Çin’in Şişen Finans Sistemi

• Çin’de borç toplamı geçen yıl yüzde 15 artarak 167 trilyon Yuan’a (35 trilyon dolar) ulaştı.

• Kimi uzmanlar toplam borçların GSİH’ya oranının yüzde 260 kimileri de yüzde 225 seviyesinde olduğunu hesaplıyor.

• Bu oran küresel kriz başlamadan sekiz yıl önce yüzde 130’du.

• Kamu kuruluşlarının dörtte birinden fazlası zarar ediyor. Çin’de şirket karlılıkları inişe geçti. 2016’te halka açık 2 bin 862 firmanın yüzde 11,7’si olan 336 firma zarar bildirdi.

• Bankaların borç yüklü ve zarar eden kamu şirketlerini finanse etmeyi sürdürmeleri halinde sermaye tabanlarının yüzde 60’ını kaybedeceği tahmin ediliyor.

• Sorun daha çok orantısız olarak ülkenin sermayesini emen 150 bine yakın kamu şirketinde odaklanıyor.

• Ülkede ekonomik üretim ve istihdama üçte bir oranında katkı yapmalarına karşılık, banka kredilerinin neredeyse yarısını, tahvil finansmanının yüzde 80’ini çekiyorlar.

• Bu nedenle Çin’de finans dışı sektörün borcu 2016 sonunda ülke GSYİH’nın iki katına ulaştı.

• Öte yandan Çin’den sermaye çıkışı da yavaşlasa da sürüyor. Şimdiye dek son 27 ayda toplam 600 milyar dolar ülkeyi terk etti.

• Geçen yılın üçüncü çeyreğinde 226 milyar dolar ile rekor kıran sermaye çıkışı bu yılın ikinci çeyreğinde 64 milyar dolar oldu. çok GSYİH’ya oranı yüzde 145 olan şirket borçlarında odaklanıyor. Ayrıca yavaşlayan ekonomide özellikle kamu kuruluşları arasında borçlu şirketlerin düşen karlılığı nedeniyle geri ödeme imkanları hızla düşüyor.

Sorunlu kredilerin Çin’deki toplam banka kredilerine oranı, 2014’te yüzde 4,4 iken 2016’te yüzde 5,5 seviyesine çıkmış durumda. Son iki yılda sorunlu krediler miktar olarak ise ikiye katlandı. IMF, şirketlere verilen toplam ticari banka kredilerinin yüzde 15,5’nin ya da 1,7 trilyon doların ‘riskte’ olduğunu belirtiyor.

Evet Çin küresel finansal kriz sırasında para musluklarını açmakla doğru yaptı ancak sonrasında tekrar tekrar açkapa yapması hataydı. Neticede borç/GSYİH oranı arkasından genellikle mali iflas ya da keskin yavaşlamanın geldiği bir hızda artarak yüzde 150’lerden 260’a fırladı.

Bir de resmi istatistiklerde görünmeyen şöyle ciddi bir sorun var. Sorunlu kredilerin toplam kredilere oranı, yüzde 5,5 ancak yeni kredilerin beşte ikisi eski kredilerin faizini ödemek için çekiliyor. 2014’te en büyük bin Çin şirketinin faiz ödemesi, vergi öncesi karından daha yüksekti.

Sadece haziran ayındaki toplam yeni krediler 244 milyar dolara ulaştı. Bu Şili, İrlanda veya Vietnam’ın 2016 GSYİH’sından yüksek bir rakam. Kredi genişlemesinin reel ekonominin büyüme oranından hızlı olması, riskleri artırırken kararlı reform umutlarını da söndürüyor.

Borç döngüsü büyüdükçe aktif fiyatları ve reel ekonomide şok dalgaları yaratmaya devam ediyor. Çin ekonomisi gerçekten muazzam bir büyüklükte ve sorunları dış kaynaklı olmaktan çok içeride yer alıyor. Büyük bir kredi krizi ise hem içeride hem de dışarıda devasa yarılmalara neden olacak. Çin ikinci büyük ekonomi ve bankacılık sektörü küresel GSYİH’nın yüzde 40’ına eşit aktifleriyle dünyanın en büyüğü. Borsası, geçen yılki çöküşe rağmen 6 trilyon dolar toplam piyasa değeriyle ABD’den sonra ikinci. Tahvil piyasası 7,5 trilyon dolar toplam değeriyle dünyada üçüncü ve hızla büyüyor. Yuan’da geçen yaz yüzde 2’lik devalüasyon küresel borsalarda çöküş yarattı ve daha büyüğü daha kötüsünü yaratabilir. Ekonomisindeki yavaşlama, dünyadaki emtia ihracatçısı ülkeleri büyük sorunlarla karşı karşıya bıraktı. Emtia talebindeki sert bir iniş ise Çin’den beslenen tüm ülkelere ağır hasarlar verecek.

Kötümser yorum ve uyarıların yanı sıra Çin’in 30 yıllık reform tarihine bakarak (özellikle iki noktaya dayanarak) iyimserliklerini sürdürenlerin sayısı az değil. Birincisi, Çin yetkilileri sorunları tanımladıktan sonra bunu çözecek niyet ve beceriye sahip olma

Çin'in Şişen Finans Sistemi_1.jpgÇin'in Şişen Finans Sistemi_3.jpgÇin'in Şişen Finans Sistemi_6.jpg

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*