ÇEKLERLE İLGİLİ ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER

1 Sahte veya Tahrif Edilmiş Çek

Ticaret Yasamızda sahte ve bozulmuş

bir çekin ödenmiş olmasından doğacak zararın muhatap bankaya ait olacağı yazılıdır. Bu bakımdan, ödenmek üzere Banka gişelerine ibraz edilecek olan çeklerin önemle incelenmesi gerekmektedir.
Ancak keşideci olarak gösterilen kimseye, muhatap Banka tarafından verilen çek defterini iyi saklamamış olması gibi bir kusur isnadı mümkün olursa böyle bir çekin ödenmesinden doğan zarardan muhatap sorumlu olmaz (T.K. mad. 724).

2 Çek Nüshaları
a) Bir memlekette keşide edilip başka bir memlekette ödenecek olan veya
b) Aynı memleketin denizaşırı kısımlarında ödenmesi gerekn her çek, birbirinin aynı olarak bir çok nüshalar halinde çekilebilir. Bu nüshalar arka arkaya, gelen sıra numaralarıyla gösterilir. Aksi takdirde her nüsha ayrı bir çek sayılır (T.K. mad. 725).

Bu hükme göre hâmiline yazılı çekten bir çok nüsha çıkarılamaz. Çünkü çek hâmile tanzim edilmekle kaybolma ihtimali göze alınmış demektir.

Diğer taraftan bir memleket içinde ö memleketin denizaşırı olmayan bir kesiminde ve örneğin Kayserfden Balıkesir üzerine çekilen bir çekten de bir çok nüsha çıkarmak kabil değildir. Halbuki poliçede böyle bir şart yoktur. Ayrıca çekte, yalnız keşideci bir çok nüsha çıkarabilir hâmil çıkaramaz. Bu da çekin özelliğinden geliyor. Çek bir ödeme aracı olduğu için ömrü gayet kısadır. Halbuki poliçe için böyle değildir. Bir çok nüshalı çekin şekli poliçede olduğu gibidir. Memleketimizde bir çok nüsha çıkarmak usulü henüz yayılmamıştır.

3 Zamanaşımı (Mürurzaman)

Hâmilin, cirantalarla keşideci ve diğer çek borçlularına karşı olan müracaat hakkı İbraz süresinin bitiminden başlayarak altı ay geçmekle zamanaşımına uğrar (T.K. mad. 726/1). Şu halde,
Süresinde ibraz edilen çekin muhatap tarafından ödenmemesi halinde hâmil, ödememeyi belgelemek şartıyla ibraz süresinin bitmesinden başlayarak altı ay içinde dava hakkını kullanmalıdır.
Ödememe olayı protesto ile belgelene mezse, hâmil, müracaat hakkını kullanamaz.
Çek borçlularından birinin diğerine karşı rücu hakkı ise, bu çek borçlusunun,
a) Çeki ödediği veya,
b) Çekin dâva yolu ile kendisine karşı ileri sürüldüğü tarihten itibaren yine altı ay geçmekle zamanaşımına uğrar (T.K. mad. 726/2).
4 Banka Tabiri;

Çek kısmında anılan “Banka” tâbirinden maksat, “Bankalar Kanunu” hükümlerine tâbi müesseselerdir. Memleketimizdki yasalara göre bir çek, muhatabı ancak banka olan müesseseler üzerine keşide olunabilir. Muhatabı Bankadan başka olan firma ve mües seselere çekilecek çek, havale hükmündedir.
Diğer taraftan ödeme yeri memleketimiz dışında bulunan çekler hakkında “banka” kelimesinden hangi müesseselerin anlaşılacağı ödeme yeri kanunu ile belirlenir (T.K. mad. 727).

5 Müddetler (Süreler)
a) Tatil Günleri
Poliçe ve bonolarda olduğu gibi bir çekin ibrazı ve protestosu ancak bir iş gününde yapılabilir. Tatil günleri işlem yapılmaz (T.K. mad. 728/1). Bununla beraber, çeke ilişkin işlemlerin özellike ibraz, protesto veya diğer işlemlerin yapılması için kanunla belirlenmiş sürenin son günü Cumartesi, Pazara ve diğer bir tatil gününe rastlarsa bu
süre, tatili izleyen İlk iş gününe kadar uzar. Aradaki tatil günleri süre hesabına girer (T.K. mad. 728/2).
b) Müddetlerin hesabı
Kanunun bu kısmında gösterilen süreler hesap edilirken bunların başladığı gün sayılmaz (T.K. mad. 729).
6 Çekler hakkında uygulanacak diğer hükümler

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*