BONONUN İÇİNDEKİLER ŞEKİL UNSURLARI

Ticaret Kanunumuzun 688. maddesine göre Bono veya emre yazılı senedin içinde şu unsurların bulunması zorunludur. Bir senedin, Bono sayılabilmesi için
t. Senet metninde “Bono” veya “emre yazılı senet” kelimesini ve senet Türk çeden başka bir dilde yazılmışsa o dilde bono karşılığı olarak kullanılan kelimeyi,
2. Kayıtsız ve şartsız muayyen bir bedeli ödemek vaadini,
3. Vadeyi,
4. Ödeme yerini,
5. Kime ve kimin (alacaklının lehdarın) emrine ödenecek ise onun ad ve soyadını,
6. Senedin tanzim edildiği gün ve yeri;
7. Senedi tanzim edenin imzasını içine alması gerekir.
Şimdi bu zorunlu kayıtları sırasıyle açıklayalım
1) Bono veya emre yazılı senet deyimi
Senet Türkçe düzenlenmiş ise, emre yazılı senet veya bono kelimesinin, Fransızca ise, “Billet â Orde”, İngilizce ise “Pro missory not” ve benzeri… deyiminin aynen bulunması lâzımdır. Örneğin, yukarıdaki bono örneğini “Bu senedimizin, veya bu kam biyalizmin tarihinden bir ay sonra…” şeklinde yazmış olsaydık, bu senede emre yazılı senet veya bono gözüyle bakamaz dik. Çünkü senet metninde Bono veya emre yazılı senet kelimeleri yazılmamıştır.
Kanunun bu deyimleri aynen koydurmak istemesi, taraflar arasında hiç bir kuşkuya yer vermemek ve senedin hangi nitelikte bulunduğuna dikkati çekmek içindir.
2) Kayıtsız ve şartsız muayyen bir bedeli ödeme vaadi
Bono veya emre yazılı senedin kayıtsız ve şartsız belli bir bedelin ödenmesi taah
hüdünü İçine alması şarttır. Bonoda, kayıtsız ve şartsız belirli bir parayı ödemek vaadi bulunduğu halde, poliçede belirli bir paranın ödenmesi konusunda kayıtsız ve şartsız bir havale vardır. Çünkü poliçe bir havale emridir. Alacaklmmı borçlusuna hitaben “……….
ödeyiniz” demesi bunun belirgin bir ifadesidir.
Halbuki Bono veya emre yazılı senet, bir borç yüklendiğini gösterir. Bunda da borçlunun, alacaklısına karşı “………ödeye
ceğim” şeklinde bir taahhüdü veya borç beyanı vardır.
Belli bir bedelin ödenmesi vaadi (verilen söz) kayıtsız ve şartsız olacaktır. Poliçede açıkladığımız gibi bu söz verme bir takım kayıt ve şartlara bağlanacak olursa, senet ticari olma niteliğini kaybeder. Adi bir senet hükmüne girer.
3) Vade
Bonolarda vadenin, yani borcun ödene , ceği günün gösterilmiş olması da gerekir. Şu kadar ki, vadesi hiç yazılmamış bir bonoya veya emre yazılı senede ibrazında (görüldüğünde) ödenecek bir senet gözü ile bakılır.
4) Ödeme yeri
Bono veya emre yazılı senedin, ödeme yerini de göstermek lâzımdır. Şayet ödeme yeri bonoda açıklanmamışsa, tanzim edildiği yer (ödeme yeri) ve aynı zamanda borçlunun oturma yeri (ikametgâhı) sayılır.
5) Alacaklının adı ve soyadı
Senet kime ve kimin emrine ödenecekse onun yani lehdarın ad ve soyadının yazılması zorunludur. Şu halde, senette leh darın adı ve soyadı yoksa, diğer unsurlar tamam olsa da bu senet bono değeri taşımaz. Hatta lehdarın yalnız adı yazılı olup da, soyadı gösterilmemişse yine ticari senet değerini kazanamaz.
Poliçede keşideci, senedi kendi adına veya üzerine çekebildiği halde, bonoda borçlu kendi ad ve hesabına imza edemez. Böyle
bir bono doldurulması olanaksızdır. Ama bono, açık poliçelerde olduğu gibi alacaklının (lehdarın) adı ve soyadı hiç yazılmadan düzenlenebilir. Bu biçimdeki açık bonolar piyasaya sürülürken yine lehdarın ad ve soyadını yazmak zorunluğu vardır. Aksi halde “Bono” olamaz.
6) Senedin tanzim edildiği gün ve yer
Bonolarda tanzim tarihinin ve yerinin gösterilmesi zorunludur. Tanzim edildiği günü yazılı olmayan bono ticari değildir. Yalnız tanzim yeri için kanun bir istisna tanımıştır. Tanzim edildiği yeri gösterilmeyen bir bono, “tanzim edenin adı ve soyadı yanında yazılı olan yerde tanzim edilmiş sayılır”. Senedi tanzim eden tabiatiyle senedin borçlusu olan kimsedir. Borçlunun adı ve soyadı yanında da “yer” gösterilmemişse, o senedin bono veya emre yazılı senet sayılmasına olanak yoktur.
Bonoda tanzim tarihinin belli olmaması halinde (Nisan 197.. veya sadece 197.. gibi) bu bono geçersizdir. Tarihi belli olmadığı için hiç yazılmamış sayılır. Ancak tanzim tarih ve yerinin senede yanlış yazılması o senedin niteliğini bozar mı?.. Bozmaması gerekir. Bununla beraber bu konunun tartışmalı olduğu Prof. Hirşin Ticaret Hukuku’nda ya zilidir.
7) Borçlunun imzası
Senedi sürüme (tedavüle) çıkaran borçlunun imzası esastır ve şarttır. Bono borçlusunun T.K. 582. maddesine göre borçlanmaya ehil olması ve bononun el yazısı ile imza edilmesi zorunludur. El yazısı ile atılan imza yerine mühür, parmak izi veya herhangi bir işaret (tasdikli de olsa) kullanılamaz, kullanılırsa bono, ticarîliğini kaybeder.
Görülüyorki bir iki istisnasıyla yukarıda sıralanan unsurların bonolarda bulunması şarttır. Bonoların bu şartlar dışında ve özellikle yasal niteliğini bozacak bazı kayıtlara bağlanması doğru değildir. O takdirde Bonolar için kanunun ticari senetlere tanıdığı hak ve kolaylıklardan yararlanmak mümkün olamaz.

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*