DIŞ TİCARET REJİMİ

Ülkemizde bugün uygulanmakta olan dış ticaret dayanakları
1 1 Türkiye ile yabancı ülkeler arasında yapılmış anlaşmalar
2 Bakanlar Kurulunun 3614 sayılı Kanuna göre çıkarttığı ‘‘İhracat Rejimi Kararı” ve ‘‘İthalât Rejimi Kararı”.
3 Bu karara dayanılarak Ticaret Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikler, sirkülerler ve talimatlardır.
Türkiye’nin bu elanda yaptığı uluslararası anlaşmalar

a) Ticaret anlaşmaları

b) Ödeme anlaşmaları olarak iki gruba ayrılabilir.

Bugün Türkiye’nin 28 ülke ile arasında iki taraflı ticaret anlaşması vardır. Ayrıca Türkiye, îran ve Pakistan arasında üç taraflı bir ticaret anlaşması yapılmıştır.

Aralarında ticaret anlaşması bulunan ve fakat paraları konvertib! olmayan ülkeler, bu ticaret anlaşmalarının gerektirdiği ödeme yöntem ve şekillerini saptayan bir de ödeme anlaşması yaparlar. Ödeme anlaşmaları da iki veya çok taraflı olur. Örneğin “Avrupa Ödemeler Birliği (E.P.U.)” çok taraflı ödeme anlaşmasıdır. Keza 25.4.1967 tarihinde Ankara’da, Türkiye, İran ve Pakistan arasında İmzalanmış olan (R.C.D.) ödeme anlaşması da çok taraflı bir anlaşmadır.

Son zamanlarda belli başlı dövizlerin Konvertibl hale gelmiş olmaları dolayısıyla ödeme anlaşmaları eski önemini kaybetmiştir. Konvertibl döviz, herhangi bir sınırlamaya bağlı olmaksızın istenilen ülkenin parasına çevrilebilir dövizlere denir.

Türkiye’nin üç taraflı R.C.D. ödeme anlaşması yanında, çeşitli ülkelerle yaptığı ikili ödeme anlaşmaları da vardır. Türkiye ile aralarında ikili ticaret anlaşması bulunan ülkeler ayrıca ödeme anlaşması yapmış olup olmamalarına göre üç gruba ayrılabilir

1) Konvertibl dövizli ülkelerle genel olarak sadece ticaret anlaşması yapılmıştır. Bunlar zaten Avrupa para anlaşmasına (A.P.A) giren ülkelerdir,

2) Avrupa para anlaşmasına dahil olmayan ve dış ticaret ilişkileri önemli sayılan ülkelerle ayrıca ödeme anlaşmaları yapılmaktadır. Bunlar genellike Doğu Bloku ülkeleridir

3) Avrupa para anlaşmasına dahil olmayan ve dış ticaretimiz içinde önemli yer de tutmayan ülkelerle ayrıca ödeme anlaşması yapılmayarak, Ticaret anlaşmasına konulan bir hükümle aradaki ödemelerin serbest dö
vizle yapılacağı belirtilmektedir. Bunlara serbest dövizli ticaret anlaşmaları denilmektedir. Bu grupta da genellikle Arap Ülkeleri yer almaktadır.

Aramızda bir ticaret ve ödeme anlaşması bulunmayan ülkelerle (A.B.D., İngiltere, İsviçre, Japonya, Yunanistan gibi) olan ticari ilişkilerimiz ise uluslararası yöntem ve teamüller çerçevesinde ve serbest dövizli öde m esasına göre yürütülmektedir.

Ülkemizde uygulanan dış ticaret rejiminin dayanaklarından olan “İhracat Rejimi Kararı” ile “İthalât Rejimi Kararı” na gelince; bunlar Bakanlar Kurulunca her yıl iki ayrı kararname şeklinde yayınlanıp yürürlüğe konulmaktadır.
Bu kararlardan aldığı yetkiyi kullanan Ticaret Bakanlığı gerek ithalât ve ihracatı, gerek dış ticaretle ilgili öteki konuları düzenleyen yönetmelikler çıkarmakta, yayınladığı sirkülerlerle gerekli gördüğü konularda açıklamalar yapmaktadır. Bakanlık ayrıca ihracat ve ithalât rejimine ilişkin kararlarla yönetmeliklerin uygulanma şekli hakkında çeşitli mercilere talimat vermektedir.

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*