HATIR BONOSU

Adından da anlaşılacağı üzere, karşılığı olmayan ve sırf para temini için borçlunun kendi isteğiyle lehdar emrine verdiği bir senettir.
Hatır bonosunu alan lehdar, bir bankaya iskonto için ibraz ederek para ihtiyacını karşılar. Vadesinde senet karşılığını, senedin borçlusuna veya borçlu adına bankaya götürüp yatırır. Lehdar, kendisine gösterilen hatırı saymamış ve hatırla sağladığı parayı getirmemiştir. Lehdar borcunu getirsin veya getirmesin, burada senedin gerçek sorumlusu, imza eden kimsedir yâni senedin borçlusudur. Borcunu ödemekle yükümlüdür. Yoksa hâmile karşı, senedin bir hatır eseri ve bedelsiz olduğunu ileri sürerek ödemeden ka çınamaz (T.K. 599).
Senedi ciro yoluyle . kazanan kimsenin (hâmilin) senedin hatır bonosu olduğunu bilmesi halinde, senet borçlusu ödemeden kaçınabilir mi? Kaçınamaz. Bu durumda hamilin bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olması sözkonusu değildir (T.K. 599). Çünkü hamil, bonoyu çalmamış veya yolda bulmamıştır. Nitekim, yargıtay, hatır bonolarında hileli bir anlaşmanın sözkonusu olmıyacağım kabul etmiş ve karara bağlamıştır. Bu karara göre; hatır bonosu, keşidecinin ticari itibarından yararlanmak suretiyle para temini için alacaklıya verilen bir senettir. Sırf bedelsiz olması hileli anlaşmayı meydana getirmez.
Hileli anlaşma, karşılığında bir mal veya para verilmesi şart koşulmuş olup da bunun verilmemesi halinde karşılıksız kalmış senetlerde sözkonusu olabilir. Hatır bonosunun ciro yolu ile üçüncü bir şahsa devir ve temliki, tanzim amacına uygun bir kullanma şeklidir. (Yarg. Tic. D. 26.11.1951 Esas 5221, Karar 5897)
Hatır bonosu verildikten sonra senet tutarının lehdar tarafından kendisine ödenmemesi tehlikesini sezen senet borçlusu, senet lehdarın elinde iken mahkemeye müracaatla, bononun bedelsiz olması nedeniyle iptalini dava edebilir. Buna karşılık lehdar da henüz kendisine ciro edilmemiş bononun bedelsiz olduğunu ileri sürebilir. Ancak ortada senet var olacağına göre bedelsizlik iddiasını yazılı bir delil ile isbat edemediği takdirde davacı, karşı tarafa sadece bir yemin teklif edebilir. (Yrg. Tic. Dairesinin 16.9.1943 Tarihli ve 1229 sayılı Kararı)

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*