Halka arz ne demektir nasıl yapılır?

Sermaye piyasanın halka arz diye düzenlediği, kamuoyunda ise halka açılma olarak bilinen bu konu, son yıllarda gündeme giren ve uygulamaları da giderek artan bir konudur.
Sermaye piyasası Kanunu halka arzı şöyle tanımlamıştır. “Sermaye piyasası araçlarının satın alınması için her türlü yoldan halka çağrıda bulunulmasını; halkın bir anonim ortaklığına katılmaya veya kurucu olmaya davet edilmesini, hisse senetlerinin borsalar veya örgütlenmiş diğer piyasalarda devamlı işlem görmesini; bu kanun’a göre halka açık anonim ortaklıkların sermaye artırımları dolayısıyla paylarının veya hisse senetlerinin satısını ifade eder.”
Menkul kıymetlerin halka arzında, açıklanacak bilgiler (halka satışı ve süresi vs.) izahnamede yer alır. SPK öncesinde de menkul kıymet ihraçlarında TTK.m.29l ve m 425 gereği düzenlenmekteydi SKP Türk Ticaret Kanunu’ndaki hükümler gözönünde bulundurmak suretiyle, izahnamenin ilan şekli vs. gibi detay düzenlemesini Sermaye Piyasası Kurulu’na bırakmıştır.
Sermaye piyasası araçlarının Kurul kaydına alınmasından sonra izahname, Ticaret Siciline tescil ve ilan edilir. Bundan sonra satışa geçmek için halk bir sirkülerle söz konusu menkul kıymetleri satın almaya davet edilir. Sirkülerin şeklinin ve ihtiva edeceği bilgilerin tesbiti de Sermaye Piyasası Kuruluna bırakılmıştır. Kurul bu hususları tahvil ve hisse senetlerinin halka arzıyla ilgili tebliğleriyle düzenlenmiştir. Bu konulara geldiğimizde bunlar üzerinde duracağız.
İzahnamenin ve sirkülerin halka duyurulması için gazetelere verilecek ilanların şekil ve içeriğinin düzenlenmesi de Kurulun tebliğlerine bırakılmıştır. İzahnamede ile halka açıklanan konulardaki değişiklikler, ilgili ihraçcılarca 10 gün içinde kurula bildirilir.
İzahname, sirküler ve halka yapılacak ilanlar ve açıklamalar gerçeğe uymayan, abartılmış veya yanıltıcı bilgileri içere meyeceği gibi, halka arz izninin resmi bir teminat olarak yorumlanmasına yol açacak bir ifade de taşımamak zorundadır. Kurul bu gibi ilanları yasaklama yetkisine sahiptir. Halka arz izninin verilmesi, halka arz edilecek menkul kıymetlere kefil olunduğu anlamını taşımayacağı gibi, Kurul’un tavsiyesi niteliği de taşımaz. Bundan kaynaklanan bütün iktisadi risk alıcılara aittir.
Halka arz edilen menkul kıymetlerin satışı halka arz izninde gösterilen satış süresi içinde yapılır. Bu süre 3 ayı geçemez.
Halka arz yoluyla satılan hisse senedi bedellerinin tam olarak nakden ödenmesi şarttır. Hisse senetlerinin peşin ödeme şartıyla satışı güçleştiği için, Kurul, Kanunun hisse senetlerinin satış süresi içinde tamamen satılmaması ve bedellerinin ödenmemesi halinde satılmayan kısmın bedelinin kurucular, pay sahipleri yada bir veya birkaç aracı kurum veya banka tarafından ödeneceğinin ortaklığa karşı taahhüt edilmesini öngörebilir. Kurul, taahhüt edenlerden teminat da isteyebilir. Ancak kayıtlı sermaye sistemine tabi ortaklıklarda ise satıştan kalan payların satın alınmasına ilişkin herhangi bir taahhüt alınmamaktadır. Kayıtlı sermaye sisteminde şirketler satışını yaptıkları sermayeyi tescil ettirmektedirler.
Sermaye piyasası kanunu 50.maddesine göre kendi menkul kıymetlerini halka arz etmiş olan bankalar, bu kanun hükümlerine tabiidir. Dolayısıyla bankaların yapacakları sermaye arttırımında, hisse bedellerini tam ve nakten tahsil etmeleri gerekmektedir.
Peşin ödeme şartı halka açık anonim şirketlerin kuruluşunu güçleştirmektedir. Fakat diğer yandan kuruluş taahhüt, satış ve apelerin ödenmesi işlemlerini sürüncemede kalmaktan kurtarmakta ve sermayenin bir an önce şirketin bünyesine girmesini sağlamak suretiyle yatırımın realizasyon hızlandırmaktadır. Hisse senetlerinin ortaklıkların eline çabuk geçmesini sağlamakta, yatırımı hızlandırmak suretiyle şirketin süratle faaliyete geçmesini ve yatırıma bağlanan fonların daha kısa zamanda gelir getirir hale gelmesini temin etmektir. Bununla beraber, hisse senetlerinin satışının aracı kurumlarca taahhüt edilmesi bir çeşit undervvriting işlemi teşkil ettiğine göre bu işlem için şirket aracı kuruma yüklüce bir komisyon ödeyecektir “ki, bu da kuruluş masraflarını arttırmaktadır.
Tahvil ihracında herhangi bir taahhüt söz konusu değildir Halka arz edilen tahvillerin tamamı satılmadığı takdirde satılmayan tahviller noter huzurunda iptal edilir ve sadece satılan kısım borsaya kote edilir. Şirket satabildiği tahviller kadar tahvil ihraç etmiş olur. Kayıtlı sermaye sistemine tabi ortaklıkların sermaye arrtırımında satınalınmayan hisse senetleri kadar artmış olur.
Hisse senetleri pay sahibine, esas sermaye sistemini kabul etmiş AŞ lerde, sermaye arttırımının tescilini takip eden en geç 30 gün içinde, kayıtlı sermaye sistemini kabul etmiş AŞ lerde satış esnasında teslim edilir. Nama yazılı hisse senetlerinde bu süre 90 gündür.
Kurul, halka arzda dağılımı en fazla sağlayacak ve dağıtımda küçük tasarruf sahiplerinin öncelikle satın almasını temin edecek düzenlemeler yapmaya yetkilidir.
Sermaye piyasası araçlarının halka arz yoluyla satışını yapan ihracatçı veya aracı kuruluşlar satış süresinin bitiminde itibaren 6 iş günü içerisinde satışın sonucu hakkında Kurula vermekle yükümlüdürler.

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*