kesinti yapılamadığı halde, iştirada tahsil ve para taşıma hizmetlerine karşılık faiz ve gider vergisinden başka, elde edilen faizin belli bir oranında komisyon ve gerçek muhabere masrafı alınır. Ve nihayet,

Borç verme işleminin yapıldığı veya kredi alanın oturduğu yerde ödenmesi gereken bonolarla devletin hazine bonoları iskonto edildiği halde, başka bir yerde ödenecek vesikalı vesikasız bonolarla, poliçeler ve muhatabı banka olan çekler iştira edilir.

C İŞTİRA EDİLECEK SENETLER

Bir bankada kredi alanın oturduğu yerden başka bir yerde ödenecek bono veya emre yazılı senetlerle poliçe ve muhatabı banka olan çekler iştira konusuna girmektedir. Ancak bir poliçe aynı yerde çekilemiye ceği gibi, muhatabı bir banka olmayan çekler de iştira edilemez.

1) Emre yazılı senet veya bono

İskonto işlemleri bölümünde bono veya emre yazılı senet hakkında bilgi verilmiş ve bunlardan kredi alanın oturduğu yerden baş ba bir yerde ödenecek olanların iştira işlemine gireceği belirtilmişti.

Bilindiği gibi, bono borçlunun alacaklısına karşı borç taahhüdünü veya borç beyanını ifade eder. Örnek İş Bankası Ankara Merkezi müşterilerinden Remzi Ünal, lehdarı bulunduğu Kayseri mahreçli bir bonoyu kırdırmak istiyor. Örneği aşağıda yazılı bonoyu bu banka kabule elverişli yani iştira edilebilir görüyor.

Arka yüzü

Türkiye İş Bankası A. Ş.

emrine ödeyiniz. Bedeli nakden alınmıştır.

Remzi Ünal İmza

Bu bono, kredi alan Remzi Ünal’ın oturduğu yerde (Ankara’da) değil, başka bir yerde (Kayseri’de) ödeneceği için iştira edilecektir. Şu halde banka bonoyu iştira ettiği zaman kendi cüzdanına (Senedat Cüzdanına) koyamıyacak, Kayseri’deki şube veya muhabiri aracılığı ile tahsil ettirecektir.

2) Poliçe

Poliçe de bir kredi aracı olmakla beraber, bir ödeme emridir. Alacaklının borçluya hitaben, borcunu vaktinde ödemesi için yazdığı bir mektup niteliğindedir.

Aynı zamanda bu mektupla, alacaklı borçluya karşı belli bir parayı kendi emrine belli bir vadede kayıtsız ve şartsız ödememesini emreder. Yukarıdaki örnekte, Remzi Ünal, borçlusundan bir bono almamış olsaydı şöyle bir poliçe çekebilirdi.

Ankara 30.6.197…

Bay Mehmet Arı Sanayi Çarşısı No. 40 Kayseri

Bu poliçe karşılığında tarihinden üç ay sonra Türkiye İş Bankası A. Ş. emrine

10.000. TL. ödeyiniz.

Bedeli nakden alınmıştır.

Pul ve İmza

Keşideci Remzi Ünal

Poliçe, bankanın kendi Şubesi aracılığı ile tahsil edilecekse bu poliçe arkasının ayrıca cirosuna gerek yoktur.

Muhabir aracılığı ile tahsil edilecek olursa, o takdirde “………………..ödeyiniz. Be

deli tahsildedir.” Şeklinde ciro edilecekti.

Kayseri 30.6.197…

Bu emre yazılı senet karşılığında tarihinden üç ay sonra Remzi Ünal’a veya emrine 10.000. TL. ödeyeceğim. Bedeli mal karşılığıdır.

Mehmet Arı

Sanayi Çarşısı No. 40

Kayseri

Pul ve imza

Görülüyorki bu poliçenin keşidecisi ile muhatabı başka başka yerlerde bulunmaktadır. Poliçede tanzim yeri ile ödeme yerinin aynı yer olması mümkündür. Bu konuda Ticaret yasamızda bir açıklık yoktur.

3) Muhatabı Banka olan çekler

Ticaret yasamıza göre çek, ancak bir banka üzerine çekilebilir. Diğer bir kimse veya kişiler üzerine çekilen çek yalnız “havale” hükmündedir. Havale hükmünde olan Şefiatler Ticari senet niteliğinde olmadıktan başka Damga vergisi K. nun çeklere ilişkin bağışıklık hükümlerinden de yararlanamazlar.

Bununla beraber çeklerin bir kredi aracı olarak iştiraya konu olması böylece imkânsız bir hole gelmiş bulunmaktadır. Şu kadar ki, Belediye sınırları dışındaki bir banka üzerine keşideli bir çekin iştirası olabilirse de bu gibi çekler için bankanın mahalli şubeleri tarafından provizyon alarak ödenmesi gelenek halindedir. Bu bir çeşit hizmet işlemi sayılmaktadır.

Eskiden şahıslar üzerine keşideli çeklerin yerini bugün daha çok ibraz vadeli poliçeler almış bulunuyor. İbrazında poliçelerde kabul işlemi sözkonusu olmadığı gibi, puldan bağışıklık da (muafiyet) yoktur.

Yukarıda adıgeçen Remzi Ünal’ın hâmili bulunduğu şu çek, iştira edilebilir. Fakat uygulamada pek rastlanmamaktadır. Örnek vermiş olmak için buraya alıyoruz.

Ankara, 30.6.197…

Selanik Bankası İSTANBUL

Bu çek karşılığında Remzi Ünal’a veya emrine 10.000. TL. ödeyiniz.

Haşan Ömeroğlu İmza

Arka yüzü;

Türkiye iş Bankası A.Ş.

emrine ödeyiniz. Bedeli nakden alınmıştır.

Remzi Ünal İmza

Böyle bir çek pek alâ iştira konusuna girebilir. Çünki, Selânik Bankasının Ankara’da şubesi yoktur. Remzi Ünal, bu çeki ya tahsile verecek ya da paraya ihtiyacı varsa örneğin iş yaptığı İş Bankasına kırdırmak isteyecektir.

D _ İŞTİRA RANDIMANI FAİZ ve ACYO

İştira işlemi; senedin başka yerde tahsil edilmesi nedeniyle, gerektiğinde para taşıma, gönderme ve haberleşme giderleri gibi Bankaya bazı külfetler yüklemektedir. Elbetteki her külfetin bir nimeti olmalıdır.

Bu bakımdan iskontodan farklı olarak gönderme, tahsil ve para taşıma giderlerini karşılamak üzere komisyon ücreti alınır, ki buna genellikle “iştira acyosu” denilmekte dir. Kanuni faizden başka belli bir oranda alınan bu ücret ve komisyonlar, iştira işlemini verimli bir hale getirmektedir.

Gerçi, ödünç para verme işleri yasasına göre Faiz kavramında, ödünç para verme (ikraz) karşılığında alınan komisyon ve giderler dahildir, ama iştiralarda hizmet işlemi de vardır. İştira Konusuna giren senedin bir gönderme ve tahsil masrafı olacaktır. İkincisi tahsil edilmiş senet bedelinin, iştirayı yapan bankaya aktarılması için bir masraf yapmak gerekecektir ve benzeri..

İşte bu gibi giderleri karşılamak üzere belli bir oranda alınan acyoların faiz kavramına girmemesi gerekir.

E İŞTİRA RİSKİ

Risk, yani tehlike, Banka tarafından iştira edilen senedin kabul edilmemesi ve ödenmemesi ihtimalinden doğar.

Genellikle iştira işlemi, iskontoya göre daha verimli ise de daha tehlikelidir. Yalnız vesikalılar müstesna.

İştiranın, iskontoya göre tehlikeli tarafı nedir?

İskonto konusuna giren bono veya emre yazılı senetlerde borçlu ve ciranta veya kefil, Bankanın bulunduğu piyasada çalışan firmalar olduğu halde, iştira işlemlerinde borçlu veya muhatap başka piyasalarda ticaret yapmaktadırlar. Bunların Banka tarafından ya kinen izlenmesi elbetteki zordur.

Diğer taraftan, özellikle bir kimsenin kişisel saygınlığına dayanarak iştira edilmiş olan tek imzalı senetlerin ödenmemesi ihtimali, genellikle iki imzalı iskonto senedinin ödenmemesi ihtimaline göre daha fazladır. Ancak poliçelerde bu durum kabule kadar sürer ve kabulden sonra risk, iki imzaya dayanmış olur.

Bankalar özellikle tek imzalı poliçe işti rasiyle firma iştirası üzerinde titizlikle durmaktadırlar. Her ne kadar, iştira olunan bonolarda, bonoyu iştiraya veren cirantanın, poliçelerde de keşidecinin ve varsa cirantanın kredi değerliliği dikkate alınmakta ise de, poliçe ve bononun kabul edilmemesi ve ödenmemesi halinde keşideci veya cirantaya rücu edilecektir. Bunların da durumlarında bir sarsıntı olursa tabiatiyle O’ iştiranın riski artmış olacaktır.

F İŞTİRA İŞLEMLERİNİN ÇEŞİTLERİ

İştira işlemlerini taşıdıkları risk bakımından dört bölüme ayırmak mümkündür

Âdi iştiralar (veya çift imzalı iştiralar)

Tek imzalı iştiralar

Firma iştiraları

Vesikalı iştiralar

1) Âdi iştiralar

İki veya daha fazla imzaya dayanan senetlerin iştirasına “adi iştira” veya “çift imzalı iştira” işlemi denir. Şu halde kredi ala

nın bulunduğu yerden başka bir yerde ödenecek bono veya emre yazılı senetlerle en az iki imza taşıyan poliçe ve çeklerin iştirası bu adı almaktadır.

Muhatabına önceden kabul ettirilmiş bir poliçenin iştirası da yine adi iştira konusuna girer.

Tek imzalı bir poliçenin iştirasından sonra o poliçenin sonradan muhatapça ka . bul edilerek imzalanması adi iştira olarak sayılmasını gerektirmez. Böyle bir poliçe yine tek imzalı ve açık kredi niteliğinde sayılır. Yani kabul ettirilen bu poliçe çift imzalı şeklini almış olsa da işlem sırasında tek imzalıdır.

Bankalarca iştira edilen poliçeler tek imzalı olsun, çift imzalı olsun kabule arzedil melidir. Kabul, poliçenin açığa çekilip çekilmediği hakkında bir fikir verir. Çünkü muhatap diye gösterilen kimse, poliçenin gerçek borçlusu değilse kabulden çekinecektir.

Diğer taraftan kabul imzasının doğruluğuna da dikkat etmek gerekir. Muhatap olarak gösterilen kimse, kötü niyete düşerek hiç ilgisi veya imza ehliyeti bulunmayan bir adamını kabul için bankaya göndermiş olabilir. Bu bakımdan kabulde muhatabı ve onun imzasını dikkatle araştırmak gerekir.

2) Tek imzalı iştiralar

İkinci bir imza veya başkaca bir teminat alınmadan sadece keşidecinin imzasına dayanan poliçe ve çeklerin iştira işlemine “Tek imzalı iştira” denir.

Poliçe ve çekde, keşideci ile lehdar aynı kişi olarak birleşmişse, diğer bir deyimle poliçe ve çek keşideci ve ciranta olarak aynı kişinin imzasını taşıyorsa böyle bir poliçe ve çek üzerinde iki imza bulunmasına rağmen çift imzalı sayılamaz. Çünkü bunlar keşidecinin kendi emrine düzenlediği poliçe ve çeklerdir. Keşideci ve lehdar aynı kişidir.

Tek imzalı iştira, varlık ve itibar sahibi firmalara yapılır, bir çeşit açık kredi niteliğindedir.

3) Firma iştiraları

Bir ticarethanenin kendi emrine ve kendi Merkez veya Şubesi üzerine düzenlediği ve çektiği poliçenin Banka tarafından iştirasına “Firma İştirası” denirlir.

Kendi emrine düzenlenen bir poliçenin muhatabı da kendisi olduğundan firma iştirası konusuna giren böyle bir poliçenin keşidecisi ile muhatabı aynı kişidir.

Firma iştirası, aslında tek imzalı bir iştiradır. Üstelik öteki tek imzalı iştiralarda muhatap, keşideciden başka bir kimse olduğu halde, firma iştiralarında keşideci ile muhatap yani alacaklı ile borçlu aynı kişi olarak birleşmektedir. Bu bakımdan, bu çeşit iştira işlemi, ancak çok güçlü, itibar sahibi ve çeşitli şubeleri bulunan büyük firma ve ticarethaneler için yapılabilir.

Firma iştira kredisi, yalnız ibraz vadeli poliçelerle kullandırılır.

4) Vesikalı İştiralar

Ticari senetlerden herhangi birisine, konşimento, hamule (yükleme) senedi, fatura, sigorta poliçesi ve benzeri gibi belgeler bağlı bulunursa bunlar “vesikalı senet” adını alır ve bu senetlerin iştirasına da “vesikalı iştira” işlemi denilir.

Vesikalı iştira işlemleri, maddi teminata dayanan bir kredi işlemidir. Belgeler, genellikle poliçe ve çeklere bağlanır. Emre yazılı senet veya bonoların vesikalısı pek azdır, yok denecek kadar azdır.

G İŞTİRA İŞLEMİ NASIL YAPILIR

İştira işlemi, iskonto gibi bir kredi konusudur. Bu bakımdan Ticari senetlerin iştira edilebilmesi için, öncelikle kredi alan kimsenin istihbaratını ve kredi değerliliğini göz önünde bulundurmak ve senedi ödeyecek borçlu ve muhatabın durumlarının elverişli olup olmadığını saptamak gerekmektedir.

İştiraya konu olan ticari senetlerin borçlu ve muhatapları bankanın bulunduğu yerden başka yerlerde oturmakta olduklarından bun

ların mali ve ticari durumlarını saptamak elbette kolay değildir. Şayet senet borçlusu tanınmıyorsa veya istihbaratı bankaya güven vermiyorsa, iştira edilen senet için ya takviye (güçlendirme) imzası istenir ya da borçlular hakkında şube veya muhabirlerden gerekli bilgiler sağlanır, yani muhatap istihbaratı istenir.

Senedi iştira edilecek müşterilerden, iskontoda olduğu gibi Hesap vaziyeti, imza sirküleri, Taahhütname almak lâzımdır. Şayet varsa, iştira işlemi için tekrar almağa gerek yoktur. Bu kredi malzemeleri hepsini kapsar.

1) Hesap vaziyeti

İskontoda olduğu gibi, Bankalar Kanunu gereğince iştira kredisi 3.500. lirayı geçen müşterilerden bir hesap vaziyeti alınır. Müşterinin banka ile kredi ilişkisi sürerse hesap vaziyeti yeniden istenir, ( İskonto)

2) Sirküler

İmza belgesidir. İştira edilen senet üzerindeki imzalardan bir kısmı bankanın bulunduğu yerdeki firmalara ait olabilir, bir kısmı da başka yerlerde bulunan firmaların olabilir,

Borçlusu dışarda bulunan bonolarla, önceden kabul ettirilip sonradan iştiraya verilen kabullü poliçelerde borçlunun imzası banka için yabancıdır. Banka bir senedi iştira ederken, senedin üzerinde bulunan imzalardan bir veya bir kaçının itibarına ve kredi değerliliğine güvenir.

Bu bakımdan banka kredi değerliliğine güvendiği imzalardan, başta son ciranta olmak üzere yalnız kendi piyasasındaki firmaların imzalarını inceler ve tasdikli imza sirküleriyle karşılaştırır. Şayet o imza sahiplerinin imza örnekleri yoksa noterden tasdikli bir sirküler ister.

3) Taahhütname

a) Dispans iştiralarda da iskontoda olduğu gibi, senedi kırdıran keşideci veya son cirantadan bîr iskonto taahhütnamesi almak gerekir. Yapılan işlem, tek imzalı yada adi İştira (çift imzalı) türünden ise buna gerek vardır. Çünkü iştira işlemi aslında iskonto işleminden başka bir şey değildir. Alınacak bu taahhütname, vesikalılar hariç iştiraya ait bütün hükümleri de kapsamaktadır, ( Genel Kredi Sözleşmesi)

b) Muhatap firmalardan alınan taahhütname Sürekli veya mevsimlik iştira işlemi yapan müşteriler, komisyonculuğunu yaptığı veya sürekli alış veriş ilişkisi bulunduğu muhatap firmalardan bir taahhütname getirebilir. Bu taahhütname ile muhatap firma, keşi decinin belirli miktara kadar çekeceği poliçeleri ödeyeceğini taahhüt etmiş olur.

c) Vesikalı iştira taahhütnamesi Vesikalı iştira, iki şehir arasında alınıp satılan malların şevkine ait bir takım belgelere dayanılarak yapılan iştira işlemidir.

Bununla beraber, bankanın bulunduğu yerden başka bir yerde kurulu bir alıcı firmaya, satıcı firma tarafından gönderilen mallara ait belgelerin bankaya rehin edilmesiyle yapılan bu çeşit iştira da bir kredi işidir.

Böylece satıcı firma (Bankanın müşterisi) sattığı malların bedelini (mal henüz alıcıya tesli medilmeden) bu işlemle bankadan para çekmek olanağını bulmuş olur. İşte bu vesikalı İştira işlemi yapan müşterilerden de bir vesikalı iştira taahhütnamesi alınır.

Kredi alan müşteri bu taahhütname ile senetlere bağlı belgelerin temsil ettiği malların gerçeğe uygulnğunu, bunların herhangi bir nedenle zarara uğraması halinde zarar ve ziyanın kendisine ait olacağını, anlaşmazlığı çözümleyecek mercilerin bankanın bulunduğu yerdeki mahkemeler olduğunu kabul ettiğini bildirir ve ayrıca ikâmetgâhını da belirler.

4) Konşimento

Vesikalı iştirada, satılan mal denizyolu ile gönderilmişse, senetle birlikte Bankaya ciro edilmesi gereken belgelerden biri ve en önemlisi konşimento’dur. Konşimento bir çeşit mal yükleme ve gönderme senedidir. Şu halde

Konşimento, malların gemiye yüklendiğini ya da yüklenmek üzere teslim alındığını ve bu malların gönderilecek limanda alıcı firmaya teslim edileceğini gösterir ve bu suretle navlun sözleşmesinin düzenlenmiş olduğunu kanıtlamaya yarayan bir belgedir. Konşimentolar, gemi kaptanı veya acenta ve nakliyeciler tarafından verilir.

Mal, gemiye yüklendikten sonra kaptan tarafından verilen konşimentolar “Tahmil yükleme konşimentosu”,

Mal, gemiye yüklenmeden daha doğrusu gemi limana gelmeden acenta veya nakliyeciler tarafından geçici olarak verilen konşimentolara da “Tesellüm Teslim alma konşimentosu” denilir. Makbuz niteliğindedir. Bu geçici makbuzlar, malın gemiye yüklendiğini kanıtlamaz. Mal gemiye yüklendiği zaman, geçici konşimentoların geri verilmesi karşılığında, kaptan mal sahiplerine gerçek konşimentolarım (kaç nüsha istenirse) doldurulup vermek zorundadır, (ayrıntılı bilgi için Konşimento)

5) Hamule Senedi (Taşıma senedi)

Vesikalı iştirada, satılan mal Demiryolu veya Karayolu ile gönderilmiş ise, senede bağlanacak belge “yükleme senedi” dir. Bu da konşimentoya benzer.

Devlet Demiryollarının teşkilât ve vazifelerine dair 1042 numaralı yasa gereğince, yükleme senetlerinde, gönderen ve malı alacak olan bellidir. Bu bakımdan yükleme senetlerinin, emre veya hâmiline yazılması sözkonusu olmadığı gibi ikinci nüshaların cirosu da yapılamaz.

Malı gönderenin isteği üzerine yükleme senedi iki nüsha olarak düzenlenir. Ve birinci nüshası malı alacak olana gönderilir, ikinci nüshası gönderene verilir.

Hamule Yükleme senetlerinde “gönderen” ve “alacak olan” Banka gösterildiği takdirde malların mülkiyeti bankaya geçmektedir. Alınan malın hasar ve ziyana uğraması halinde Banka zor duruma düşebilir. Bunu önlemek için, vesikalı iştira taahhütnamele

rinde malların müşteri tarafından bankaya rehnedilmiş olduğu belirtilmelidir, (ayrıntılı bilgi için Hamule yükleme senedi)

6) Sigorta poliçesi

Taşınan malların çeşitli rizikolara karşı sigorta ettirilmesi gerekir. Sigorta poliçesi; Sigorta şirketiyle, sigortalı arasında düzenlenen ve iki tarafça imza edilen bir sigorta sözleşmesidir, (ayrıntılı bilgi için Sigorta)

Vesikalı iştiralarda, iştira edilecek senetlere bağlı belgelerin temsil ettiği malların mutlaka sigorta ettirilmesi lâzımdır. Eğer bu mallar müşteri tarafından sigorta ettirilmiş bulunuyorsa, sigortası bankaya devrettirilir, Sigorta ettirilmemiş ise Banka tarafından yaptırılır.

7) Fatura

Ticari satışlarda, satıcı tarafından düzenlenerek alıcıya verilen ve malların detayı ile hesaplarını gösteren belgeye “fatura” denmektedir. Genellikle bir faturanın içinde satılan malın cinsi, miktarı ve tutarı bulunur. İştiraya alınacak belgeler arasında faturanın da bulunması gerekir, ( fatura)

8) Diğer Belgeler

Vesikalı iştira işlemlerinde konşimento, yükleme senedi, sigorta poliçesi ve fatura gibi belgelerden başka, gönderilen mallarla ilgili diğer belgeler de yer alır. Başlıcaları şunlardır

Gönderilen mal;

Canlı hayvan iseı menşe şahadetnamesi ve sağlık belgesi,

Kereste ise kesim kâğıdı,

Tütün gibi tekel malı ise, taşıma izni,

Tartılacak türünden ise, tartı (çeki) listesi ve benzerleri.

Vesikalı, vesikasız iştira işlemlerine ait gerekli unsurları tek tek gözden geçirmiş bulunuyoruz. İşlemin yapılış yöntem ve şekline geçmeden önce, dikkat edilmesi gereken hususlara bir göz atmış olalım

H İŞTİRA İŞLEMLERİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR

Bankalarca iştira edilecek senetler için bazı esas ve prensipler vardır. Bu esaslara uyulursa, bankanın iştira işlemlerinden doğan hak ve alacakları güvenlik kazanmış olur. Prensiplerden bazıları şunlardır

İştira edilecek senetlerin vadesi en çok üç ayı geçmemelidir. Çünkü, uzun vadeli senet borçlularının ticari ve mali durumunda bir sarsıntı olursa, zamanında tedbir almak olanağı bulunamaz.

Vadesi “ibrazından itibaren” diye başlıyan senetlerin iştira edilmemesi gerekir. Herhangi bir nedenle senedin borçluya ibrazı mümkün olmazsa vade kendiliğinden uzamış olur.

Temdit, tecdit ve muvazaa hissini veren senetler de iştira edilmemelidir. Çünkü temdit (uzatma) ve tecdit (yenileme) sıkışık hallerde başvurulan bir çaredir. Muvaza (danışıklı anlaşma) ise, karşılıksız para bulmak amacına yöneliktir. Bu biçimde olan işlemler gerçek iştira işlemlerine göre çok tehlikelidir.

Vesikalı iştiraların dayandığı mallar, kesin olarak satılmış olmalıdır. Satılmak üzere komisyoncuya gönderilen emtia üzerine iştira yapılması doğru değildir.

Niteliğini kısa zamanda değiştiren veya kolayca çörüyüp bozulan ya da patlayıcı, uçucu türünden olan madde ve mallara ait vesikaların iştiraya kabulü de sakıncalıdır. Bu konuda çok dikkatli olmak gerekir.

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*