AKİT NEDİR?

AKİT

Tarafların birbirine uygun irade beyanlarıyla oluşan ve onlara karşılıklı vecibeler yani yükümlülükler yükleyen anlaşmaya “akit” denir.

Bu şekilde meydana gelen bir anlaşma bazan geçici (Kira akdi gibi) bazan sürekli (evlenme akdi gibi) haklar doğurur.

AKDİN ÇEŞİTLERİ :

Anlaşmalar borç (vecibe) doğurmaları bakımından üçe ayrılırlar.

1 Tek taraflı akitler: Yalnız bir tarafa borç yükleyen anlaşmalardır. Kefalet akdi, hibe va’di gibi (B.K. 238.483) Bunlar aynı zamanda taahhütname niteliğindedir.

2 İki taraflı akitler: Her iki tarafa da borç yükleyen bir anlaşmadır. Burada akdi yapanlardan her biri diğerine göre hem alacaklı, hem borçlu sıfatını alır. Ayrıca bu anlaşmalar iki grupta toplanır:

a) Tam karşılıklı akitler: Trampa, beyi

ve istisna akitleri gibi,

b) Karşılıklı akitler: Vekalet ve ida akitleri gibi.

3 Çok taraflı akitler: İki ve daha çok kimselerin taraf olarak tek bir anlaşma konusu üzerinde birleşmeleriyle meydana gelir. Satış iki taraflı bir akittir. Satıcının birden fazla olması ve müşterinin bir kaç kişi bulunması bu akdin iki taraflı olmasına engel değildir. Fakat üç kişiden oluşan bir ortaklık çak taraflı bir akit sayılır. İki ve çok kişilerin karşılıklı anlaşma yapmaları sözleşme imza etmeleriyle mümkün olur. Diğer bir deyimle tek taraflı bir anlaşma, taahhütnamedir. İki ve daha çok kişinin karşılıklı anlaşmaları sözleşme (mukavele) niteliğindedir.

Akitte taraf olan kişiye de “âkit” denir. Bu deyim, anlaşmanın çeşidine göre; satan, alan, kiracı, kiralayan, vekil, müvekkil ve benzeri gibi adlar alır. Akdin diğer konularına gelince:

AKİT HÜKÜMLERİ :

1 Akit Serbestliği:

Anlaşmaların konu ve sonuçlarının, kanunen yasaklanmadığı hallerde, akdin taraflarca serbest olarak belirlenmesidir.

2 Akitten Doğan Borçlar:

İki ve daha çok kişilerin, karşılıklı ve birbirlerine uygun irade beyanlarıyla meydana getirdikleri borç ilişkileridir: Satış, kira, hizmet ve diğer anlaşmalardan doğan borçlar gibi. (B.K. 1 40)

3 Akitte İşlenen Kusur:

Anlaşmanın görüşülmesi sırasında taraflardan birinin hüsniniyet kurallarına aykırı olarak diğer tarafın alacağı kararları etkileyecek olayları kasıtla bildirmemesi ve onu bu şekilde yanlış bir yola sürüklemesidir. Bu ise tazmin yükümlüğünü doğuran bir kusurdur.

4 Akit Yapma Zorunluğu :

Kanuni bir hükümden ya da idari bir tasarruftan (imtiyaz mukavelesi gibi) doğan

akit yapma zorunluğudur. Örneğin : P.T.T. ve D.D.Y. ları İdaresinin, kendilerine verilen eşya, koli ve diğer şeyleri kabul etmeğe ve haberleşmeleri yapmaya mecbur olmaları, bir elektrik şirketinin kent halkına elektrik verme yükümlülüğü gibi.

5 Akit Yapma Vaadi:

Bir akdin ilerde yapılması için düzenlenen sözleşmeye bu ad verilir. Burada taraflardan biri ilerde diğer tarafla bir sözleşme yapmayı taahhüt eder. Buna “ön anlaşma” ilerde yapılacak sözleşmeye “esas mukavele” ve bu sözleşmeyi yapmak taahhüdüne, de “akit yapma vaadi” denir. (B.K. 22)

AKİT TABLOSU

Bankalara ipotek verilen bir gayri menkulün Tapu siciline geçirilmesini sağlamak üzere yapılan bir anlaşmaya ait resmi senettir.

İpotek verenle alan arasında yapılan anlaşmanın şeklini, ipotek miktarını, derece ve sırasını, ‘gayrimenkulun tarihini, yerini ve cinsini gösteren bir tablodur.

Bankaların, Tapu sicil muhafızlığına gönderdiği mektupta ne gibi konular yer almışsa bunların da resmi senet niteliğinde olan akit tablosuna geçirilmiş olması gerekir. İki nüsha olarak düzenlenen bu tablonun, Sicil Muhafızlığınca onaylanacak ikinci nüshası ipotek dosyasına veya bu ipoteğe dayalı olarak açılmış Borçlu Cari Kredi dosyasına konur.

AKİTE

Fransızca ödenmiş, arınmış, (ibra edilmiş) demek olan bu kelime ticari işlemlerde de “ödenmiştir” anlamında kullanılmaktadır. Şu halde akite etmek; alacaklı ya da vekilin belli bir parayı tahsil ettiğini kanıtlamak için “ödenmiştir” veya “bedeli alınmıştır” ibaresinin altına tarih ve imzasını koymaktan ibarettir.

Banka veznelerinde kullanılan “ödendi” damgası bu maksat için yani her türlü kasa

ödeme fişlerine ve bu nitelikteki belgelere basılır, tarih konur ve veznedarlar tarafından parafe edilir. Yine çek ve senetlerin arkasına “ödendi” veya “bedeli alınmıştır” diye yazılması o senedin akite edilmesidir.

Yalnız faturaların akite edilmesi pula tabidir. Bir fatura akite edildiği zaman, pulun her iki tarafına taşmak üzere tarih konur. “Ödenmiştir” veya “bedeli alınmıştır” ibaresi yazıldıktan sonra parayı alan tarafından imza edilir.

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*