AMBAR

A) TARİFİ VE MAHİYETİ :

Belli bir mal veya hizmet üretmek üzere kurulan işletmenin amaçlarını gerçekleştirebilmek için çeşitli malzeme ve hammaddeye ihtiyacı olabileceği gibi, ürettiği malların da bozulmadan korunması gerekmektedir.

İşte bu malların, tesellüm, muayene, muhafaza ve dağıtımı ile uğraşan işletme teşkilatına “ambar” denir.

1 Ambarın önemi:
Ambar mevcutlarının miktar ve kapasitesi, işletmenin iştigal konusuna, büyüklüğüne, yapısına, teknik durumuna, satınalma ve satış şekil ve şartlarına göre değişir.

İşletmenin değişen ve değişmeyen mevcutları arasında, ambar mevcutlarının oranı, işletmenin likidite derecesiyle ilgilidir.
Ambarda ihtiyaçtan fazla bulundurulacak mevcutların; bozulma, kırılma dökülme ve eksilme gibi tehlikeleri yanında, paranın bağlı kalması, fiyatların düşmesi gibi zararları da olur. Bu bakımdan spekülasyon amacı dışında, ambar mevcutlarının devri konusu çok önemlidir. Rasyonel çalışah işletmeler ambar stokları üzerinde önemle durmak zorundadırlar.
2 Ambar mevcutlarının devri:
Ticaret ve Sanayi işletmelerinde ambar mevcutlarının hareketi, işletmenin sürüm faaliyetini gösterir. Bir hesap dönemi içinde; ambar çıkışlarının, mevcuduna riisbeti, o ambarın devir süratini ya da ciro hızını verir. Ciro hızı işletmeye göre değişir. Örne
ğin tüketim ve gıda maddelerinin ciro hızı çok fazla olduğu halde üretim araçlarınınkl genellikle çok azdır.
Ciro hızının ambar mevcutlarının miktar ya da değerlerine göre hesaplanması:
Ambar çıkışları toplamı . (miktar veye
Ciro hızına
Ortalama ambar mevcudu
bölünerek bulunur. Şu halde, ciro hızı, bir hesap dönemi içinde ortalama ambar mevcudunun kaç defa devrettiğini gösterir. Bu da ortalama ambar süresinin, hesaplanmasını mümkün kılar. Örneğin: Yılda iki defa devir yapan, ciro hızı iki olan bir ambarın ortalama ambar süresi, yani ambar mevcutlarının ambarda kaldığı ortalama süreleri 365/2=183 gündür. Mevcut ve değerleri gösteren bir mal hesabında; ciro hızı ve ortalama ambar süresi nedir? Örneğin :
Mal Hesabı
Açıklama Adet T. Lirası Açıklama Adet T. Lirası
İlk mevcut 1.000 600. 1 Satış 7000 5.800.
Satın alınan 8000 5.400. İadeler 400 300.
İadeleri 500 400. Son mevcut 1.800 1.200.
Satış kârı 900. Eksik çıkan 300 .
9.500 7.300. 9.500 7.300. _
olsa,
a) Miktar birimleri ile Ciro hızı ve Ortalama Ambar süresinin hesaplanması :
Ortalama Ambar Mevcudu :
İlk mevcut 1000
Son mevcut 1800 olduğuna göre;
1000 + 1800
= 1400′ dür.
Ciro (satış): 6.800 adet
7000 adet satış 400 iade edilen 300 noksan olan
7700 den 900 satış kârı
düşüldükten sonra;
6800
Ciro hızı: = 4.86 eder.
1400
(yani ambar 1 yılda 4.86 defa devretmiştir)
Ortalama ambar süresi:
365
£86
= 75 gün.
b) Değer birimleri ile ciro hızı ve ortalama âmbar süresinin hesaplanması :
1. Maliyet fiyatı ile;
Ortalama ambar mevcudu : 800 lira 600. ilk mevcut tutarı 400. iadeden
1000.
600. gerçek mevcudun maliyeti
1600. eder kİ
AMBAR
1600
ortalaması: = 800 TL. dir
2
Ciro hızı : 4500. lira
(Satın alınan 5.400. den satış kârı 900. lira düşüldükten sonra :
4500 = 5.63 eder. O halde,
800.
365
Ortalama ambar süresi: = 63
5.63
gündür.
2. Satış fiyatiyle;
İlk mevcut 600. TL.
Son mevcut 1.200.
1^800
Ortalama ambar mevcudu;
600. + 1.200
1 = 900 eder.
2
Ciro : 4.500. lira 4.500.
Ciro hızı: = 5 defa
900.
365
Ortalama Ambar Süresi : 73
5
Yukarıdaki hesaplarda ortalama ambar mevcudu, ilk ve son mevcutların ortalaması alınmak suretiyle hesaplanmıştır. Yıllık or taama ambar mevcutlarının hesaplanmasında daha sağlıklı bir formül şudur:
Ocak ayının başında mevcudun yarısı + Ocak Kasım aylarının sonundaki mevcutlar + Aralık ayı sonundaki mevcutların yarısı bulunur ve 12 ye bölünerek ortalama ambar mevcudu çıkarılır.

3 Ambar çeşitleri:
Ambarlar; fonksiyonlarına, cins ve çeşitlerine ve özelliklerine göre birtakım kategorilere ayrılır:
a) Ambarların görevlerine göre :
Esas ambar (merkez ambarı, büyük ambar)
Koltuk ambarı (yardımcı ambar, küçük ambar)
Hazırlık ambarı
Tesellüm ambarı
Sevk ambarı gibi.
b) Ambardaki emtianın cinsine göre :
Hammadde ambarı
Yardımcı madde ve işletme malzemesi ambarı
Küçük alet ve yedek parça ambarı
Döküntü ve hurda ambarı
Mamul ve yarı mamul ambarı gibi.
c) Ambar malzemesinin özelliklerine göre:
Yanıcı ve patlayıcı maddeler ambarı,
Sigortalı veya sigortasız mallar ambarı,
Komisyon malları ambarı gibi.
B) AMBAR ORGANİZASYONU :
Ambar mevcutlarının korunması ve denetimi, bu işle görevli bir servis tarafından yürütülür. Ambar idaresi, işletmenin büyüklüğüne, mevcutların miktar ve niteliklerine göre değişir. Örneğin; küçük ve orta ticaret işletmelerinde ambar veya ardiye işletmecinin veya satış memurunun yönetimi ve denetimi altındadır.

1 Ambar Yönetmeliği ve Malzeme Fihristi:
Ambarlarda, yerden, personelden ve tesisattan yararlanmak, malzemenin yerleştirilmesini, muhafaza ve kontrolünü, aranılan şeyin bulunmasını kolaylaştırmak, muhasebe, maliyet ve istatistik yönünden gerekli belgeleri sağlamak için ambar yönetmeliğine ve malzeme fihristine ihtiyaç vardır.
a) Ambar yönetmeliği:
Ambarların yönetim ve denetimine, malzemelerin muayene ve tesellümüne, tertip ve tanzimine, en az ambar mevcudunun nasıl saptanacağına, ambardan hangi saatlerde ve ne şekilde malzeme alınacağına, ambar muhasebesine ve ambar denetimine ait esasları kapsar. Ambar yönetmeliğine ayrıca bir plan eklenir. Bu planda ambarların iç bölmeleri ve her bölmede raf ve gözlerdeki malzemenin cinsi gösterilir.

b) Malzeme fihristi:
işletmede kullanılan her çeşit madde veya malzemenin, gruplara ayrılmış olarak cins, nitelik, ebat, kullanılacağı yer, şekil veya resmini ihtiva eder. Malzemenin tasnifinde harf veya sayıdan veya aynı zamanda her ikisinden yararlanılır. En uygunu ‘‘ondalı desimal” tasnif sistemidir.
2 Asgari ambar mevcudu :
İşletmede üretim çalışmalarının kesintisiz sürdürülmesi için, ambarda devamlı surette bulundurulması gereken malzeme miktarları, en az ambar mevcudunu teşkil eder.
En az ambar mevcudu, her işletmenin özelliğine ve malzemenin çeşidine ve satın alma imkanlarına göre değişir. En az ambar mevcudunun saptanmasında; malzemenin aylık sarfiyat miktarı, sipariş ile ambara girişi arasında geçecek süre, malzemenin işletme içindeki akış hızı, ambarların iç bölmeleri ve genişliği; satın alma için en elverişli sezon ve koşullar gözönünde tutulur.

3 Ambar işletmeleri:
Malzeme ihtiyacı: Eksikliği duyulan
malzeme veya dışardan satın alınan, ya da işletmede üretilen bir maddedir. Bu maksatla düzenlenecek “malzeme ihtiyaç fişine”, ihtiyaç duyulan malzemenin cinsi, niteliği, miktarı, nereden ne şekilde sağlanacağı ve varsa özel bilgiler yazılır.
Malzemenin muayene ve tesellümü : İşletmeye gelen her çeşit madde ve malzemenin şekil, miktar, kalite bakımından muayeneleri yapıldıktan ve fatura ile de karşılaştırıldıktan sonra “malzeme giriş fişi” ne kaydolunur ve teslim alınır.
Malzemenin korunması: Teslim alman malzeme ambar içindeki belli yerlerine yerleştirilir. Malzemenin kontrolünü kolaylaştır* mak için her malzemeye bir kart (raf kartı) açılır ve gelen miktar buraya kaydedilir.
Malzemenin ambardan çıkışı: Ambardan çıkan madde ve malzeme ya müşteriye gönderilir veya işletmeye verilir. Ne şekilde olursa olsun çıkacak şey için “malzeme alma fişi” doldurulur ve ambardaki kartına
kaydedildikten sonra muhasebeye gönderi
Malzemenin ambara iadesi: İhtiyaçtan fazla alman, yanlış veya hatalı olduğu anlaşılan malzeme “malzeme iade fişi” ile ambara geri verilir.

C) AMBAR MUHASEBESİ :
1 Ambar muhasebesinin görevi:
Ambar giriş ve çıkışlarını değer ve miktar itibariyle sürekli olarak kayıt ve kontrol etmektir. Diğer taraftan muhasebe:
Ambar hesaplarının borçlandırılması ve alacaklandınlması için gerekli kayıtları hazırlar.
Maliyet hesabı için gereken hammadde ve malzeme sarfiyat miktar ve kıymetlerini verir.
Mamul ve gayri mamul maddelere ait istatistikleri yapar.

2 Ambar muhasebesinin miktar kayıtları :
Hammadde ve malzeme sarfiyatının miktar itibariyle tesbiti için;
Ambardan her madde bir belge ile alınır ve bu belgeye, alınan maddenin hangi yerde ve hangi mamul ve sipariş için sarf edileceği işaret edilir. Ya da
Envanter yapılarak, hammadde ve malzemenin sayma, ölçme ve tartma suretiyle miktar tesbitinde (ilk mevcut+satın alınan son mevcut= sarfiyat) formülü uygulanır. Hesabın, bulunan sarfiyat miktarı ile envanter arasındaki fark, ambar zayiatını yani fire veya herhangi bir şekilde eksilmeyi gösterir, ya da
Geriye doğru hesap (retroğrad) usulü ile; mamulden geriye doğru gidilerek sarfedilmiş olması gereken hammadde ve malzeme miktarı belirlenir. Hesabın doğruluğu envanter ile kontrol edilir.

3 Ambar muhasebesinin kıymet kayıtları :
Malın ambara girişine ait kıymet kayıtları genellikle iktisap fiyatına (alış fiyatı + taşıma giderleri) dayanır. İşletme içinde üre

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*