ENFLASYON

Nominal milli gelirin, bu gelirle satın alınan mal miktarına (gerçek milli gelir) nazaran artması yani şişmesi demektir. Deflasyonun aksidir.

Enflasyon, para değerinin düşmesine ve fiyatların yükselmesine yol açan bir olaydır. Çünkü para miktarının normalden fazla çoğalması ve bu çoğalışın fiyatları etkiliye rek yükseltmesi sonunda para değeri düşer.

1 Enflasyon, genellikle talep şişkinliğinden ve maliyet masraflarının kabarmasından ileri gelebilir.

a) Talep enflasyonu (En çok rastlanan) harcamalar ve ihracat toplamının üretim ve İthalat tutarını aşması, talep enflasyonu meydana getirir. Bu çeşit enflasyon moneter (parasal) karakterli olabilir veya olmayabilir. Para ve kredi hacminin genişlemesi harcamalarda artışa ve fiyatlarda pahalılığa sebep olmuşsa, talep enflasyonu moneter karekter lidir.

b) Maliyet enflasyonu; Başlıca şu sebeplerle ilgilidir
Dış ticaretin kısıtlanmış bir rejime bağlı bulunması ve gümrük vergilerinin aşırı derecede yüksek olması,
Gider istihlak istihsal vergilerinin ağırlığı,
Mali tekeller ve eksik rekabet koşullan,
Faiz haddinln yüksekliği,
Toplu sözleşmelerle ücretlere yapılan zamlar,
Develüasyon.

2 Enflasyonlar, hız ve şiddet derecelerine göre bir takım sınıflara ayrılabilir
a) Aşırı enflasyon Daima moneter karakterli olan bir talep şişkinliğidir. Emisyonun hızla kabarması tüketime karşı talebi artırır. Bu, aşırı enflasyonun bir özelliğidir.

b) Kronik (müzmin) enflasyon Moneter karakterli olabilir veya olmayabilir. Bu tip enflasyonun özelliği, hızının mütedil fakat süresinin uzun olmasıdır.

c) Belirsiz enflasyon veya sürünen enflasyon Özelliği fiyat yükselişlerinin yavaş bir tempo izlemesidir. Bu çeşit enflasyonda, para kıymetinin bir yıldan diğerine kaydettiği düşüklüğü çok defa faiz haddi telafi edebilir.

3 Enflasyonlar, iktisadi faaliyetin akışını üç yönden etkiler.

a) Gelirlerin dağılışı haksız bir değişikliğe uğrar. Halkın bir kısmının geliri enflasyon hızından fazla ve bir kısmının geliri enflasyon hızından yavaş artar. Zengini daha zengin (varlıklı) fakiri daha fakir (yoksul) yapan bir durum hasıl olur.

Satmalma gücünden zayıflamalar sosyal huzursuzluklara yol açar. Spekülasyon kazançlar alınteri kazançlarına üstün gelir.

Enflasyondan genellikle dar ve sabit gelirliler (memurlar) çok zarar görür. Çünkü gelirlerinin yükselen fiyat düzeyine intibak etmesi zordur. Ve yine enflasyondan en çok zarar görenler para halinde tasarruf yapmış olanlarla alacaklı bulunanlardır. Para değerini kaybettikçe satın alma gücü de zayıflar.
Buna karşılık enflasyon borçlular İçin avantajlıdır. Çünkü paranın değeri düştüğü için borçlarını daha kolaylıkla ödeyebilirler.

Enflasyon devam ettiği sürece herkes değeri günden güne düşmekte olan parayı elden çıkarıp mala veya gayrlmenkule yatırır. Bu yüzden her çeşit mala karşı talep artar. Böylece paranın tedavül sürati artarak para değerinin düşmesine sebep olur.

b) Enflasyon prodüktivite ve kalite üzerinde zararlı etkiler yapar. İş bulma kolaylığı ve kazançların rahatlığı, İşçileri ve satıcıları kayıtsız, aldırış etmez davranışlara sürükler. Kolay kazanan ve pervasız harcayan bir zümrenin türemesi, her türlü malın sürülmesi fırsatını doğurur.

c) Enflasyon, dış ödemeler dengesini de sarsar. Sermayeler; para değerinin emin ve para kirasının yüksek olduğu bölgelere açık veya gizli yollardan göç eder. Enflasyon hızı diğer ülkelerden fazla ise, ihracatın tıkandığı ve ithal mallarına rağbetin arttığı görülür. Turizm gelirlerinin gelişme temposu yavaşlar ve vatandaşların dış seyahatlerdeki harcamaları çoğalır.

Bütün bu olaylarda para (veya kredi) çokluğundan hareketlenen enflasyon hızlandıkça hızlanır ve artık bunun yanında para miktarındaki artışın etkisi önemsiz kalır.

4 Enflasyon dönemlerinde, sosyal ve siyasal gerginlikler de şiddetini artrır.

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*