İHTİYAT AKÇELERİ HESABI

Şirketlerde ileride meydana gelmesi ihtimali olan zararları karşılamak ve sermaye azalmasının önüne geçmek amacıyla her yıl kârdan ayrılan paralardır.

Yedek akçe veya ihtiyat akçesi hesabı sermaye hesabının yanında ve daima alacaklı bakiye veren yani bilançonun pasifinde yer alan hesaptır.

İhtiyat akçeleri, işletmenin hukuki ve ekonomik durumuna göre çeşitli bölümlere ayrılırlar. Bankaların ihtiyat akçeleri de; Bankalar Kanununun ve Ticaret Kanununun hükümleri gereğince ayrılması gereken kanuni yedek akçelerle statü ve genel kurul kararıyla kârdan ayrılan fevkalâde ihtiyatların toplamım gösterir. Tali hesapları aşağıdadır

1) İlerde vukuu muhtemel zararlar karşılığı

Yıllık net (Safi) kârdan % 5 oranında ve ihtiyatların toplamı ödenmiş sermayenin tamamına eşit oluncaya kadar ayrılır. Zarar meydana geldiği zaman bu karşılıktan yapılacak ödeme oranında yeniden karşılık ayrılır (Bank. K. mad. 35).

2) Kanuni ihtiyatlar

Yine her yıl net kârın % 5 i oranında ve ödenmiş sermayenin % 20 sine ulaşıncaya kadar kanuni ihtiyat olarak ayrılır. Ayrıca, pay sahipleri için % 5 kâr payı ayrıldıktan sonra pay sahipleriyle birlikte kâra iştirak eden diğer kimselere dağıtılması kararlaştırılmış olan kısmın onda biri kanuni yedek akçe olarak ayrılır. (T.K. mad. 466).

Ayrıca;

Bankalar, kanuni ihtiyatlarının % 100 ü oranında “karşılık kasası” tesis etmeye ve bu fonu satış değeri üzerinden devlet iç istikraz veya amortisman sandığı tahvillerine yatırmaya mecburdurlar (Bank. K. mad. 36).

3) Fevkalâde ihtiyatlar

Ana sözleşmede belirtilen oranlarda ve Genel Kurul kararma dayanarak ayrılır. Fevkalade ihtiyatlar, kanuni ihtiyatların yetersizliği halinde onlar gibi kullanılır.

Kârın dağıtılması konusunda İdare Meclisinin teklifi ve Genel Kurulun onayından sonra ayrılan ihtiyatlar, bilanço yılını izleyen yeni yılda “Kâr ve Zarar Kat’i hesabı” na borç ve ihtiyat akçeleri hesabına alacak verilerek muhasebeleştirilir. Zarar meydana gelmesi halinde yine Genel Kurul tarafından verilen kararda yazılı miktar “ihtiyat akçeleri” hesabının borcuna yazılır.

4) Özel ihtiyat akçeleri

İşletmelerin bünyelerine ve özelliklerine göre safi kâr gerçekleşmeden kâr ve zarar hesabının borcu ile ayrılan ihtiyatlardır.

Bankalardaki provizyonlar ile hisse senedi ve tahviller fiyat düşmesi karşılıkları gibi, muhtemel zararlar karşılık hesapları özel ihtiyatlar kategorisine girer.

Özel ihtiyat hesapları şirketlerin idarecileri tarafından verilen kararla ayrıldığından mahsup işlemleri diğer ihtiyatlarda olduğu gibi Genel Kurulların onayına gerek olmaksızın yapılır.

Bazı işletmeler, ayırdıkları özel ihtiyatları bilançoda ihtiyat hesaplarında gösterecek yerde kâr ve zarar hesabımn borcuyla tran situar (Muvakkat ve Mutavassıt) hesaplarının alacağına geçirerek dışa karşı gizli tutarlar. Bu şekildeki ihtiyatlara “gizli ihtiyatlar Rezerves Caches” denir.

Genellikle durumu parlak olan şirketlerde bu gibi tedbirlere başvurulduğu görülmektedir.

Serbest çalışan avukatların büro düzeni | Hukuki Tavsiyeler

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*