Borsa üyeleri herhangi bir zarara karşı teminat yatırırlar mı?

Evet.Borsa üyeleri, borsa işlemleri dolayısıyla müşteriye ve borsaya verebilecekleri zararlara karşılık olmak üzere , borsa tüzel kişiliği adına teminat yatırmak zorundadırlar. Yatırtacak teminatın miktarı, borsadaki iş hacmi dikkate alınarak borsanın teklifi üzerine SPK’ca belirlenir. (Menkul Kıymet Bor salarının Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik md. 12.)
Üye teminat tutarları ve teminat tesis yöntemleri, 05.01.1995 tarih ve 330 nolu Borsa Genelgesi ile belirlenmiştir. Buna göre, Ocak 1995’ten itibaren , Hisse Senedleri Piya sası’nda işlem yapan üyelerin yatırmak zorunda oldukları Toplam Teminat Tutarı, Maktu Teminat Oransal Teminat ya da Ortalama Teminat ve Munzan Teminat tutarlarının toplamından oluşur.
Maktu Teminat: 500 milyon TL, tüm üyeler taraf m dan yatırılacak sabit tutardır.
Oransal Teminat : Üçer aylık dönemlerde üyelerin Hisse Senetleri Piyasası’nda gerçekleştirdikleri işlemlerin günlük ortalam tutarının %4’ü olarak hesaplanmakta ve dönem so nunuizleyen ay içinde tamamlanması istenmektedir. Ortalama işlem hacmi hesaplanırken özel emir ve blok emirler hesaplama dışında tutulmaktadır.
Ortalama Teminat: Üç aylık hesaplama dönemlerinde tüm üyeler için hesaplanan Oransal Teminat tutarlarının basit ortalamasıdır. Bu teminat Hisse Senetleri Piyasası’nda ilk defa iişlem yapmaya başlaycak üyeler ile , faaliyetleri geçici olarak durdurulduktan sonra yeniden işlem yapmaya başlayacak yeniden işlem yapma izni verilen üyelerden Oransal Teminat tutaarı yerine tesis edilmesi yerine istene teminattır. Bu durumdaki üyeler, faaliyeti izni verildikten sonra ,bir önceki üç aylık dönemde hesaplanan Ortalam Teminat tutarını Maktu
Teminatı ve varsa Munzam Teminat ile birlikte yatıracaklar; ancak bundan sonra işlem yapmaya başlayabileceklerdir. Ortalına Teminat tutarı, bu üyelerin bir yıl (4 dönem) boyunca tesis etmeleri gereken asgari Oransal Teminat tutarıdır. Bu üyeler için, işlem yapmaya başlamasını takip eden 4 dönem süresince , hesaplanan Oransal teminat tutarları , yatırılan Ortalama teminattan daha gerçekleşir ise, Ortalama Teminat tutarı; aksi sözkonusu ise, Oransal Teminat tutarı dikkate alınır.
Munzam Teminat : Üçer aylık dönemlerde , her bir temerrüt matrahı 20 milyon TL veya üzerinde olmak kaydıyla. Hisse Senedleri Piyasası işlemlerinden kaynaklanan nakit ve/veya kıymet yükümlülüklerini taks günü (T+2) saat 17:00’ye kadar yerine getirmeyerek , bu şekilde birden fazla günde savunmalı olarak temerrüde düşen ve savunmaları Borsa Başkanlığınca geçersiz kabul edilen üyelerin birinci temerrüt tutarı da dahil olmak üzere , toplam temerrüt matrahının %10’u Oransal Teminatı ya da Ortalama Teminatı aştığı takdirde , ardaki fark Munzam Teminat olarak yatırılmaktadır. Munzam Teminat ikinci temerrütten başlamak üzere her temerrüde düşüldüğünde yeniden hesaplanmaktadır. Sonraki dönemlerde temerrüde düsülmemesi halinde Munzam Teminatın iadesi söz konusu olabilmektedir.
Munzam Teminat tutarının hesaplanması aşamasında değerlendirmek üzere , temerrüde düşen üyeler savunmalarını , Borsa tartından yapılan tebligat tarihini izleyen 3 işgünü içinde Borsa Başkanlığı’na vermek zorundadır. Üç işgünü içinde savunma gönderilmemesi halinde sözkonusu teminat tahakkuk ettirilmektedir. Savunmaların geçersiz bulunması halinde , hesaplanan munzam teminatları kendilerini tebliğ tarihini izleyen 3 işgünü içinde tamamlamayan üyeler Borsa’da işlem yapamazlar.

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*