İŞ ORGANİZASYONU NASIL YAPILIR?

İŞ ORGANİZASYONU

A TARİFİ VE MAHİYETİ

Fikri veya bedeni her yarar getiren çalışma “iş” tir. Organizasyon da örgütlenme (teşkilatlanma) olduğuna göre; işletmelerin esas sorunlarından olan iş organizasyonunu, insan gücünün iş bölümü esasına göre ve belli bir gayenin gerçekleştirilmesi için organize edilmesi yani örgütlenmesi diye tanımlayabiliriz.

İş Organizasyonu

Yüksek yönetimin, idari, ve icrai işlerin, bir işletme bünyesine uygun olarak en ince ayrıntılarına kadar or ganlaştırılması ve bölünmesi ile, bunların yine uyumlu bir şekilde koordinasyonu,

Elverişli ve isteğe uygun nitelikteki işçi bulunması ve koşullarının saptanması,

İş mevzuatının (yasalarının) düzenlenmesi kısaca iş gücünden en çok yarar sağlanmasına hizmet edecek esasların hazırlanmasıdır.

B ESAS PRENSİPLERİ

1) Yetki

İş organizasyonunda her elemanın üstün derecede başarılı olabilmesi ve dolayısiyle işletmenin rantabl bir hale gelebilmesi, insanların özellikle en zayıf tarafı olan psikolojisine hitap etmekle ve iş unsurunun psikolojik durumundan yararlanılmakla mümkündür. Yetki ise, işçinin hoşlanabileceği ve işletmeye daha çok bağlanabileceği şartları hazırlamak yani işçiye başlı başına bir varlık olduğu hissini vermek, yetenek ve görevi ile orantılı bir çalışma özgürlüğü tanımaktır.

Çalışana yetki verilirken sorumluluk da kendinden gelir. Sorumluluk yetkinin ayrılmazıdır. Yetkinin kullanıldığı yerde sorumluluk mutlaka vardır.

2) Birlik

işletme içinde, muhtelif bakımlardan çeşitli görevlerde bulunan iş unsurlarının koordinasyonudur. Birlik sağlanamazsa, işletmede uyumluluk kaybolur. Çalışan ile işletme arasında bulunması gereken bağlantı bozulur.

3) Esneklik

Modern işletmelerde en ön planda incelenmesi gerekli konulardandır. İşletmelerde değişen şart ve durumlara uyabilmek, bu problemin esasını oluşturmaktadır.

‘Ekonomik bünyede değişen şartlar, sosyal, politik ve ekonomik nedenlere dayandığı gibi, bu şartlar altında meydana gelen durumlar da işletme için iyi ve fena olabilir. Bu her iki duruma İntibak, işletmenin bünyesinde ekonomik durum ile bir denge sağlayabilecek, dolayısiyle işletme; ya büyük bir gelişme yo da nispeten az bir zararla çalışmasını sürdürmeğe çaba gösterecektir.

İşletme yapısı içindeki yavaşlama, yaşayan bir organizmadaki durgunluk, sanayi için büyük bir tehlikedir. Bu tehlike, iş elemanlarının çalışmalarını aksatabilecek bir durum yaratabilir.

C KURALLARI

İş organizasyonunda; üretim çalışmalarına geçilebilmek için önce bir “iş plâm”mn yapılması, bu plân ve program tatbikinin, “emniyet” e alınması ve üretim aşamasının “sürat” le sonuçlandırılması, bu maksatla “iş ile insan gücünün koordinasyonu” nun yapılması ve sonunda da birliğe giren elemanlar arasında bir “iş bölümü” yapılarak mamulün elde edilmesi yolunda işin rasyonel kullanılması ve böylece iş plânının gerektirdiği gayenin gerçekleşmesi sağlanmış olur.

1) İş Plânı (İş programı)

Fikri bir çalışmanın mahsulüdür. Önceden yani önceki dönemlerde elde edilmiş sonuçlara dayanarak gelecekteki işletme faaliyetinin rantabl bir şekilde yürütülmesini sağlayacak düşüncelerin kâğıt üzerindeki görüntüsü “iş plânı” veya “iş programı” dır.

Plan, işletmenin rehberidir. İş programı ise, işletmede rantabilitenin sağlanması yolundaki çalışmaların organize edilmesine esas teşkil eden bir belgedir. Bu belge ile işletmenin üretim çalışmaları düzenlenir ve iş elemanlarından en çok şekilde yararlanılmaya çalışılır.

iş planları, üretim çalışmalarının devam etmesi gereken süre için yapılır, işletmenin özelliğine göre değişir. Örneğin; Şeker ve konserve sanayii, yılın belli sezonlarında faaliyette bulunur. Büyük bir fabrikanın veya bir binanın inşaatını üzerine almış olan bir inşaat şirketinde de iş planlan o fabrika veya binanın yapımının devam ettiği süre için yapılır. Bununla beraber işletmelerde her üretim süresi bir program dönemidir. Genellikle bir yıl için iş programı yapılır.

2) Emniyet

İş organizasyonu bakımından emniyet, iş programının sonucunun güvence altına alınması, yani işletmelerde üretim çalışmalarının olumlu sonuçlanabilmesi için iş gücünün gerek seçim ve gerekse rasyonel çalış tırılmasiyle ilgili düşünceler ve bunlara dayanılarak yapılan iş ve hareketlerdir.

3) Sürat

İşletmelerde, üretim çalışmalarının zaman bakımından düzenlenmesi ve bu çalışmaların belli sürelerde sonuçlandırılması ve tamamlanması gerekir. Çünkü üretimin mümkün olduğu kadar kısa zamanda tamamlanması üretim masraflarının azalmasını sağlar. Plandan beklenen de budur.

4) İş ile insan iş gücünün koordinasyonu

Plan gereğince dağıtılacak işlerin; yapı, düşünce ve görüş itibariyle o işlerde başarılı olabilecek kimselere yaptırılmasıdır. Rasyonel bir çalışma, zaman ve yer bakımından işe göre adam seçmek politikasının uygulan masiyle mümkündür. Bu konuda teknik ve sosyal bir takım çarelere de başvurulmaktadır.

5) İş Bölümü

Bir işletme içinde planları yapanlar başka, planı uygulayanlar başkadır. Bu bakımdan işletmelerde iş organizasyonunu tam anla miyle inceleyebilmek İçin işi üç bölüme ayırmak gerekir.

a) Planlayıcı iş İşletme içinde düzenli çalışmaların yapılması, onun geleceğiyle ilgili gelişmelerin sağlanabilmesi için bütün bu işler yapıcı, yaratıcı, planlayıcı müteşebbis ve işletmecilere ihtiyaç gösterir. Şirket halindeki işletmelerde bu görevi idare Meclisleri ve bunlara yardımcı uzman müşavir ve organizatörler görmektedir.

b) İdari iş Planlanan ve kararlaştırılan işleri uygulayan idarecilerin yönetimi, idari iştir. İdareci, kendi idaresine verilmiş olan kısımda işin yapılması ve denetimi ile uğraşan ve o işte sorumluluğunu bilen ehliyetli ve yetenekli bir kişi olmalıdır. İşletmenin birlik ve uyumluluk göstermesinde idarecinin büyük rolü vardır. İcrai iş ile fikri iş arasında bir kademe olan İdari iş, aynı zamanda her iki faaliyet arasındaki bağlantının kurulmasını sağlar.

c) İcrai iş İşletmenin iştigal konusu olan üretim işini, plan ve programa göre yöneticinin emri ve denetimi altında yapılan iştir. İcrai işi yapan elemanlardan bir kısmı, daha çok fikri işte bulunuyorsa “memur”, bir kısmı da daha çok bedeni İşte çalışıyorsa ‘‘işçi” adini alır.

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*