AÇIK KREDİ

a) Tarifi ve Mahiyeti:

Borç para alacak bir kimsenin doğrudan doğruya kişisel imzasına güvenilerek açılan krediye “açık kredi” denir.

Bu tür kredilerde herhangi bir imzanın eklenmesi veya krediye karşılık teminat istenmesi söz konusu değildir. Bununla beraber, kredi alan kişinin bütün aktifi genel anlamda bir teminat demektir.

Bu bakımdan, ilgili kredi sahibi borcunu ödemezse, kendisine teminatsız para veren banka garameye girer. Bu da sadece imza karşılığında açılan kredi için az çok bir teminatın var olduğunu gösterir.

b) Açık Kredi Kimlere Açılabilir:

Açık kredi, uygulamada ya son derece güvenilir müşterilere açılır ya da bankanın tamamiyle kendi kontrolü altında bulunan ortaklık ve kuruluşlara açılır. Çünki tehlikesi büyüktür. Özellikle ölüm ve iflas hallerinde müşterinin varlığı borcunu ödemeye yeterli midir? Değil midir? Kolay kolay kestirilemez.

c) Yararları:

Açık krediler, iskonto ve avans işlemlerine göre krediyi alan için daha elverişlidir. Çünkü iskonto ve avans belli süre ile sınırlıdır. Paraya ne kadar bir süre için ihtiyaç olduğu kestirilemediği hallerde, darda kalınmamak ve sıkıntıya düşmemek için genellikle uzun vadeli bir senetle bu sürenin faizini ödemek gerekir.

Diğer yandan iskonto ve avans işlemlerinde müşteri parayı hemen temin edemez. Bir takım merasimi vardır. Özellikle avans hesaplarında teminat, emtia ya da esham ve tahvilat gibi değerler olursa bir zaman alır. İşte açık kredi, bu sakıncaları kaldıran ve müşteriye güven ve rahatlık veren bir sistemdir ve özellikle mevsimlik iş gören ve ödeme taahhütleri belli zamanlara rastlayan tacirlerin işine gelir.

Açık krediler cari hesap şeklinde ve niteliğinde olduğundan bu kredinin ek bir sermaye gibi kullanılmasına, dolu ve donuk kalmasına yer verilmemelidir.

d) Açık Kredinin Seyyaliyeti:

Açık kredi, ani ihtiyaçlar için kullanılacak bir yardımcı kredi niteliğinde olduğundan, bu hesapların seyyal ve işlek olması gerekir. Müşteri ne kadar güçlü olursa olsun, bu hesapların bir anapara gibi kullanılmasına müsaade edilmez. Çünkü açıkça söylemek gerekirse, açık kredi müşteri için bir gıda değil sadece başağrısmı geçiren bir müsekkin ilâç gibidir.

Hesabın akıcı ve seyyal işlemesi işlerin iyi gittiğini gösterir.

e) Açık Kredi Müşterileri Nasıl Olmalı:

Lehlerine açık kredi açılacak müşterilerin;

Uzun bir ticari geçmişe ve tecrübeye sahip olması,

İşlerindeki geniş tecrübe ve uzmanlığının herkesçe bilinmesi,

Ticari moralitesinin üstün bulunması,

İştigal konusunun sağlam ve satış sirkülasyonunun elverişli olması,

Havale, tahsil senetleri, sigorta, esham ve tahvilat işlemleri yapacak, gerektiğinde yabancı muhabirlerle ilişki kuracak ve bankaya komisyonlu işler getirecek yetenek ve kapasitede bulunması,

İş mevsimi dışında mevduat getirecek kadar geniş sermayesi, hareketli ve verimli işi olması gerekir.

Bu bakımdan lehlerine açık kredi açılan müşterilerin riski en az düzeyde tutabilmek için mali durumları çok dikkatlice incelen melidir.

f) Açık Kredi işlemi:

1 Sözleşme :

Lehine açık kredi açılan müşteriye kredi koşullarını belirleyen ve saptayan bir “mukavele = sözleşme” imza ettirilir. Bu sözleşme iki taraflıdır. “Bir taraftan Banka diye adlandırılan diğer taraftan müşteri olarak arasında aşağıdaki şartlarda mutabakat sağlanmıştır.” şeklinde başlar ve saptanan koşulları ihtiva eder. Boy lece müşteri sözleşme ile şu konuları kabul ve taahhüt eder:

Hesaba üçer aylık dönemler (trimes tir) sonunda faiz yürütüleceğini, bankanın her an yapacağı bir ihbarla faiz oranını değiştirebileceğini, Sözleşmenin süresiz olduğunu, ancak bankanın her an cari hesabı kesmek yetkisi bulunduğunu ve ilk istemde muacceliyet (acelelik) kazanacak borcunu bütünüyle ödeyeceğini,

Taraflardan biri açıkça fesih (bozma) ihbarında bulunmadıkça bakiye (kalan) sıfıra düşmüş olsa da sözleşmenin yürürlükte kalacağını,

Ödemelerin yani çekilen paraların işlem günü valörüyle, tahsilatın yâni yatırılan paraların işlem gününü izleyen iş günü valörüyle hesaba geçirileceğini,

Banka, alacağını kefalet ya da maddi teminatla güçlendirmeye gerek görürse bu isteğin hemen yerine getirileceğini ve bu konuda yapılacak tüm masrafların kendisine ait olacağını,

Ölüm ve hacir hallerinde, bankanın

10 gün önce haber vererek sözleşmeyi bozmaya ve kalan borcu istemeye haklı ve izinli bulunduğunu,

Yasal mercilere başvurulursa, istenilen para üzerinden belli oranda vekalet ücreti (avukatlık ücreti de denir) ödeyeceğini,

Anlaşmazlık çıktığında banka kayıtlarının geçerli olacağım; peşinen kabul etmiş olur.

Bu sözleşmenin baş tarafında ayrıca hesap limiti, faiz oranı, hesap numarası ve müşterinin adı ve adresi gösterilebilir. Sözleşme, gerektiğinde noterin onayından geçirilmelidir.

2 Cari Hesap Kartonu :

Sözleşmenin düzenlenmesinden sonra, her müşteri için bir hesap kartonu açılır. Bu karton hesabın işleyiş şeklini, borç, alacak ve faiz durumunu gösterir, üzerine; hesap numarası, hesap sahibinin adı soyadı, firma unvanı, hesabın tabi olduğu şartlar; faiz nis beti, kredi limiti ve verilen çek karnelerinin ilk ve son numaraları kaydolunur.

3 Müşterilere Çek Verilmesi:

Açık kredi müşterisine çek verilirken bir taahhütname ve bir çek makbuzu imza ettirilir. Çek taahhütname ve makbuzları ayrı bir dosya içerisinde hesap numarası sırasıyla saklanır.

g) Açık Kredi Muhasebesi:

1 Müşteriye çek verilmesinde : Satılan çek karnelerinin bedelleri müşterilerden para olarak ya da hesaptan tahsil edilerek Ayniyat Mevcutlarına alacak verilir, çek karneleri üzerinden gider vergisi de hesaplanır. Yâni

Kasa veya Açık Kredi Hesabına Borç

Ayniyat Mevcutları Çek Karneleri Hesabiyle

Muhtelif Alacaklılar Gider Vergisi hesabına alacak verilir.

2 Ödemeler ve tahsiller: Müşteriler lehine açılan açık kredi hesabından para ya da muhasebe yoluyla yapılan ödemeler bu hesaba borç, aynı şekilde yapılan tahsiller de alacak verilir. Örneğin

Para olarak yapılan ödeme (çekle yapılır)

Açık Kredi müşteri hesabı borç

Kasa hesabına Alacak, tahsilatta ise

Kasa Hesabı Borç

Açık Kredi Müşteri hesabına alacak yazılır.

3 Hesaba faiz yürütülmesi ; Açık Kredi hesaplarına genellikle Mart, Haziran, Eylül, Aralık ayları sonlarında faiz gerçekleştirilir ve ana borca eklenir. Yürütülen faizler Açık Kredi borcu ile Kâr ve Zarar Hesapları Açık Kredilerden Alınan Faiz hesabına alınabilir.

Borçlularla yapılan özel anlaşmalarla faizlerin altı ayda bir ya da senede bir gerçekleştirilmesi olanağı vardır.

Faiz dönemlerinde gerçekleştirilen faizler :

Açık Kredi Hesabı müşteri hesabına borç

Kâr ve Zarar Hesapları Açık Kredilerden Alınan faiz

Muhtelif Alacaklılar Gider Vergisi hesabına alacak yazılır.

4 Hesabın alacak bakiye vermesi: Açık Krediler de diğer borçlu cariler gibi alacak bakiye gösterebilirler ve müşteri ile mutabık kalınmışsa bu alacak bakiyelere faiz yürütülür.

Yorum Yaz

Your email address will not be published.

*