Basit amortisman usulü

Bir malın, defter değerini, belli bir dönem içinde sabit bir miktar üzerinden amorti etmeyi amaçlar, örneğin 10.000. lira değerinde bir nasyonal makinenin 10 yılda ekonomik ömrünü bitireceği düşünülüyorsa, her yıla düşen amortisman 10.000/10=1.000. TL. olarak hesaplanacaktır. En basit ve tatbikatta en yaygın amortisman usulü budur ve Vergi Usul Kanunu’na göre Maliye Bakanlığınca yayınlanmış bulunan “amortisman nis betleri” de bu usulün uygulanmasına bir örnektir. Bu usule eskiden “sabit amortisman sistemi” de denirdi. Çünki amortismana tabi tutulan herhangi bîr eşyanın değeri sabit kalır ve kaç yıl devam edecekse sonunda defter kıymeti kadar bir fon birikmiş olur. Yukarıdaki örnekte olduğu gibi 10.000. lira değerindeki makine için her yıl sonu Kâr ve Zarar Amortisman gideri olarak 1.000. lira borç verilir. Pasifte karşılık hesabı olan “İtfa Bedelleri” hesabına» aynı miktar alacak geçirilir. 10 yıl sonra bu makine işletmeye bedavaya kalır.

2 Azalan Bakiyeler usulü
Bu sistemin uygulanmasında; İşletmelerde uzun yıllar kullanılacak değer ve varlıkların ekonomik ömrün ilk yıllarında çok hızlı eskiyeceği, daha sonraki yıllarda bu hızın gittikçe azalacağı görüşü hakimdir. Bu usulde değişmez bir amortisman yüzdesi; mal değerinden bir önceki dönem amortismanı düşüldükten sonra kalan kısmına uygulanır. Örneğin; 10.000. lira değerindeki bir makinenin % 10 ile amortismanı İlk yıldan
1.000. TL. olursa, ikinci senede 9.000. TL. üzerinden 900. TL., üçüncü sene 8.100. TL. üzerinden 810. TL. masrafa yazılır ve böyle devam ettirilir. Ama değişmez bir yüzde ile azalan bakiyeyi sıfıra indirmek mümkün olamaz. Eskiden mütenakıs amortisman denilen bu sistem 1963*de yapılan Vergi Usul Kanunu değişikliği sonunda kullanılmaya başlanılmıştır.

3 Üretim esasına dayalı amortisman

Bu sistemde, her döneme düşen amortisman miktarı, işletme varlığının ürettiği mal miktariyle orantılı olarak hesaplanır. Örneğin bir makinenin ömrü, şu kadar saat sürecek veya şu miktar üründen sonra bitecekse, makinenin her dönemde kullanıldığı makine saati, ya da ürün birimlerine düşen
maliyeti hesaplanır. Böylece 10.000 makine saati kullanılacağı tahmin edilen 10.000. TL. Iık bir makine, belirli bir dönemde 2.000 saat kullanımışsa o dönem için 2.000. liralık amortisman hesaplanacaktır.

4 Yıl sayılarının toplamı usulü

Bir malın ömrü boyunca, her döneme azalan amortisman miktarlarının dağıtılmasını sağlar. Bu sistemde 5 yılda eskiyeceği tahmin edilen 10.000. liralık bir makinenin yıllık amortismanı şöyle hesaplanır
Yıl sayıları 1, 2, 3, 4, 5 sıralanarak bu sayıların toplamı alınır. (1+24 3+4+5=15. İlk yılda varlık değerinin 5/15 i, ikinci yılda 4/15, üçüncü yılda 3/15, dördüncü yılda. 2/15, beşinci yılda 1/15 amortisman olarak Kâr ve Zarara masraf kaydedilir.

5 Mali Amortismanlar

Bir şirket sermayesi ya da istikraz sermayesi ile ilgili amortismanlar da vardır. Bu amortismanlarda en akla uygun şekil, kurra çekilmesi veya iyi bir hesaba dayalı artan amortisman tablosunun tanzimidir. Bunda da çeşitli formüller kullanılmakta ise de en uygun olanı, bileşik faizi esas alan “rasyonel amortisman” sistemidir.
a) Teorik amortismanda, paranın bir yıllık amortismanı belli bir oranda hesap edilir. Örneğin 10.000. liralık bir parayı % 10 üzerinden amorti etmek gibi.

b) Pratik amortisman; amortisman miktarına ayrıca bir faiz unsuru ekler.

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*