İHRACAT REJİMİ

Türkiye’den yabancı ülkelere yapılacak ticari nitelikteki ihracat, Ticaret Bakanlığınca çıkardan ihracat rejimi kararına ve ihracat yönetmeliklerine göre düzenlenir. Buna göre; kural olarak her türlü malm yabancı ülkelere ihracı serbesttir. Ancak;
Kanun, kararname ve yönetmeliklerde açıkça belirtilmiş bulunan malların İhracı yasaktır.
Bazı malların ihraç edilebilmesi için de Ticaret Bakanlığından lisans veya izin almak gereklidir
İhracat rejimi kararına ekli listede yazılı malların ihracı,
Anlaşmalı ülkelere yapılacak ihracat ve
Geçici ihracat, lisansa bağlıdır.
Ayrıca Bakanlığın izni olmadan, karar ve yönetmeliklere uygun olarak fiilen ithal edilmiş malların aynen ihracı ve ihraç edilip de alıcısı tarafından herhangi bir nedenle (ka Mte düşüklüğü gibi) alınmayıp iade edilen mallar karşılığında aynı miktar ve değerde mal ihracı yasaktır.
Yeni ihracat Rejimi Kararına göre, ihracatta hususi takas ve ona bağlı muamele yapılamaz.
Hususi takas Bir ülkeden belirli bir malm ithali karşılığında o ülkeye her hangi bir malın ihraç edilmesidir, örneğin Türkiye’deki bir tacirin yabancı bir ülkeden, diyelim Almanya’dan 100.000 dolarlık makine ithal edebilmesi fçin bu ülkeye makine bedeline tekabül eden 100.000 dolar değerinde fındık ihraç etmesi halinde bir hususi takas işlemi yapılmış olur.
Hususi takas, burada görüldüğü üzere ikili olabileceği gibi dört taraflı da yapılabilir. Bu takasda, Türkiye’deki fındık ihracatçısı malını Almanya’ya satar, buradan ithalat yapma hakkını, Türkiye’deki bir ithalatçıya Türk parası karşılığında devreder. Türkiye’deki ithalatçı da devraldığı ithalat hakkını kullanarak Almanya’dan makine satın alır ve yurda getirir. Öte yandan Almanya’daki makine ihracatçısı Türkiye’deki ithalatçıdan olan alacağını Almanya’daki fındık ithalatçısına Alman Markı karşılığında devreder. Almanya’daki ithalatçı devraldığı ithalat hakkını kullanarak Tükiye’den fındık satın alır.
Böylece Türkiye’deki ithalatçının Türkiye’deki ihracatçıya, Almanya’daki İthalatçının Almanya’daki ihracatçıya kendi milli paraları ile ödeme yapmaları iki ülke arasındaki karşılıklı alacak ve borçların takas edilmesini sağlamış olur.
İhracat bedellerinin tahsili ve ödeme şekilleri bakımından İhracat Rejimi kararı Türkiye’nin ihracat yaptığı ülkeleri başlıca iki gruba ayırmaktadır.
1) Aramızda çok taraflı veya İki taraflı ticaret ve ödeme anlaşmaları olan ülkeler ile yalnız ticaret anlaşması bulunan ülkeler,
2) Aramızda ticaret ve ödeme anlaşması bulunmayan ülkeler.
İhracat rejimi kararına göre, birinci gruba giren ülkelere yapılan ihracattan doğan alacaklar, ilgili anlaşmalarda öngörülen şekilde tahsil edilir. Türkiye ile yabancı ülke
ler arasındaki anlaşmalar ihracattan doğan alacakların mahsuba tabi olacağını öngörmekteyse, bu takdirde yabancı ülkelere mal satan ihracatçılar alacaklarını Merkez Bankasından milli para olarak alırlar, ithalatçılar da borçlarını yine milli parayla Merkez Bankasına yatırırlar. Diğer anlaşma yapan ülkelerde de durum aynıdır.
Merkez Bankaları ikili mal mübadelesinden doğan alacak ve borçlarını belli süreler sonunda karşılaştırırlar ve bunları bir blrleriyle mahsup ederler. Bu mahsup işlemi sonunda Merkez Bankalarından biri ötekine borçlu kalırsa, alacaklı ülkenin Merkez Bankasına altın veya Konvertibl döviz göndermek suretiyle borcunu öder.
Anlaşmalar ihracattan doğan alacakların belli bir ülke parası ile ödeneceğini öngörmekteyse, bu takdirde o para ile ödeme kabul edilir. Bununla beraber aramızda serbest döviz esasına dayanmayan ödeme anlaşmaları bulunan ülkeler kendilerine yaptığımız ihracat karşılığı bize A.B.D. doları veya Merkez Bankasınca alım ve satım konusu yapılan diğer konvertibl dövizlerle ödemede bulunmak isterlerse bu ödemeler de kabul edilir.
İkinci gruba giren, yani Türkiye ile arasında ticaret veya ödeme anlaşması bulunmayan ülkelere yapılacak ihracat bedellerinin ödenmesi A.B.D. doları veya Merkez Bankasınca alım ve satım konusu edilen konvertibl dövizlerle yapılır.

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*